ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಇಹೈವ ತೈರ್ಜಿತಃ ಸರ್ಗೋ ಯೇಷಾಂ ಸಾಮ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಂ ಮನಃ।
ನಿರ್ದೋಷಂ ಹಿ ಸಮಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತಸ್ಮಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ತೇ ಸ್ಥಿತಾಃ ॥ 19 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः।
निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः ॥ 19 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
ihaiva tairjitaḥ sargo yeṣāṃ sāmye sthitaṃ manaḥ|
nirdoṣaṃ hi samaṃ brahma tasmādbrahmaṇi te sthitāḥ || 19 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಇಹ ಏವ (इह एव, iha eva) = ಇಲ್ಲಿಯೇ, ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ (here itself, while still living)
- ತೈಃ ಸರ್ಗಃ ಜಿತಃ (तैः सर्गः जितः, taiḥ sargaḥ jitaḥ) = ಅವರು ಸಂಸಾರವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ (they have conquered birth, the round of becoming)
- ಯೇಷಾಮ್ ಮನಃ ಸಾಮ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಮ್ (येषाम् मनः साम्ये स्थितम्, yeṣām manaḥ sāmye sthitam) = ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಸಮತೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ (whose mind rests in sameness)
- ಬ್ರಹ್ಮ ಹಿ ನಿರ್ದೋಷಮ್ ಸಮಮ್ (ब्रह्म हि निर्दोषम् समम्, brahma hi nirdoṣam samam) = ಬ್ರಹ್ಮ ದೋಷರಹಿತವೂ ಸಮವೂ ಆದದ್ದು (for Brahman is flawless and the same in all)
- ತಸ್ಮಾತ್ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಸ್ಥಿತಾಃ (तस्मात् ते ब्रह्मणि स्थिताः, tasmāt te brahmaṇi sthitāḥ) = ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ (therefore they are established in Brahman)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಸಮತೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ ಅವರು ಇಲ್ಲಿಯೇ, ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ದೋಷರಹಿತವೂ ಸಮವೂ ಆದದ್ದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Those whose mind rests in sameness have conquered the round of birth here itself, while still living. Brahman is flawless and the same in all, and so they are established in Brahman.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಸಮರನ್ನೂ ಅಸಮರನ್ನೂ ಸಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವುದು ದೋಷ ಎಂಬ ಗೌತಮ ಸ್ಮೃತಿಯ ನಿಯಮವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಆಕ್ಷೇಪಕ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಪಂಡಿತರಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶಂಕರರು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೂಢರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮ ನಾಯಿಮಾಂಸ ಬೇಯಿಸುವವನ ದೋಷಗಳಿಂದ ಕಳಂಕಿತವಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆ ದೋಷಗಳು ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಸಮ, ಒಂದೇ. ಅದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ದೇಹವನ್ನೇ ಆತ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯದ ಪಂಡಿತರನ್ನು ದೋಷದ ಲೇಶವೂ ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಗೌತಮರ ನಿಯಮ ದೇಹವನ್ನೇ ಆತ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿದವರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಅದೂ ಕರ್ಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ; 5.13ನೇ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯವರೆಗಿನ ವಿಷಯ ಸರ್ವಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಶಂಕರರು.
An objector cites the smriti rule of Gautama that honouring equal and unequal alike is a fault. The wise are not at fault, Shankara answers. Brahman only seems, to the deluded, tainted by a dog-cooker’s faults; it is untouched by them, the same, and one. Standing in it, and not taking the body for the self, the wise are touched by no trace of fault. Gautama’s rule is for those who do take the body so, and concerns action; from 5.13 to the chapter’s end, Shankara says, the subject is the renunciation of all action.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ
Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 5.19ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 5.19
‘ಸರ್ಗ’ ಎಂದರೆ ‘ಸೃಷ್ಟಿ’, ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು ಸಾವಿನ ಸಂಸಾರ. ಅದನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ, ‘ಇಹೈವ’, ‘ಇಲ್ಲಿಯೇ’. ಈ ಪದ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿಯ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಒಂದು ಆಧಾರ ಎಂದು ಅದ್ವೈತ ಪರಂಪರೆ ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ.
‘Sarga’ means ‘creation’, here the round of birth and death. It is conquered not after death but ‘here itself’. The Advaita tradition reads this word as one of the Bhagavad Gita’s grounds for the idea of liberation while living.
ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಆಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೂಢರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ ಶ್ವಪಾಕ ಮೊದಲಾದವರ ದೋಷಗಳಿಂದ ದೋಷಯುಕ್ತದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆ ದೋಷಗಳು ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ದೋಷ. ಅದು ನಿರ್ಗುಣವಾದ್ದರಿಂದ ಗುಣಭೇದದಿಂದಲೂ ಭಿನ್ನವಲ್ಲ. ಗೌತಮರ ನಿಯಮ ಗೌರವ, ದಾನಗಳಂಥ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ, ಅಂದರೆ ದೇಹವೇ ತಾನು ಎಂದು ತಿಳಿದವರ ಲೋಕಕ್ಕೆ, ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವರನ್ನು ಅದು ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.
Shankara answers the objection of the last verse here. To the deluded, Brahman appears tainted by the faults of the dog-cooker and others, but it is untouched by those faults, and so flawless. Being without qualities, it is not divided by differences of quality either. Gautama’s rule applies to dealings such as honour and gifts, that is, to the world of those who take the body to be themselves. It does not touch those established in Brahman.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ ಪ್ರಕೃತಿಸಂಸರ್ಗದ ದೋಷದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಆತ್ಮವಸ್ತು, ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮ. ಆತ್ಮಗಳ ಈ ಸಮತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತವರು ಸಾಧನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಗೆದ್ದವರು, ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದೇ ಸಂಸಾರದ ಜಯ.
For Ramanuja ‘Brahman’ here is the self-substance freed from the fault of contact with prakriti; it is the same everywhere. Those who stand in this sameness of selves have conquered samsara already at the stage of practice, since abiding in Brahman is itself victory over samsara.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳೂ ಗೌತಮರ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಅದು ಜೀವಂತರಾಗಿಯೇ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದಾಟಿದವರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಸಮದರ್ಶನದ ಸ್ತುತಿ ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Sridhara Swami also explains Gautama’s sutra and says it does not apply to those who have crossed samsara while still living. Madhva simply calls this verse a praise of equal vision.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಾವು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾವಿನ ನಂತರದ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನು ಇಂದಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
We often see liberation as a reward after death. This verse turns it into a question about the state of the mind today.
ಹೋಲಿಕೆ, ಮೇಲುಕೀಳು, ಯಾರು ನನಗಿಂತ ಮುಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕ ನಿಂತ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಎಷ್ಟು ಹಗುರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವೆಲ್ಲ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಆ ಹಗುರತನ ಸ್ಥಿರವಾದರೆ ಅದೇ ‘ಇಲ್ಲಿಯೇ ಗೆದ್ದದ್ದು’.
All of us have felt, at least a little, how light the mind becomes in the moments when comparison, high and low, and the count of who is ahead of me, all stop. If that lightness becomes steady, that is ‘conquered here itself’.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ