ಭಗವದ್ಗೀತೆ 16.4 ಅರ್ಥ: ದಂಭೋ ದರ್ಪೋಽಭಿಮಾನಶ್ಚ

ಮುದ್ರಿಸಿ PDF

ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಹದಿನಾರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಎಲ್ಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: ದೈವಾಸುರ ಸಂಪದ್ವಿಭಾಗ ಯೋಗ.

All verses of Chapter 16 in Kannada, Sanskrit or English IAST.

ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)

ದಂಭೋ ದರ್ಪೋಽಭಿಮಾನಶ್ಚ ಕ್ರೋಧಃ ಪಾರುಷ್ಯಮೇವ ಚ।
ಅಜ್ಞಾನಂ ಚಾಭಿಜಾತಸ್ಯ ಪಾರ್ಥ ಸಂಪದಮಾಸುರೀಮ್ ॥ 4 ॥

ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)

दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च।
अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम् ॥ 4 ॥

ಶ್ಲೋಕ (English IAST)

dambho darpo’bhimānaśca krodhaḥ pāruṣyameva ca|
ajñānaṃ cābhijātasya pārtha sampadamāsurīm || 4 ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ದಂಭಃ ದರ್ಪಃ ಅಭಿಮಾನಃ ಚ (दम्भः दर्पः अभिमानः च, dambhaḥ darpaḥ abhimānaḥ ca) = ಡಂಭ, ದರ್ಪ, ಅಭಿಮಾನ (hypocrisy, arrogance and pride)
ಕ್ರೋಧಃ ಪಾರುಷ್ಯಮ್ ಏವ ಚ (क्रोधः पारुष्यम् एव च, krodhaḥ pāruṣyam eva ca) = ಕೋಪ, ಕಠೋರತೆ (anger and harshness)
ಅಜ್ಞಾನಂ ಚ ಪಾರ್ಥ (अज्ञानं च पार्थ, ajñānaṃ ca pārtha) = ಅಜ್ಞಾನ, ಪಾರ್ಥ (and ignorance, O Partha)
ಆಸುರೀಂ ಸಂಪದಮ್ ಅಭಿಜಾತಸ್ಯ (आसुरीं सम्पदम् अभिजातस्य, āsurīṃ sampadam abhijātasya) = ಆಸುರೀ ಸಂಪತ್ತಿನೊಡನೆ ಹುಟ್ಟಿದವನವು (belong to one born to the demonic wealth)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಪಾರ್ಥ, ಡಂಭ, ದರ್ಪ, ಅಭಿಮಾನ, ಕೋಪ, ಕಠೋರತೆ, ಅಜ್ಞಾನ ಇವು ಆಸುರೀ ಸಂಪತ್ತಿನೊಡನೆ ಹುಟ್ಟಿದವನವು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Hypocrisy, arrogance, pride, anger, harshness and ignorance, O Partha, belong to one born to the demonic wealth.

ಶ್ಲೋಕ 16.4ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 16.4

ದೈವೀ ಗುಣಗಳ ದೀರ್ಘ ಪಟ್ಟಿಯ ನಂತರ ಆಸುರೀ ಗುಣಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಪಟ್ಟಿ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ದಂಭ’ವನ್ನು ‘ಧರ್ಮಧ್ವಜಿತ್ವ’, ಧರ್ಮದ ಬಾವುಟ ಹಾರಿಸುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ‘ದರ್ಪ’ ವಿದ್ಯೆ, ಹಣ, ಬಂಧುಬಳಗಗಳಿಂದ ಬರುವ ಉಬ್ಬು. ‘ಪಾರುಷ್ಯ’ಕ್ಕೆ ಅವರು ಕೊಡುವ ಉದಾಹರಣೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಾಗುತ್ತದೆ: ಒಂದು ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದವನನ್ನು ‘ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನೇ’ ಎಂದು, ಕುರೂಪಿಯನ್ನು ‘ರೂಪವಂತನೇ’ ಎಂದು ಹೀಯಾಳಿಸುವ ಕಠೋರ ಮಾತು.

After the long list of divine qualities comes a short list of demonic ones. Shankara calls ‘dambha’ ‘dharmadhvajitva’, flying the flag of dharma. ‘Darpa’ is the swelling that comes from learning, wealth and kinsfolk. The example he gives for ‘parushya’ touches the heart: harsh speech that mocks a one-eyed man as ‘you with the fine eyes’, or an ugly man as ‘you handsome one’.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ದಂಭ’ವನ್ನು ಧರ್ಮಿಷ್ಠನೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆಯಲು ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ‘ಪಾರುಷ್ಯ’ವನ್ನು ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಉದ್ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ‘ಅಸುರರು’ ಅವರಿಗೆ ಭಗವಂತನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆಯುವವರು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ಪಾರುಷ್ಯ’ವನ್ನು ನಿಷ್ಠುರತೆ, ‘ಅಜ್ಞಾನ’ವನ್ನು ಅವಿವೇಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.

Ramanuja calls ‘dambha’ practising dharma to be known as righteous, and ‘parushya’ a nature that distresses good people. The ‘asuras’ for him are those who go against the Lord’s command. Sridhara Swami calls ‘parushya’ cruelty and ‘ajnana’ lack of discernment. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಉದಾಹರಣೆ ಇಂದಿಗೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ, ಬಣ್ಣ, ದೇಹದ ಆಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಗೇಲಿ ಮಾಡುವುದು ‘ತಮಾಷೆ’ಯಲ್ಲ, ಅದು ಆಳವಾದ ಗಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

Shankara’s example still fits today. Mocking a disability, skin colour or body shape is not a ‘joke’, it wounds deeply.

ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಇಂಥ ಹೀಯಾಳಿಕೆ ಅವರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ನಿದ್ರೆ, ಓದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೆಡಿಸಬಹುದು. ಮಗು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಲು ಹಿಂಜರಿದರೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕೇಳಿ ತಿಳಿಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

Such taunting of children at school can spoil their confidence, sleep and studies. If a child suddenly becomes reluctant to go to school, it is good to ask gently and find out.