ಭಗವದ್ಗೀತೆ 3.37 ಅರ್ಥ: ಕಾಮ ಏಷ ಕ್ರೋಧ

ಅರ್ಜುನನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಒಂದೇ ಪದದಲ್ಲಿದೆ: ಕಾಮ. ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕ ಕ್ರೋಧವನ್ನೂ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

The answer to Arjuna’s question is one word: desire. But the verse brings anger in as well, and says the two are one.

ಅದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳೂ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೋಧ ಕಾಮಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯದಲ್ಲ. ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಅಡ್ಡಿ ಬಂದಾಗ ಅದೇ ಕಾಮ ಕ್ರೋಧದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ: ಗುರುನಿಂದೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಬರುವ ಕೋಪವೂ ಮೂಲತಃ ಕಾಮದಿಂದಲೇ, ಅಂದರೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ‘ನಿಂದೆ ಆಗಬಾರದು’ ಎಂಬ ಬಯಕೆಯಿಂದ. ‘ಕಾಮವಿಲ್ಲದೆ ಕೋಪ ಮೊದಲಾದವು ಎಂದಿಗೂ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ವಚನವನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Sridhara Swami and Shankara explain how in the same way. Anger is not other than desire. When something obstructs it, that same desire turns into the form of anger. Madhva goes further: even the anger that rises on hearing one’s teacher insulted is rooted in desire, in the wish born of devotion that he not be insulted. He quotes the line that apart from desire, anger and the rest never arise at all.

ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಎರಡು ವಿಶೇಷಣಗಳಿಗೆ ಚಂದದ ಕಾರಣ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅದು ರಾಜನೀತಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇವನು ‘ದೊಡ್ಡ ಹಸಿವಿನವನು’, ಆದ್ದರಿಂದ ದಾನದಿಂದ ಇವನನ್ನು ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಲಾಗದು. ಇವನು ‘ದೊಡ್ಡ ಪಾಪಿ’, ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಮದಿಂದಲೂ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗದು. ಉಳಿಯುವುದು ಒಂದೇ ದಾರಿ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

Sridhara Swami gives a fine reason for two of the epithets, using the picture of statecraft. He is a great eater, so he cannot be settled with a gift. He is a great sinner, utterly fierce, so he cannot be talked round either. One road is left, and the verses that follow name it.

‘ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು’ ಎಂಬ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಚನೆ ಅಡಗಿದೆ ಎಂದು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ರಜಸ್ಸನ್ನು ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸಿದರೆ ಕಾಮವೂ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Sridhara Swami notes a hint in ‘born of the quality of rajas’: grow sattva so that rajas wears away, and desire wears away with it.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಕೋಪ ಕಾಮದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ ಎಂಬ ಮಾತು ದಿನನಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದದ್ದು. ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ‘ನನಗೆ ಏನು ಬೇಕಿತ್ತು, ಅದು ಸಿಗಲಿಲ್ಲವೇ’ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಬಹುತೇಕ ಬಾರಿ ಉತ್ತರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

That anger is another face of desire is something one can test daily. When anger rises, asking ‘what did I want that I did not get?’ usually produces an answer.

ಗೌರವ, ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಒಪ್ಪಿಗೆ, ಮೌನ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಆ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರೆ ಕೋಪದ ಶಾಖ ಸ್ವಲ್ಪ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.

Respect, punctuality, agreement, quiet: one of these was wanted and did not come. Finding the wish takes some of the heat out of the anger.