ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯತೇಂದ್ರಿಯಮನೋಬುದ್ಧಿರ್ಮುನಿರ್ಮೋಕ್ಷಪರಾಯಣಃ।
ವಿಗತೇಚ್ಛಾಭಯಕ್ರೋಧೋ ಯಃ ಸದಾ ಮುಕ್ತ ಏವ ಸಃ ॥ 28 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः।
विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः ॥ 28 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yatendriyamanobuddhirmunirmokṣaparāyaṇaḥ|
vigatecchābhayakrodho yaḥ sadā mukta eva saḥ || 28 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯತೇಂದ್ರಿಯಮನೋಬುದ್ಧಿಃ (यतेन्द्रियमनोबुद्धिः, yatendriyamanobuddhiḥ) = ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ (with senses, mind and intellect controlled)
- ಮುನಿಃ ಮೋಕ್ಷಪರಾಯಣಃ (मुनिः मोक्षपरायणः, muniḥ mokṣaparāyaṇaḥ) = ಮೋಕ್ಷವನ್ನೇ ಪರಮ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಮುನಿ (the sage intent on liberation)
- ವಿಗತೇಚ್ಛಾಭಯಕ್ರೋಧಃ (विगतेच्छाभयक्रोधः, vigatecchābhayakrodhaḥ) = ಬಯಕೆ, ಭಯ, ಕೋಪ ಹೋಗಿರುವ (from whom desire, fear and anger have gone)
- ಯಃ ಸಃ ಸದಾ ಮುಕ್ತಃ ಏವ (यः सः सदा मुक्तः एव, yaḥ saḥ sadā muktaḥ eva) = ಅವನು ಸದಾ ಮುಕ್ತನೇ (he is ever free)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನೇ ಪರಮ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ, ಬಯಕೆ, ಭಯ, ಕೋಪಗಳು ಹೋಗಿರುವ ಮುನಿ ಸದಾ ಮುಕ್ತನೇ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
with senses, mind and intellect controlled, intent on liberation, the sage from whom desire, fear and anger have gone is ever free.
ಶ್ಲೋಕ 5.28ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 5.28
ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ವಾಕ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನನ್ನು ‘ವೀತರಾಗಭಯಕ್ರೋಧ’ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ‘ವಿಗತೇಚ್ಛಾಭಯಕ್ರೋಧ’ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಬಯಕೆ, ಭಯ, ಕೋಪ ಈ ಮೂರೂ ಒಂದೇ ಬೇರಿನ ಮೂರು ಕೊಂಬೆಗಳಂತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.
The sentence of the last verse ends here. ‘From whom desire, fear and anger have gone’ recalls the second chapter’s description of the one of steady wisdom as ‘free from passion, fear and anger’. Desire, fear and anger come together like three branches of one root.
‘ಸದಾ ಮುಕ್ತ ಏವ’ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಹೀಗೆ ಓದುತ್ತಾರೆ: ಹೀಗಿರುವ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಸದಾ ಮುಕ್ತನೇ, ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಬೇರೆ ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಅವನು ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಮುಕ್ತ.
Shankara reads ‘ever free’ thus: such a renunciate is always free, and nothing else remains for him to do for liberation. For Sridhara Swami he is free while still living.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಒಂದು ಸುಂದರ ವಿವರಣೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತನೋ, ಸಾಧನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಅವನು ಹಾಗೆಯೇ ಮುಕ್ತ. ಅವನ ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿಗಳು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗಲು ಅನರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಧ್ಯಾನದ ವಿಧಾನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
Ramanuja gives a lovely explanation: just as he is free once the goal is reached, so is he free even at the stage of practice. His senses, mind and intellect have become unfit to go anywhere other than the contemplation of the self. Madhva calls these two verses together the method of meditation.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬಯಕೆ, ಭಯ, ಕೋಪ ಮೂರನ್ನೂ ವೈದ್ಯರು ದಿನವೂ ಕ್ಲಿನಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ರೋಗಿಗಳಲ್ಲೂ ತಮ್ಮಲ್ಲೂ. ಗುಣವಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆ, ರಿಪೋರ್ಟಿನ ಭಯ, ತಡವಾಯಿತೆಂಬ ಕೋಪ. ಮೂರೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
Doctors see desire, fear and anger in the clinic every day, in patients and in themselves. The wish to be cured, fear of the report, anger at the delay. All three are woven into one another.
ಇವುಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಿದ್ಧರ ಮಾತು. ನಮ್ಮಂಥವರಿಗೆ ಇವು ಬಂದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಗುರುತಿಸುವುದೇ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ. ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟ ಭಯ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಭಯಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತದೆ.
Complete freedom from them belongs to the accomplished. For people like us, the first step is to name them and recognise them when they come. A fear that has been named becomes a little smaller than a nameless one.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ