ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಜ್ಞೇಯಃ ಸ ನಿತ್ಯಸಂನ್ಯಾಸೀ ಯೋ ನ ದ್ವೇಷ್ಟಿ ನ ಕಾಂಕ್ಷತಿ।
ನಿರ್ದ್ವಂದ್ವೋ ಹಿ ಮಹಾಬಾಹೋ ಸುಖಂ ಬಂಧಾತ್ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ ॥ 3 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति।
निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते ॥ 3 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
jñeyaḥ sa nityasaṃnyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣati|
nirdvandvo hi mahābāho sukhaṃ bandhātpramucyate || 3 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸಃ ನಿತ್ಯಸಂನ್ಯಾಸೀ ಜ್ಞೇಯಃ (सः नित्यसंन्यासी ज्ञेयः, saḥ nityasaṃnyāsī jñeyaḥ) = ಅವನನ್ನು ನಿತ್ಯ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು (he should be known as one who is always a renunciate)
- ಯಃ ನ ದ್ವೇಷ್ಟಿ (यः न द्वेष्टि, yaḥ na dveṣṭi) = ಯಾರು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ (who does not hate)
- ನ ಕಾಂಕ್ಷತಿ (न काङ्क्षति, na kāṅkṣati) = ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೋ (does not crave)
- ನಿರ್ದ್ವಂದ್ವಃ ಹಿ (निर्द्वन्द्वः हि, nirdvandvaḥ hi) = ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನು (for one free of the pairs of opposites)
- ಮಹಾಬಾಹೋ (महाबाहो, mahābāho) = ಮಹಾಬಾಹುವೇ (O mighty-armed one)
- ಸುಖಮ್ ಬಂಧಾತ್ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ (सुखम् बन्धात् प्रमुच्यते, sukham bandhāt pramucyate) = ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ (is easily released from bondage)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯಾರು ಏನನ್ನೂ ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಏನನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅವನನ್ನು ನಿತ್ಯ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
He who neither hates nor craves should be known as one who is always a renunciate. Free of the pairs of opposites, O mighty-armed one, he is easily released from bondage.
ಶ್ಲೋಕ 5.3ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 5.3
ಕರ್ಮಯೋಗ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಾರಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸಂನ್ಯಾಸದ ನಿಜವಾದ ಲಕ್ಷಣ ರಾಗ ದ್ವೇಷಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು. ಅದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವನಲ್ಲೂ ಇರಬಹುದು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನು ಕೆಲಸದ ನಡುವೆಯೂ ‘ನಿತ್ಯ ಸಂನ್ಯಾಸಿ’.
Here comes the first reason why the yoga of action is higher. The true mark of renunciation is freedom from attraction and aversion. That can be present in someone who is working. If it is, he is an ‘ever-renunciate’ in the middle of his work.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಯಾರು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂಬುದನ್ನು ದುಃಖವನ್ನೂ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದುದನ್ನೂ ದ್ವೇಷಿಸದಿರುವುದು, ‘ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಸುಖವನ್ನೂ ಅದರ ಸಾಧನಗಳನ್ನೂ ಬಯಸದಿರುವುದು ಎಂದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ ಅಂಥವನು ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೇ.
Shankara opens ‘does not hate’ as not hating sorrow or what brings it, and ‘does not crave’ as not craving pleasure or its means. Even while engaged in action, such a person is a renunciate.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದರ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗಿನ ತೃಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ಮಯೋಗದ ಒಳಗೇ ಇರುವ ಆತ್ಮಾನುಭವದಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದವನು ಬೇರೆ ಏನನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕರ್ಮಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದರಿಂದ ‘ಸುಖವಾಗಿ’ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
Ramanuja finds the root of this in inner contentment. One satisfied by the experience of the self that is already within the yoga of action craves nothing else, and so hates nothing. Because he stands in the easy discipline of the yoga of action, he is released ‘easily’.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನು ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗಾಗಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನ ವರ್ಣನೆಯಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಶ್ಲೋಕವೇ ‘ಸಂನ್ಯಾಸ’ ಪದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಭಗವಂತನೇ ಕೊಡುವ ಜಾಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ: ಸಂನ್ಯಾಸ ಎಂದರೆ ಬಟ್ಟೆಯ ಬಣ್ಣವಲ್ಲ, ರಾಗದ್ವೇಷಗಳ ತ್ಯಾಗ.
Sridhara Swami sees this as a description of one who does his work for the Supreme Lord. Madhva says this is the verse where the Lord himself gives the meaning of the word ‘sannyasa’: renunciation is not the colour of one’s clothes but the giving up of attraction and aversion.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಾವಿ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇ, ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದೇ, ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಯಸದೆ ಟೀಕೆಯನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸದೆ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಗೀತೆ ಸಂನ್ಯಾಸ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
Wearing ochre does not by itself free the mind. It is possible to stay at home and at work and still not crave praise or hate criticism. That state is what the Gita calls renunciation.
ನಮ್ಮ ದಣಿವಿನ ಬಹುಭಾಗ ಕೆಲಸದಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಲಸದ ಸುತ್ತ ನಾವು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ‘ಸುಖಂ ಬಂಧಾತ್ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ’ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ‘ಸುಖಂ’ ಅದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆ ಹೊರೆ ಇಳಿದರೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಸುಲಭ.
Much of our tiredness does not come from the work itself. It comes from the likes and dislikes we carry around the work. The word ‘easily’ in this verse says exactly that: once that load is set down, release is easy.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ