ಭಗವದ್ಗೀತೆ 2.2 ಅರ್ಥ: ಕುತಸ್ತ್ವಾ ಕಶ್ಮಲಮಿದಂ

ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಮೊದಲ ಉಪದೇಶದ ಮಾತು ಇದು. ಅದು ಸಮಾಧಾನವಲ್ಲ, ಪ್ರಶ್ನೆ. ಕಶ್ಮಲ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಮೋಹ, ಅಂದರೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕವಿಯುವ ಕಲ್ಮಶ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳೂ ಇದೇ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಆರ್ಯರು ಸೇವಿಸದ, ಅಧರ್ಮ್ಯವಾದ, ಅಪಯಶಸ್ಸು ತರುವ ಮೋಹ.

These are Krishna’s first words of teaching in the Gita. They are not consolation but a question. Shankaracharya explains kashmala as moha, the stain that clouds the mind. Sridhara Swami gives the same sense: a delusion not practised by noble men, contrary to dharma, and bringing dishonour.

ಮೂರು ವಿಶೇಷಣಗಳು ಮೂರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನೆಲೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ಅನಾರ್ಯಜುಷ್ಟ ಎಂಬುದು ನಡತೆಯ ನೆಲೆ, ಅಸ್ವರ್ಗ್ಯ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ಲೋಕದ ನೆಲೆ, ಅಕೀರ್ತಿಕರ ಎಂಬುದು ಈ ಲೋಕದ ಹೆಸರಿನ ನೆಲೆ. ಅರ್ಜುನ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪಾಪ, ಕುಲನಾಶ, ನರಕ ಎಂದು ಮಾತಾಡಿದ್ದ. ಕೃಷ್ಣ ಅವನದೇ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಉತ್ತರ ಶುರುಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

The three adjectives come from three different levels. Anaryajushtam speaks of conduct, asvargyam of the world to come, akirtikaram of one’s name in this world. In the first chapter Arjuna had spoken of sin, the ruin of the family and hell. Krishna begins his answer in Arjuna’s own vocabulary.

ಈ ಮಾತಿನ ಕಾಠಿಣ್ಯ ಓದುಗರಿಗೆ ತಟ್ಟದೆ ಇರದು. ಅರ್ಜುನನ ದುಃಖ ನಿಜವಾದದ್ದೇ. ಆದರೆ ಆ ದುಃಖದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ತೀರ್ಮಾನ ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕೃಷ್ಣನ ನಿಲುವು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಓದುತ್ತಾರೆ. ಭಾವವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯದೆ, ಅದರಿಂದ ಬಂದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಗೀತೆಯ ಕ್ರಮ.

The harshness of these words will strike any reader. Arjuna’s grief is real. But commentators read Krishna’s position as this: the grief is true, and the conclusion drawn from it is not. To question the decision without denying the feeling is the Gita’s method.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಇದು ನಿನಗೆ ತಕ್ಕದ್ದಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಾಲು, ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಸಮಾಧಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು.

Those who love us do not always speak gently. One line, this is not worthy of you, can do more than hours of consolation.

ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಷರತ್ತಿದೆ. ಅಂಥ ಮಾತನ್ನು ಆಡುವ ಹಕ್ಕು ಬರುವುದು ಮೊದಲು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಕೃಷ್ಣ ಒಂದು ಇಡೀ ಅಧ್ಯಾಯ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರವೇ ಈ ಮಾತು ಆಡುತ್ತಾನೆ. ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಬರುವ ಕಾಠಿಣ್ಯ ಗಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಎಬ್ಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

But there is a condition. Only those who have listened first earn the right to say it. Krishna speaks this way after listening for a whole chapter. Harshness that comes without listening wounds; it does not rouse.