ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಕರ್ಮಣಃ ಸುಕೃತಸ್ಯಾಹುಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ನಿರ್ಮಲಂ ಫಲಮ್।
ರಜಸಸ್ತು ಫಲಂ ದುಃಖಮಜ್ಞಾನಂ ತಮಸಃ ಫಲಮ್ ॥ 16 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम्।
रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम् ॥ 16 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam|
rajasastu phalaṃ duḥkhamajñānaṃ tamasaḥ phalam || 16 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸುಕೃತಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಃ (सुकृतस्य कर्मणः, sukṛtasya karmaṇaḥ) = ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮದ (of good action)
- ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ನಿರ್ಮಲಂ ಫಲಮ್ ಆಹುಃ (सात्त्विकं निर्मलं फलम् आहुः, sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam āhuḥ) = ಫಲ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ, ನಿರ್ಮಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ (the fruit is said to be sattvic and pure)
- ರಜಸಃ ತು ಫಲಂ ದುಃಖಮ್ (रजसः तु फलं दुःखम्, rajasaḥ tu phalaṃ duḥkham) = ರಜಸ್ಸಿನ ಫಲ ದುಃಖ (but the fruit of rajas is pain)
- ತಮಸಃ ಫಲಮ್ ಅಜ್ಞಾನಮ್ (तमसः फलम् अज्ञानम्, tamasaḥ phalam ajñānam) = ತಮಸ್ಸಿನ ಫಲ ಅಜ್ಞಾನ (the fruit of tamas is ignorance)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮದ ಫಲ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ, ನಿರ್ಮಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ರಜಸ್ಸಿನ ಫಲ ದುಃಖ, ತಮಸ್ಸಿನ ಫಲ ಅಜ್ಞಾನ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The fruit of good action, they say, is sattvic and pure. But the fruit of rajas is pain, and the fruit of tamas is ignorance.
ಶ್ಲೋಕ 14.16ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 14.16
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಕಾರ್ಯ’ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಇದನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಕರ್ಮದ ಫಲ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ, ರಾಜಸ ಕರ್ಮದ ಫಲ ದುಃಖ, ತಾಮಸ ಕರ್ಮದ ಫಲ ಅಜ್ಞಾನ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ: ರಜಸ್ಸಿನ ಫಲ ಕೇವಲ ದುಃಖವಾದರೆ ಅದು ತಮಸ್ಸಿಗಿಂತಲೂ ಕೆಟ್ಟದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ‘ದುಃಖ’ ಎಂದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಖ ಬೆರೆತ ದುಃಖ, ‘ರಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಳತೆಯ ಸುಖ ದುಃಖ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ’ ಎಂಬ ಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Shankara unfolds this through the principle that the effect matches its cause: the fruit of sattvic action is sattvic, of rajasic action pain, of tamasic action ignorance. Madhva raises a subtle question: if the fruit of rajas were pain alone, would it not be worse even than tamas? So ‘pain’ here means pain mixed with a little pleasure, and he quotes a shruti: ‘from rajas are born pleasure and pain in measure’.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಸುಕೃತ’ವನ್ನು ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಭಗವಂತನ ಆರಾಧನೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಫಲ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸತ್ತ್ವ, ದುಃಖದ ಗಂಧವೂ ಇಲ್ಲದ್ದು. ಹೀಗೆ ಸತ್ತ್ವ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ಆಹುಃ’, ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಪಿಲರಂಥ ಋಷಿಗಳು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
Ramanuja calls ‘sukrita’ action done without desire for fruit, as worship of the Lord. Its fruit is still more sattva, without even a trace of pain. In this way sattva grows sattva. Sridhara Swami takes ‘ahuh’, they say, to mean sages such as Kapila.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ‘ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಖ ಬೆರೆತ ದುಃಖ’ ನಮಗೆ ಪರಿಚಿತ. ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡ ವಸ್ತುವಿನ ಸಂತೋಷ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನ, ಕಂತಿನ ಒತ್ತಡ ಬಹಳ ದಿನ.
Madhva’s ‘pain mixed with a little pleasure’ is familiar. The joy of a thing bought on loan lasts a few days, the pressure of the instalments many.
ಕರ್ಮದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಅದರ ಫಲದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು. ‘ಇದು ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ದಣಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಮಂದಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಯೋ’ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ.
At the very start of an action one can guess the colour of its fruit. Asking ‘will this make me clearer, wear me out, or dull me?’ is a good habit.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ