ಭಗವದ್ಗೀತೆ 5.26 ಅರ್ಥ: ಕಾಮಕ್ರೋಧವಿಯುಕ್ತಾನಾಂ

‘ಅಭಿತಃ’ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಅದನ್ನು ‘ಉಭಯತಃ’, ಬದುಕಿರುವಾಗಲೂ ಸತ್ತ ಮೇಲೂ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಲಯ ದೇಹಾಂತರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜೀವಂತರಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಇದೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ಸರ್ವತಃ’, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿ ಅದು ಅವರಿಗೆ ಸುಲಭ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

The word ‘abhitah’ has two senses. Shankara and Sridhara Swami read it as ‘on both sides’, while living and after death. For them dissolution in Brahman is not only at the body’s end but while alive too. Madhva reads it as ‘on every side’ and says it is easy for them.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಯತಿ’ಯನ್ನು ಆಶ್ರಮದ ಹೆಸರಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸದೆ ‘ಯತನಶೀಲ’, ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವವನು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂಥವರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ವಾಣ ‘ಹಸ್ತಸ್ಥ’, ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಮಾತು.

Ramanuja reads ‘yati’ not as the name of an ashrama but as ‘one who strives’. For such people, he says, brahma-nirvana is ‘in the hand’.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಯದ ಒಂದು ಸಾರಾಂಶವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಮುಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಈಶ್ವರಾರ್ಪಣದ ಕರ್ಮಯೋಗ ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿ, ಜ್ಞಾನ, ಸಂನ್ಯಾಸದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಈಗ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅಂತರಂಗ ಸಾಧನವಾದ ಧ್ಯಾನಯೋಗವನ್ನು ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಸೂತ್ರದಂತೆ ಬರುತ್ತವೆ.

Shankara also gives a summary of the chapter here. For renunciates established in right vision, immediate liberation has been declared. It has also been said that the yoga of action offered to the Lord leads to liberation through purity of mind, knowledge and renunciation. Now the next two verses come like sutras, to be expanded in the sixth chapter into the yoga of meditation, the inner means to right vision.

‘ಅಭಿತಃ’ ಎಂಬುದರ ಈ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಿಗೆ, ಬದುಕಿರುವಾಗ ಮತ್ತು ದೇಹ ಬಿದ್ದ ಮೇಲೆ, ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ: ‘ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ’, ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಮುಕ್ತಿ, ಮತ್ತು ‘ವಿದೇಹಮುಕ್ತಿ’, ಈಗಾಗಲೇ ಫಲ ಕೊಡಲು ಆರಂಭಿಸಿರುವ ‘ಪ್ರಾರಬ್ಧ’ ಕರ್ಮ ಮುಗಿದು ದೇಹ ಬಿದ್ದ ನಂತರದ ಮುಕ್ತಿ. ಅದ್ವೈತದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ ಬರುವುದು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಬಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ. ಆಮೇಲೆ ದೇಹ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಕುಂಬಾರ ಕೈ ತೆಗೆದ ಮೇಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ತಿರುಗುವ ಚಕ್ರದಂತೆ.

The two sides of abhitah, while living and after death, have names in the tradition: jivanmukti, freedom while living, and videhamukti, freedom when the body falls, once the prarabdha karma, the karma already bearing fruit, is spent. In the Advaita view liberation comes the moment the self is known. The body runs on for a while after, like a potter’s wheel that keeps turning when the potter has taken his hand away.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಶಾಂತಿ ದೂರದ ಗಮ್ಯವಲ್ಲ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೇ ಇದೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಸಮಾಧಾನ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನೂ ಮರೆಯಬಾರದು: ಕಾಮ ಕ್ರೋಧಗಳು ಹಿಡಿತ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರಬೇಕು.

It is comforting to hear that peace is not a distant destination but lies all around. But the conditions stated just before should not be forgotten: desire and anger must have lost their grip.

ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನಾವು ಕಾಣದಿರುವುದು ಅದು ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಸಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬಯಕೆಗಳ ಸದ್ದು ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ.

When we do not see the contentment already present in our own home, it is not that it is absent. It is that the noise of our anger and wanting has covered it.