ಭಗವದ್ಗೀತೆ 3.43 ಅರ್ಥ: ಏವಂ ಬುದ್ಧೇಃ ಪರಂ

ಅಧ್ಯಾಯ ಒಂದು ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಭೇದ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

The chapter ends with an order, and the disagreement of the previous verse carries into it.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಬುದ್ಧಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಆತ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತನ್ನನ್ನೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಂಡು, ಕಾಮವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಕಾಮಾದಿ ವಿಕಾರಗಳು ಬುದ್ಧಿಯವು, ಆತ್ಮ ನಿರ್ವಿಕಾರ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಾಕ್ಷಿ. ಆ ನಿಶ್ಚಯರೂಪದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಶ್ಚಲಗೊಳಿಸಬೇಕು.

For Shankara, knowing the self that is beyond the intellect, and steadying oneself well by means of a refined mind, one must slay desire. Sridhara Swami opens it further: the modifications like desire belong to the intellect, while the self is changeless and their witness. With that settled understanding the mind is to be made still.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಬುದ್ಧಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವ ಕಾಮವನ್ನೇ ಜ್ಞಾನದ ವಿರೋಧಿ ವೈರಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕರ್ಮಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಆ ಶತ್ರುವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಅಸಂಗವೆಂಬ ಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆಚೆಯ ದಡವನ್ನು ದಾಟು’ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ, ಶತ್ರುವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಆಯುಧ ಜ್ಞಾನವೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

For Ramanuja, one must know desire itself, which stands beyond even the intellect, as the enemy of knowledge, steady the mind by the intellect in karma yoga, and destroy that enemy. Madhva wrote no commentary on this verse, but at the previous one he quoted the line ‘taking up the sword of unattached knowledge, cross to the far shore’, indicating that the weapon for killing this enemy is knowledge.

ದುರಾಸದ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ದುಃಖದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಮೀಪಿಸಬಹುದಾದದ್ದು’ ಎಂದೂ ‘ಇದರ ಹೋಗುವ ದಾರಿ ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ’ ಎಂದೂ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

Sridhara Swami glosses durasadam both as that which can be approached only with difficulty and as that whose movements are hard to know.

ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯ ವರ್ಣನೆಯಿಂದ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ಮೂರನೆಯದು ಒಂದು ಕೆಲಸದಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

The second chapter ended with the description of a state. The third ends with a task.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ತನ್ನಿಂದ ತನ್ನನ್ನು’ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಇದೆ. ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಭರವಸೆ.

The verse has the pair ‘the self by the self’. The hope held out here is that one part of us can take hold of another and hold it steady.

ದುರಾಸದ ಎಂಬ ಪದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದದ್ದು. ಇದು ಸುಲಭ ಎಂದು ಗೀತೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದು ಮಾಡಬಹುದಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದವನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ.

Durasadam is an honest word. Nowhere does the Gita say this is easy. What it says is that it can be done, and that the one who has to do it is nobody else.