ಭಗವದ್ಗೀತೆ 5.20 ಅರ್ಥ: ನ ಪ್ರಹೃಷ್ಯೇತ್ಪ್ರಿಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ

ಇಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು ವಿಧಿರೂಪದಲ್ಲಿವೆ: ‘ಹಿಗ್ಗಬಾರದು’, ‘ಕಳವಳಗೊಳ್ಳಬಾರದು’. ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕದ ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಅದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವಿದನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಾಧಕನಿಗೆ ಇದು ಅಭ್ಯಾಸ, ಸಿದ್ಧನಿಗೆ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಸಂನ್ಯಾಸ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಮೂರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

The verbs here are in the mood of instruction: ‘should not exult’, ‘should not be shaken’. But the second line states this as the mark of the knower of Brahman. For the seeker it is practice; for the accomplished, a natural state. According to Madhva, from here to the end of the chapter, renunciation, yoga and knowledge are explained together.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯಗಳು ಹರ್ಷ ವಿಷಾದಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು ದೇಹವೇ ತಾನು ಎಂದು ಕಾಣುವವರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಆತ್ಮವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಾಣುವವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯ ಅಪ್ರಿಯ ‘ಬರುವುದೇ’ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ‘ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ, ಸಮ, ನಿರ್ದೋಷ ಆತ್ಮ’ ಎಂಬ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದ ಬುದ್ಧಿಯೇ ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿ.

For Shankara the pleasant and the unpleasant produce elation and dejection only in those who see the body as themselves. For one who sees only the self, the pleasant and unpleasant cannot ‘arrive’ at all. Steady understanding is the undoubting understanding that the one, even, flawless self is in all beings.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಪದಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿ’ ಎಂದರೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನಿಟ್ಟವನು. ‘ಅಸಮ್ಮೂಢ’ ಎಂದರೆ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ದೇಹವನ್ನೂ ಸ್ಥಿರವಾದ ಆತ್ಮವನ್ನೂ ಒಂದೆಂದು ಬೆರೆಸುವ ಮೋಹ ಇಲ್ಲದವನು. ಈ ಸ್ಥಿತಿ ತತ್ತ್ವಜ್ಞರ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅದರಲ್ಲೇ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಸೇರಿದವನ ಲಕ್ಷಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಮೋಹ ನಿವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ.

Ramanuja unpacks the words closely. ‘Steady in understanding’ means one whose understanding rests in the stable self. ‘Undeluded’ means free of the confusion that fuses the unstable body with the stable self. This state comes from knowing Brahman through the teaching of those who know the truth and practising in it. Sridhara Swami calls this the mark of one who has attained Brahman; with the end of delusion, the understanding becomes steady.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಒಳ್ಳೆಯ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಬಂದಾಗ ಕುಣಿದಾಡುವುದು, ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಬಂದಾಗ ಕುಸಿಯುವುದು ಮನುಷ್ಯ ಸಹಜ. ಆದರೆ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ತೂಗುಯ್ಯಾಲೆಯ ಎರಡು ತುದಿಗಳು. ಒಂದು ಕಡೆ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋದಷ್ಟೂ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಆಳಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತೇವೆ.

Dancing when a good report comes and collapsing when a bad one comes is only human. But these are two ends of the same swing. The higher we go on one side, the deeper we fall on the other.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸಂತೋಷವನ್ನೇ ಬಿಡು ಎನ್ನುತ್ತಿಲ್ಲ. ತೂಗುಯ್ಯಾಲೆಯ ಕಂಬವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದು ಸುಲಭ, ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದು ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಆದರೂ ಅದು ಎತ್ತ ಕಡೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವುದೇ ಒಂದು ನೆರವು.

This verse is not saying give up happiness. It is saying hold on to the post of the swing. We all know this is easy to say and hard to do. Still, knowing which direction the step lies in is itself a help.