ಭಗವದ್ಗೀತೆ 4.28 ಅರ್ಥ: ದ್ರವ್ಯಯಜ್ಞಾಸ್ತಪೋಯಜ್ಞಾ

ಮುದ್ರಿಸಿ PDF

ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಎಲ್ಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: ಜ್ಞಾನ ಕರ್ಮ ಸಂನ್ಯಾಸ ಯೋಗ.

All verses of Chapter 4 in Kannada, Sanskrit or English IAST.

ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)

ದ್ರವ್ಯಯಜ್ಞಾಸ್ತಪೋಯಜ್ಞಾ ಯೋಗಯಜ್ಞಾಸ್ತಥಾಪರೇ।
ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಜ್ಞಾನಯಜ್ಞಾಶ್ಚ ಯತಯಃ ಸಂಶಿತವ್ರತಾಃ ॥ 28 ॥

ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)

द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे।
स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः ॥ 28 ॥

ಶ್ಲೋಕ (English IAST)

dravyayajñāstapoyajñā yogayajñāstathāpare|
svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṃśitavratāḥ || 28 ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ದ್ರವ್ಯಯಜ್ಞಾಃ (द्रव्ययज्ञाः, dravyayajñāḥ) = ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಯಜ್ಞವಾಗಿಸುವವರು (those whose sacrifice is material wealth)
ತಪೋಯಜ್ಞಾಃ (तपोयज्ञाः, tapoyajñāḥ) = ತಪಸ್ಸನ್ನು ಯಜ್ಞವಾಗಿಸುವವರು (those whose sacrifice is austerity)
ಯೋಗಯಜ್ಞಾಃ ತಥಾ ಅಪರೇ (योगयज्ञाः तथा अपरे, yogayajñāḥ tathā apare) = ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಯೋಗವನ್ನು ಯಜ್ಞವಾಗಿಸುವವರು (others whose sacrifice is yoga)
ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಜ್ಞಾನಯಜ್ಞಾಃ ಚ (स्वाध्यायज्ञानयज्ञाः च, svādhyāyajñānayajñāḥ ca) = ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಯಜ್ಞವಾಗಿಸುವವರು (and those whose sacrifice is study and knowledge)
ಯತಯಃ ಸಂಶಿತವ್ರತಾಃ (यतयः संशितव्रताः, yatayaḥ saṃśitavratāḥ) = ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವ್ರತಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲರು (striving ones of sharpened vows)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕೆಲವರು ದ್ರವ್ಯವನ್ನು, ಕೆಲವರು ತಪಸ್ಸನ್ನು, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಯೋಗವನ್ನು ಯಜ್ಞವಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವ್ರತಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲರು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವನ್ನೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಯಜ್ಞವಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Some make wealth their sacrifice, some austerity, others yoga. Striving ones of sharpened vows make study and knowledge their sacrifice.

ಚಿಂತನ (Reflection)

ಒಂದೊಂದು ಯಜ್ಞ ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಶಂಕರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ‘ಇದು ಯಜ್ಞ’ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಧನವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು ದ್ರವ್ಯಯಜ್ಞ. ಇಲ್ಲಿ ‘ಯೋಗ’ ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಮೊದಲಾದವು. ‘ಇನ್ನು ಕೆಲವರು’ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ಜ್ಞಾನಗಳ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ’ ಎಂದರೆ ವಿಧಿಯಂತೆ ಋಗ್ವೇದ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಪಠಣ; ‘ಜ್ಞಾನ’ ಎಂದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು. ‘ಸಂಶಿತವ್ರತರು’ ಎಂದರೆ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೆಳುವಾಗಿಸಿ ಹರಿತಗೊಳಿಸಿದವರು.

Shankara says what each sacrifice is. Wealth is offered when it is spent at places of pilgrimage, with the thought that this is a sacrifice. Yoga here is breath control, the withdrawal of the senses and the rest. ‘Others’ he joins to study and knowledge. Study is the recitation of the Rig Veda and the others by rule; knowledge is knowing what the shastra means. ‘Of sharpened vows’: vows well pared down and made keen.

ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ

Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya

ಶ್ಲೋಕ 4.28ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 4.28

ಒಂದೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಐದು ಬಗೆಯ ಯಜ್ಞಗಳು. ‘ಸಂಶಿತವ್ರತ’ ಎಂದರೆ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಮಸೆದಂತೆ ‘ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ವ್ರತಗಳುಳ್ಳವರು’.

Five kinds of sacrifice in a single verse. ‘Samshita-vrata’ means ‘those whose vows have been sharpened’, as a sword is whetted.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ‘ದ್ರವ್ಯಯಜ್ಞ’ ಎಂದರೆ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಹಣವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು. ‘ಯೋಗಯಜ್ಞ’ ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಮೊದಲಾದವು. ‘ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ’ ಎಂದರೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವೇದದ ಅಭ್ಯಾಸ, ‘ಜ್ಞಾನ’ ಎಂದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ.

For Shankara the sacrifice of wealth means ‘spending money at holy places in the spirit of sacrifice’. The sacrifice of yoga means ‘breath control, withdrawal of the senses and the like’. Svadhyaya means ‘recitation of the Veda according to rule’, and knowledge means ‘understanding the meaning of scripture’.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ದ್ರವ್ಯಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಒಂದು ನೈತಿಕ ಷರತ್ತು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ: ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ದೇವಾರ್ಚನೆ, ದಾನ, ಯಾಗ, ಹೋಮ. ‘ಯೋಗ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಅರ್ಥ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ: ಇದು ಕರ್ಮನಿಷ್ಠೆಯ ಬಗೆಗಳ ಪ್ರಕರಣವಾದ್ದರಿಂದ ‘ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳ ಯಾತ್ರೆ’. ಉಪವಾಸ, ಕೃಚ್ಛ್ರ, ಚಾಂದ್ರಾಯಣಗಳು ತಪೋಯಜ್ಞ.

Ramanuja adds an ethical condition to the sacrifice of wealth: worship of the gods, gifts, sacrifices and oblations made with wealth acquired justly. His sense of ‘yoga’ here is unexpected: since this passage is about the kinds of devotion to action, it means ‘pilgrimage to holy places’. Fasts and penances such as krichchhra and chandrayana are the sacrifice of austerity.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ಯಜ್ಞ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ‘ಈ ತಪಸ್ಸೇ ಹವಿಸ್ಸು, ಇದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂಬ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ’ ಎಂಬ ಅರ್ಪಣಬುದ್ಧಿಯೇ ಹೋಮ.

Madhva explains how the word ‘sacrifice’ applies to all of these. The attitude of offering, ‘this austerity is the oblation; I offer it into the fire of Brahman for his worship’, is itself the offering.

‘ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ’ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ: ತನ್ನ ‘ಶಾಖೆ’ಯ, ಅಂದರೆ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದ ವೇದಪಾಠದ ಅಧ್ಯಯನ.

Svadhyaya has a narrower traditional sense too: the study of the Veda of one’s own shakha, ‘branch’, the recension one’s family has handed down.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ‘ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ’ ಎಂಬ ಷರತ್ತು ಈಗಲೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ದಾನದ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಆ ಹಣ ಹೇಗೆ ಬಂತು ಎಂಬುದು ಅದರ ಯಜ್ಞತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

Ramanuja’s condition, ‘acquired justly’, matters as much now. More than the size of a gift, how the money came decides whether it is a sacrifice.

ಓದುವುದೂ ಯಜ್ಞ ಎಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಮಾತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ತಾಳ್ಮೆಯ ಓದು, ವೈದ್ಯನು ಹೊಸ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಓದುವುದು: ಇವೂ ಮಸೆದ ವ್ರತದಂತೆಯೇ. ನಿತ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದು ನಿಜವಾದ ಸಾಧನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

That study too is a sacrifice is worth noting. A student’s patient reading, a doctor’s careful reading of a new study: these too are like sharpened vows. Done a little every day, they become real practice.