ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋರೇವಮಂತರಂ ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುಷಾ।
ಭೂತಪ್ರಕೃತಿಮೋಕ್ಷಂ ಚ ಯೇ ವಿದುರ್ಯಾಂತಿ ತೇ ಪರಮ್ ॥ 34 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवमन्तरं ज्ञानचक्षुषा।
भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम् ॥ 34 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
kṣetrakṣetrajñayorevamantaraṃ jñānacakṣuṣā|
bhūtaprakṛtimokṣaṃ ca ye viduryānti te param || 34 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಏವಂ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋಃ ಅಂತರಮ್ (एवं क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोः अन्तरम्, evaṃ kṣetrakṣetrajñayoḥ antaram) = ಹೀಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು (thus the difference between the field and its knower)
- ಭೂತಪ್ರಕೃತಿಮೋಕ್ಷಂ ಚ (भूतप्रकृतिमोक्षं च, bhūtaprakṛtimokṣaṃ ca) = ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನೂ (and the release of beings from prakriti)
- ಯೇ ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುಷಾ ವಿದುಃ (ये ज्ञानचक्षुषा विदुः, ye jñānacakṣuṣā viduḥ) = ಯಾರು ಜ್ಞಾನದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಅರಿಯುತ್ತಾರೋ (those who know with the eye of knowledge)
- ತೇ ಪರಂ ಯಾಂತಿ (ते परं यान्ति, te paraṃ yānti) = ಅವರು ಪರಮವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ (they reach the Supreme)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹೀಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನೂ, ಜೀವಿಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ದಾರಿಯನ್ನೂ ಯಾರು ಜ್ಞಾನದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಅರಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪರಮವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Those who, with the eye of knowledge, know thus the difference between the field and its knower, and the release of beings from prakriti, reach the Supreme.
ಶ್ಲೋಕ 13.34ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 13.34
ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಮಾರೋಪ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ‘ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷು’ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಸಾದದ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಆತ್ಮವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅರಿಯುವ ಕಣ್ಣು. ‘ಭೂತಪ್ರಕೃತಿ’ ಅವರಿಗೆ ಅವ್ಯಕ್ತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅವಿದ್ಯೆ, ಅದರ ‘ಮೋಕ್ಷ’ ಅದರ ಅಭಾವ. ಇದನ್ನು ಅರಿತವರು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ದೇಹವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
The close of the chapter. According to Shankara the ‘eye of knowledge’ is the eye that knows the Self directly, born of scripture and the teacher’s gracious instruction. ‘The prakriti of beings’ is for him ignorance, called the unmanifest, and its ‘release’ is its absence. Those who know this reach the supreme Self and take up no body again.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಮೋಕ್ಷ’ ಪದವನ್ನು ‘ಮೋಕ್ಷ್ಯತೇ ಅನೇನ’, ಯಾವುದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದು, ಎಂದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಅಮಾನಿತ್ವ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಗಳೇ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಾಧನ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಓದುತ್ತಾರೆ: ಭೂತಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಾಧನ ಅಮಾನಿತ್ವಾದಿ ಗುಣಗಳು. ಹೀಗೆ ಅಧ್ಯಾಯ ತನ್ನ ಮಧ್ಯದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಗುಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಮರಳುತ್ತದೆ.
Ramanuja unfolds the word ‘moksha’ as ‘mokshyate anena’, that by which release comes: the qualities from humility onward are the very means of release from prakriti. Madhva reads it the same way: the means of release from the elements and from prakriti are the qualities from humility onward. So the chapter returns to the list of twenty qualities at its centre.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯ ಮಾತು ‘ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರಿಯಿರಿ’. ದೇಹ ಮತ್ತು ದೇಹವನ್ನು ಅರಿಯುವವನು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸುವವನು, ಇವನ್ನು ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಕಷ್ಟದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಆಸರೆ.
The last word of this chapter is ‘know the difference’. The practice of seeing apart the body and the one who knows it, the experience and the one who experiences, is a great support in hard days.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಾಧನವನ್ನು ವಿನಯ, ಅಹಿಂಸೆ, ಸಹನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನದ ಕಣ್ಣು ದಿನನಿತ್ಯದ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದಲೇ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ.
Ramanuja and Madhva find the means of release in humility, non-violence and patience. The eye of knowledge opens through everyday conduct itself.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ