ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಕಿಂ ಕರ್ಮ ಕಿಮಕರ್ಮೇತಿ ಕವಯೋಽಪ್ಯತ್ರ ಮೋಹಿತಾಃ।
ತತ್ತೇ ಕರ್ಮ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಜ್ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇಽಶುಭಾತ್ ॥ 16 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः।
तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥ 16 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
kiṃ karma kimakarmeti kavayo’pyatra mohitāḥ|
tatte karma pravakṣyāmi yajjñātvā mokṣyase’śubhāt || 16 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕಿಮ್ ಕರ್ಮ (किम् कर्म, kim karma) = ಕರ್ಮ ಯಾವುದು (what is action)
- ಕಿಮ್ ಅಕರ್ಮ ಇತಿ (किम् अकर्म इति, kim akarma iti) = ಅಕರ್ಮ ಯಾವುದು ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (and what is inaction)
- ಕವಯಃ ಅಪಿ ಅತ್ರ ಮೋಹಿತಾಃ (कवयः अपि अत्र मोहिताः, kavayaḥ api atra mohitāḥ) = ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ (even the wise are confused here)
- ತತ್ ತೇ ಕರ್ಮ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ (तत् ते कर्म प्रवक्ष्यामि, tat te karma pravakṣyāmi) = ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ (I shall tell you of that action)
- ಯತ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ (यत् ज्ञात्वा, yat jñātvā) = ಯಾವುದನ್ನು ತಿಳಿದು (knowing which)
- ಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇ ಅಶುಭಾತ್ (मोक्ष्यसे अशुभात्, mokṣyase aśubhāt) = ಅಶುಭದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವೆ (you will be freed from what is ill)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕರ್ಮ ಯಾವುದು, ಅಕರ್ಮ ಯಾವುದು ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ನೀನು ಅಶುಭದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವೆಯೋ ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
What is action, and what is inaction? Here even the wise are confused. I shall tell you of that action, knowing which you will be freed from what is ill.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಶಂಕರರು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ: ಕರ್ಮ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಅರ್ಜುನ ಕೃಷ್ಣನ ಮಾತಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಮಾಡಬಹುದು; ಹಿರಿಯರು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಏಕೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು? ಏಕೆಂದರೆ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಷಮತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಅವರು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನೇ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ: ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ‘ತತ್’ (‘ಅದು’) ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ‘ಆದ್ದರಿಂದ’ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ: ಆದ್ದರಿಂದ ಕೃಷ್ಣ ಕರ್ಮ, ಅಕರ್ಮ ಎರಡನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ತಿಳಿವಿನಿಂದ ಅರ್ಜುನ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವ ಅಶುಭವೇ ಸಂಸಾರ.
Shankara raises a question: if action must be done, Arjuna can do it on Krishna’s word alone, so why add that the ancients did it long ago? Because there is a great unevenness in action, he answers, and the shloka shows it: even the wise are confused here. Tat, ‘that’, he takes as ‘therefore’: therefore Krishna will tell him both action and inaction. And the ill from which that knowing frees him is samsara.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ
Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 4.16ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 4.16
ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಧ್ಯಾಯ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ‘ಕವಿ’ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪದ್ಯ ಬರೆಯುವವನಲ್ಲ, ‘ಮೇಧಾವಿ ಅಥವಾ ದ್ರಷ್ಟಾರ’. ಅಂಥವರೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
From here the chapter comes to its subtlest subject. ‘Kavi’ here does not mean ‘a poet’ but ‘a sage or seer’. Even such people are confused about this.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಒಂದು ಸಹಜ ತಪ್ಪು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ‘ಕರ್ಮ ಎಂದರೆ ದೇಹದ ಚಲನೆ, ಅಕರ್ಮ ಎಂದರೆ ಅದರ ನಿಲುಗಡೆ, ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂರುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದದ್ದೇನು?’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ಅದು ಅಷ್ಟು ಸರಳವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೇ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
Shankara heads off a natural misunderstanding. One should not think: ‘Action is movement of the body, inaction is its cessation, sitting quiet. What is there to understand in that?’ The next two verses show that it is not so simple.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಅಕರ್ಮ’ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ‘ಕರ್ತನಾದ ಆತ್ಮನ ನಿಜಸ್ವರೂಪದ ಜ್ಞಾನ’. ಮುಮುಕ್ಷು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ಮದ ಸ್ವರೂಪ ಏನು, ಅದರೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಜ್ಞಾನದ ಸ್ವರೂಪ ಏನು ಎಂಬ ಎರಡರಲ್ಲೂ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಓದು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅವರು ಓದುವ ರೀತಿಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
Ramanuja gives the word ‘inaction’ his own sense: ‘knowledge of the true nature of the self who is the agent’. What is the nature of the action a seeker of liberation must do, and what is the nature of the knowledge hidden within it? On both, even the learned are confused. This reading changes how he reads the next two verses.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಂಶ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಇದನ್ನು ಬರೀ ಲೋಕಪರಂಪರೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಬಾರದು, ತತ್ತ್ವ ತಿಳಿದವರೊಂದಿಗೆ ವಿಚಾರ ಮಾಡಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು, ‘ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದು ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದನ್ನು ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Sridhara Swami adds a practical point: this should not be settled by popular custom alone, but decided after inquiry with those who know the truth. Madhva says that having said ‘do your work’, the Bhagavad Gita here states how hard it is to understand that work rightly.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸರಳವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲೇ ಆಳವಿರುತ್ತದೆ. ‘ಏನೂ ಮಾಡದಿರುವುದು’ ಕೂಡ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರ, ಅದಕ್ಕೂ ಪರಿಣಾಮಗಳಿವೆ.
Simple-looking questions hold depth. ‘Doing nothing’ is also a decision, and it too has consequences.
ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರುವ ವಿಷಯ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡದೆ ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಕಾಯುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನೂ ಯೋಚಿಸಿ, ದಾಖಲಿಸಿ, ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತು ಮಾಡಬೇಕು. ಕಾಯುವುದು ಮರೆಯುವುದಲ್ಲ.
In medicine this is well known. In some situations, watching and waiting without treatment is the right choice, but that too must be thought through, recorded, and owned. Waiting is not forgetting.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ