ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯದ್ಯಪ್ಯೇತೇ ನ ಪಶ್ಯಂತಿ ಲೋಭೋಪಹತಚೇತಸಃ ।
ಕುಲಕ್ಷಯಕೃತಂ ದೋಷಂ ಮಿತ್ರದ್ರೋಹೇ ಚ ಪಾತಕಮ್ ॥ 38 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः ।
कुलक्षयकृतं दोषं मित्रद्रोहे च पातकम् ॥ 38 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yadyapyete na paśyanti lobhopahatacetasaḥ |
kulakṣayakṛtaṃ doṣaṃ mitradrohe ca pātakam || 38 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯದಿ ಅಪಿ (यदि अपि, yadi api) = ಆದರೂ, ಒಂದು ವೇಳೆ (even though)
- ಏತೇ (एते, ete) = ಇವರು (these)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಪಶ್ಯಂತಿ (पश्यन्ति, paśyanti) = ಕಾಣುತ್ತಾರೆ (see)
- ಲೋಭೋಪಹತಚೇತಸಃ (लोभोपहतचेतसः, lobhopahatacetasaḥ) = ಲೋಭದಿಂದ ವಿವೇಕ ಕೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವರು (whose minds are struck by greed)
- ಕುಲಕ್ಷಯಕೃತಮ್ (कुलक्षयकृतम्, kulakṣayakṛtam) = ಕುಲನಾಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ (caused by the destruction of a family)
- ದೋಷಮ್ (दोषम्, doṣam) = ದೋಷವನ್ನು (the wrong)
- ಮಿತ್ರದ್ರೋಹೇ (मित्रद्रोहे, mitradrohe) = ಮಿತ್ರದ್ರೋಹದಲ್ಲಿ (in betraying friends)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಪಾತಕಮ್ (पातकम्, pātakam) = ಪಾಪವನ್ನು (the sin)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಲೋಭದಿಂದ ವಿವೇಕ ಕೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನ ಇವರು ಕುಲನಾಶದಿಂದಾಗುವ ದೋಷವನ್ನೂ ಮಿತ್ರದ್ರೋಹದ ಪಾಪವನ್ನೂ ಕಾಣದಿರಬಹುದು,
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even though these men, their minds struck by greed, do not see the wrong in destroying a family or the sin in betraying friends,
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಆ ಕಡೆಯವರು ಇಂಥ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಇಳಿದರು? ಲೋಭ ಎಂಬುದು ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿಗಳ ಮತ್ತು ಆನಂದಗಿರಿಗಳ ಉತ್ತರ. ಅದು ಅವರ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದಿದೆ. ಮುಂದೆ ಆಗುವುದನ್ನು ಅವರು ತೂಗಿ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಮೇಲೆ ಮಧುಸೂದನರು ಒಂದು ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಭೀಷ್ಮರಂಥ ಶಿಷ್ಟರೇ ಬಂಧುವಧೆಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಷ್ಟರು ಮಾಡಿದ್ದು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ. ಹಾಗಾಗಿ ಬೇರೆಯವರೂ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ವಾದಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಅದು ನಿಲ್ಲದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ಲೋಭದಂಥ ಕಾರಣ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಇರುವಾಗ ಆ ನಡತೆಗೆ ವೇದದ ಆಧಾರವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗದು.
How can the other side be doing this at all? Greed, answer Madhusudana Saraswati and Anandagiri. It has struck their minds, and they no longer weigh what follows. Madhusudana then shuts a door. One might argue that Bhishma and the other elders are men of learning, that what such men do counts as right conduct, and that others may therefore follow. Not here, he says. Where a motive like greed is in plain sight, conduct cannot be given that authority.
ಶ್ರೀ ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿಗಳ ಗೂಢಾರ್ಥದೀಪಿಕಾ; ಶ್ರೀ ಆನಂದಗಿರಿಗಳ ಭಾಷ್ಯಟೀಕೆ
Sri Madhusudana Saraswati, Gudhartha Dipika; Sri Anandagiri, Tika on the Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 1.38ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 1.38
ಮೂವತ್ತೆಂಟು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಒಂದು ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಬಂಧುವಧೆಯ ದೋಷ ಅವರಿಗೂ ನಿನಗೂ ಸಮಾನ. ಅವರು ಆ ದೋಷವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೇ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ನೀನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿ, ಈ ವಿಷಾದವೇಕೆ?’ ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಜುನನ ಉತ್ತರ ಈ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿದೆ.
Verses thirty-eight and thirty-nine form one sentence. Before it, Sridhara Swami imagines an objection: the fault of killing kinsmen is the same for them and for you. They have accepted that fault and come to fight, so you too should go ahead. Why this despair? Arjuna’s answer lies in these two verses.
‘ಲೋಭೋಪಹತಚೇತಸಃ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ನೋಡಿ. ‘ಉಪಹತ’ ಎಂದರೆ ಪೆಟ್ಟು ತಿಂದ, ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ. ರಾಜ್ಯದ ಲೋಭದಿಂದ ವಿವೇಕ ಭ್ರಷ್ಟವಾದ ಮನಸ್ಸಿನವರು ಎಂದು ಶ್ರೀಧರರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಅರ್ಜುನ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾನೆ: ‘ಕುಲಕ್ಷಯ’, ಅಂದರೆ ವಂಶದ ನಾಶ, ಮತ್ತು ‘ಮಿತ್ರದ್ರೋಹ’, ಅಂದರೆ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಮಾಡುವ ದ್ರೋಹ.
Break the word lobhopahatachetasah into its parts. Upahata means struck, damaged. Sridhara explains the whole as those whose discernment has been ruined by greed for the kingdom. Arjuna names two kinds of sin here: kulakshaya, the destruction of a family line, and mitradroha, the betrayal of friends.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಲೋಭ ಎಂದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಕು ಎಂಬ ಬಯಕೆ. ಆದರೆ ಅದು ನೋಡುವ ಶಕ್ತಿಗೂ ಪೆಟ್ಟು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ‘ಉಪಹತ’ ಎಂಬ ಪದ ಹೇಳುವುದು ಅದನ್ನೇ. ಬೇಕು ಎನಿಸಿದ್ದರ ಕಡೆ ಕಣ್ಣು ನೆಟ್ಟಾಗ ಸುತ್ತಲಿನದೆಲ್ಲ ಮಸುಕಾಗುತ್ತದೆ.
Greed is wanting more. But it also strikes at the very power of seeing, and that is what the word upahata says. When the eye is fixed on what it wants, everything around it blurs.
ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕುರುಡನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸುಲಭ. ಅರ್ಜುನನ ಮಾತು ನಿಜವೂ ಹೌದು. ಆದರೆ ‘ಅವರಿಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ನಮಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ’ ಎಂಬ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ. ನಮಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದೂ ಪೂರ್ತಿ ಚಿತ್ರವಲ್ಲದಿರಬಹುದು.
It is easy to spot another’s blindness. And what Arjuna says is true. But there is a small danger in the feeling ‘they cannot see, we can’. What we see may not be the whole picture either.
‘ರಕ್ತ ನೀರಿಗಿಂತ ಗಟ್ಟಿ’ ಎಂಬ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗಾದೆ ಇದೆ. ಬದುಕು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಕಠಿಣವಾದ ಸತ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೆಸರಿಸುವ ಸತ್ಯ: ಹಣ ರಕ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು. ಒಂದೇ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಡು ಬೆಳೆದ ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರು ಒಂದು ತುಂಡು ಜಮೀನಿಗಾಗಿ ಮಾತು ಬಿಡುವುದುಂಟು.
An old English saying has it that ‘blood is thicker than water’. Life often shows a harder truth, the one this verse names: money can be thicker than blood. Brothers who grew up eating from one plate can stop speaking over a strip of land.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ