ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಕರ್ಮಫಲಾಸಂಗಂ ನಿತ್ಯತೃಪ್ತೋ ನಿರಾಶ್ರಯಃ।
ಕರ್ಮಣ್ಯಭಿಪ್ರವೃತ್ತೋಽಪಿ ನೈವ ಕಿಂಚಿತ್ಕರೋತಿ ಸಃ ॥ 20 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः।
कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित्करोति सः ॥ 20 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ|
karmaṇyabhipravṛtto’pi naiva kiñcitkaroti saḥ || 20 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಕರ್ಮಫಲಾಸಂಗಮ್ (त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गम्, tyaktvā karmaphalāsaṅgam) = ಕರ್ಮಫಲದ ಮೇಲಿನ ಅಂಟನ್ನು ಬಿಟ್ಟು (giving up attachment to the fruit of action)
- ನಿತ್ಯತೃಪ್ತಃ (नित्यतृप्तः, nityatṛptaḥ) = ಸದಾ ತೃಪ್ತನಾಗಿ (ever content)
- ನಿರಾಶ್ರಯಃ (निराश्रयः, nirāśrayaḥ) = ಯಾವುದರ ಆಸರೆಯನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸದೆ (depending on nothing)
- ಕರ್ಮಣಿ ಅಭಿಪ್ರವೃತ್ತಃ ಅಪಿ (कर्मणि अभिप्रवृत्तः अपि, karmaṇi abhipravṛttaḥ api) = ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ (though fully engaged in action)
- ನ ಏವ ಕಿಂಚಿತ್ ಕರೋತಿ ಸಃ (न एव किञ्चित् करोति सः, na eva kiñcit karoti saḥ) = ಅವನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ (he does nothing at all)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕರ್ಮಫಲದ ಮೇಲಿನ ಅಂಟನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸದಾ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಯಾವುದರ ಆಸರೆಯನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸದವನು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Giving up attachment to the fruit of action, ever content, depending on nothing, he does nothing at all, even while fully engaged in action.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಶಂಕರರು ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ: ಕರ್ಮವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಶುರುಮಾಡಿ, ಆಮೇಲೆ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನ ಪಡೆದವನು. ಅವನು ಬಿಡುವುದು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತಾನು ಮಾಡುವವನು ಎಂಬ ಅಭಿಮಾನವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಫಲದ ಮೇಲಿನ ಅಂಟನ್ನೂ. ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನೂ ಕಾಣದ ಅವನು ಅದನ್ನು ಅದರ ಸಾಧನಗಳ ಸಹಿತ ಬಿಡಬೇಕು; ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಆಗದಿದ್ದರೆ, ಲೋಕಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿಯೋ ಶಿಷ್ಟರ ನಿಂದೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೋ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೂ ಅವನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅವನು ಕಂಡಿದ್ದಾನೆ.
Shankara sees a particular man here: one who had already set about action, and came to right vision later. What he gives up is both the sense of doing in action and attachment to the fruit. Seeing no purpose in action, he should give it up with all its means; if he cannot get out of it, he acts as before, to keep the world steady or to spare himself the censure of the good. Still he does nothing at all, for he sees the Self that does not act.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ
Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 4.20ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 4.20
‘ನಿರಾಶ್ರಯ’ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ದೈನಂದಿನ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ನಿರಾಶ್ರಿತ’ ಎಂದರೆ ‘ಆಸರೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡವನು’. ಇಲ್ಲಿನ ಅರ್ಥ ಬೇರೆ: ‘ತನ್ನ ನೆಮ್ಮದಿಗಾಗಿ ಯಾವುದರ ಮೇಲೂ ಒರಗದವನು’.
The word ‘nirashraya’ is important here. In everyday Kannada ‘nirashrita’ means ‘one who has lost shelter, a refugee’. Here the sense is different: ‘one who leans on nothing for his peace’.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ‘ಆಶ್ರಯ’ ಎಂದರೆ ಯಾವುದನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ ಅದು, ಈ ಲೋಕದ್ದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪರಲೋಕದ್ದಾಗಲಿ. ಅಂಥ ತಿಳಿದವನು ಕರ್ಮದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಲೋಕಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಿಷ್ಟರ ನಿಂದೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮೊದಲಿನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೂ ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
For Shankara, ‘ashraya’ is whatever a person holds on to in order to achieve his aims, whether of this world or the next. When such a knower cannot leave action, he carries on working as before, for the holding together of the world or to avoid the censure of the good. Yet because he has seen the actionless self, he does nothing at all.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ನಿತ್ಯತೃಪ್ತ’ ಎಂದರೆ ‘ನಿತ್ಯವಾದ ತನ್ನ ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತ’, ಮತ್ತು ‘ನಿರಾಶ್ರಯ’ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ಥಿರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಆಸರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸದಿರುವುದು’. ಅವನು ‘ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂದು ಕಂಡರೂ ಕರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
For Ramanuja, ‘ever content’ means ‘content in one’s own eternal self’, and ‘depending on nothing’ means ‘not taking unstable prakriti as a support’. Though he is seen to be acting, under the name of action he is really practising knowledge.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ನಿತ್ಯತೃಪ್ತ’ ಮತ್ತು ‘ನಿರಾಶ್ರಯ’ ಎಂಬವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಈಶ್ವರನ ಗುಣಗಳಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂಥ ಈಶ್ವರನ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುವವನು ಇಲ್ಲಿನ ಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಅವರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಕಾಮ’ ಮತ್ತು ‘ಸಂಕಲ್ಪ’ಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಾಲದು; ಆಸಂಗ, ಅಂದರೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ ಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Madhva sees ‘ever content’ and ‘depending on nothing’ first as qualities of the Lord. The knower here, he suggests, is one who contemplates the likeness of such a Lord in his own nature. He adds that absence of desire and self-willed intent is not enough; attachment, the fond clinging, must also be given up.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಮ್ಮ ನೆಮ್ಮದಿ ಯಾವ ಆಸರೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ನೋಡಬಹುದು: ಹೊಗಳಿಕೆ, ಹುದ್ದೆ, ಫಲಿತಾಂಶ, ಇತರರ ಒಪ್ಪಿಗೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಲುಗಾಡಿದರೆ ಮನಸ್ಸೂ ಅಲುಗಾಡುತ್ತದೆ.
We might list, once, what our peace rests on: praise, position, results, the approval of others. If one of them wobbles, the mind wobbles too.
ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಒರಗಬಾರದು ಎನ್ನುತ್ತಿದೆ. ಒಳಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಇದ್ದಾಗ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
The verse does not say we must give all these up. It says we should not lean on them. When there is contentment within, the outer work carries on, but it does not hold us captive.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ