ಭಗವದ್ಗೀತೆ 13.24 ಅರ್ಥ: ಧ್ಯಾನೇನಾತ್ಮನಿ ಪಶ್ಯಂತಿ

ಒಂದೇ ಗುರಿಗೆ ಮೂರು ದಾರಿಗಳು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಧ್ಯಾನದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಕಿವಿ ಮೊದಲಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಶಬ್ದಾದಿ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿಂದೆಗೆದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಳಗಿನ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು, ಎಣ್ಣೆಯ ಧಾರೆಯಂತೆ ಕಡಿಯದ ಪ್ರವಾಹ. ಛಾಂದೋಗ್ಯದ ‘ಕೊಕ್ಕರೆ ಧ್ಯಾನಿಸುವಂತೆ, ಭೂಮಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವಂತೆ, ಪರ್ವತಗಳು ಧ್ಯಾನಿಸುವಂತೆ’ ಎಂಬ ಉಪಮೆಯನ್ನು ಅವರು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಸಾಂಖ್ಯ’ ಅವರಿಗೆ ‘ಈ ಗುಣಗಳು, ನಾನು ಅವುಗಳ ಸಾಕ್ಷಿ’ ಎಂಬ ವಿವೇಕ.

Three paths to one goal. Shankara defines meditation: withdrawing the senses such as hearing from their objects such as sound into the mind, and holding the mind one-pointed on the inner awareness, an unbroken flow like a stream of oil. He recalls the Chandogya’s image, ‘the crane meditates as it were, the earth meditates as it were, the mountains meditate as it were’. ‘Sankhya’ for him is the discernment ‘these are the gunas, I am their witness’.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಮೂರು ದಾರಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಯೋಗ ಸಿದ್ಧಿಸಿದವರು ಧ್ಯಾನದಿಂದ, ಇನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಿಸದವರು ಜ್ಞಾನಯೋಗದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯೋಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದವರು ಕರ್ಮಯೋಗದಿಂದ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಸಾಂಖ್ಯ’ ಎಂದರೆ ವೇದ ಹೇಳುವ ಭಗವಂತನ ಸ್ವರೂಪದ ಜ್ಞಾನ. ಕೇಳುವುದು, ತಿಳಿಯುವುದು, ಧ್ಯಾನಿಸುವುದು ಎಂಬ ಹಂತಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ಗೌಪವನ ಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Ramanuja fits the three paths to fitness: those in whom yoga is accomplished see through meditation, those in whom it is not yet accomplished through the yoga of knowledge, which makes the mind fit for yoga, and those not fit for the yoga of knowledge through the yoga of action. For Madhva ‘sankhya’ is knowledge of the Lord’s nature as the Veda teaches it. He quotes the Gaupavana shruti to show that the stages of hearing, knowing and meditating come in different orders for different seekers.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ದಾರಿ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಓದು ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಕೈಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸೇವೆ.

Not everyone suits the same path. For some, sitting quietly comes easily, for some reading and reflection, for some the work of the hands and service.

ಗೀತೆ ಮೂರನ್ನೂ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ದಾರಿಯನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣದೆ ತನಗೆ ಹೊಂದುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದೇ ಇದರ ಪಾಠ.

The Gita accepts all three. Its lesson is to walk honestly on the path that suits us, without looking down on another’s.