ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಭೋಕ್ತಾರಂ ಯಜ್ಞತಪಸಾಂ ಸರ್ವಲೋಕಮಹೇಶ್ವರಮ್।
ಸುಹೃದಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಮಾಂ ಶಾಂತಿಮೃಚ್ಛತಿ ॥ 29 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम्।
सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति ॥ 29 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
bhoktāraṃ yajñatapasāṃ sarvalokamaheśvaram|
suhṛdaṃ sarvabhūtānāṃ jñātvā māṃ śāntimṛcchati || 29 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯಜ್ಞತಪಸಾಮ್ ಭೋಕ್ತಾರಮ್ (यज्ञतपसाम् भोक्तारम्, yajñatapasām bhoktāram) = ಯಜ್ಞ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು (the enjoyer of sacrifices and austerities)
- ಸರ್ವಲೋಕಮಹೇಶ್ವರಮ್ (सर्वलोकमहेश्वरम्, sarvalokamaheśvaram) = ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಮಹಾ ಈಶ್ವರನು (the great Lord of all the worlds)
- ಸರ್ವಭೂತಾನಾಮ್ ಸುಹೃದಮ್ (सर्वभूतानाम् सुहृदम्, sarvabhūtānām suhṛdam) = ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಸುಹೃದನು (ಪ್ರತಿಫಲ ಬಯಸದ ಗೆಳೆಯ) (the friend of all beings, who helps expecting nothing back)
- ಮಾಮ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ (माम् ज्ञात्वा, mām jñātvā) = ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿದು (knowing me)
- ಶಾಂತಿಮ್ ಋಚ್ಛತಿ (शान्तिम् ऋच्छति, śāntim ṛcchati) = ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ (attains peace)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನಾನೇ ಯಜ್ಞ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಮಹಾ ಈಶ್ವರನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಸುಹೃದನು ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Knowing me as the enjoyer of sacrifices and austerities, the great Lord of all the worlds and the friend of all beings, one attains peace.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಹೀಗೆ ಸಮಾಹಿತವಾದ ಮನಸ್ಸು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದೇನು? ಶಂಕರರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಶ್ಲೋಕವೇ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ. ಯಜ್ಞ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು ಭಗವಂತನೇ: ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನ ರೂಪದಲ್ಲೂ, ಅವು ಸಲ್ಲುವ ದೇವತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲೂ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಬಯಸದೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಸುಹೃದ. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ, ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಫಲಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ಎಲ್ಲ ಅರಿವುಗಳಿಗೂ ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂದು ಶಂಕರರು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ನನ್ನನ್ನು’, ನಾರಾಯಣನನ್ನು, ತಿಳಿದವನು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ: ಸಂಸಾರವೆಲ್ಲ ನಿಂತುಹೋಗುವುದೇ ಆ ಶಾಂತಿ.
What is a mind so composed to know? This shloka, for Shankara, is the answer. The Lord enjoys sacrifices and austerities both as the one who performs them and as the deity they are offered to. He is the friend of all beings because he does them good without looking for any return. Shankara adds that he dwells in the heart of all beings, presides over the fruit of every act, and witnesses every thought. Knowing ‘me’, Narayana, one reaches peace: the end of all samsara.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ
Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 5.29ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 5.29
ಅಧ್ಯಾಯ ಇಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಮುಗಿಯುವುದು ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಪದದಿಂದ: ‘ಸುಹೃತ್’, ‘ಗೆಳೆಯ’. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಅದನ್ನು ‘ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ ಬಯಸದೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವವನು’ ಎಂದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ‘ನಾನು’ ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ, ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಫಲಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ, ಎಲ್ಲ ಅರಿವಿಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ನಾರಾಯಣ. ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಸಂಸಾರದಿಂದ ಪೂರ್ಣ ವಿರಾಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
The chapter ends here, and it ends with an intimate word: ‘suhrt’, ‘friend’. Shankara opens it as ‘one who does good without expecting anything in return’. For him the ‘me’ here is Narayana, dwelling in every heart, presiding over the fruits of all actions, witness of every cognition. One who knows him attains complete rest from samsara.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಕರ್ಮಯೋಗ ಏಕೆ ಸುಲಭ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಕಾರಣ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಗೆಳೆಯನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಸಂತೋಷದಿಂದಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಲೋಕೇಶ್ವರರಿಗೂ ಈಶ್ವರನಾದವನೇ ನಮ್ಮ ಸುಹೃತ್ ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ ಕರ್ಮಯೋಗ ಅವನ ಆರಾಧನೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸುಖವಾಗಿಯೇ ಮಾಡಬಹುದು. ‘ಈಶ್ವರರಿಗೂ ಪರಮ ಮಹೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರದ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.
Ramanuja draws from this verse a warm reason why the yoga of action is easy. Everyone works gladly to please a friend. If we know that the Lord of all the lords of the worlds is our friend, the yoga of action becomes his worship, and it can be done with joy. He cites the Shvetashvatara’s ‘the supreme great Lord of lords’.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಇಂದ್ರಿಯಸಂಯಮ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆಯೇ? ಇಲ್ಲ, ಈ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ, ಭಗವಂತನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಧ್ಯಾನದ ‘ಧ್ಯೇಯ’ವನ್ನು, ಅಂದರೆ ಯಾರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು, ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Sridhara Swami answers a question: does liberation come from restraint of the senses alone? No, through this knowledge, by the Lord’s grace. For Madhva this verse names the object of the meditation of the last two verses, that is, whom one is to meditate upon.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಅಧಿಕಾರ ಇರುವವರನ್ನು ನಾವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೂರದಿಂದ, ಸ್ವಲ್ಪ ಭಯದಿಂದ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಮಹೇಶ್ವರನೇ ತನ್ನನ್ನು ಗೆಳೆಯ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಭಯದಿಂದ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇಲ್ಲಿದೆ.
We usually look at those in power from a distance, and with a little fear. Here the great Lord of all the worlds calls himself a friend. The difference between work done in fear and work done in love lies here.
ಪ್ರತಿಫಲ ಬಯಸದೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವ ಗೆಳೆಯರು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರಾದರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ನೆನಪೇ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಂದು ನೆಮ್ಮದಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಸುಹೃತ್ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯ ಮಾತು.
Most of us have one or two friends in our lives who help without wanting anything back. Just remembering them brings a certain peace. That such a friend exists for everyone is the last word of this chapter.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ