ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಸಂಜಯ ಉವಾಚ
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾರ್ಜುನಃ ಸಂಖ್ಯೇ ರಥೋಪಸ್ಥ ಉಪಾವಿಶತ್ ।
ವಿಸೃಜ್ಯ ಸಶರಂ ಚಾಪಂ ಶೋಕಸಂವಿಗ್ನಮಾನಸಃ ॥ 47 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
सञ्जय उवाच
एवमुक्त्वार्जुनः सङ्ख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।
विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः ॥ 47 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
sañjaya uvāca
evamuktvārjunaḥ saṅkhye rathopastha upāviśat |
visṛjya saśaraṃ cāpaṃ śokasaṃvignamānasaḥ || 47 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸಂಜಯ ಉವಾಚ (सञ्जय उवाच, sañjaya uvāca) = ಸಂಜಯ ಹೇಳಿದನು (Sanjaya said)
- ಏವಮ್ (एवम्, evam) = ಹೀಗೆ (thus)
- ಉಕ್ತ್ವಾ (उक्त्वा, uktvā) = ಹೇಳಿ (having spoken)
- ಅರ್ಜುನಃ (अर्जुनः, arjunaḥ) = ಅರ್ಜುನ (Arjuna)
- ಸಂಖ್ಯೇ (सङ्ख्ये, saṅkhye) = ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ (on the battlefield)
- ರಥೋಪಸ್ಥೇ (रथोपस्थे, rathopasthe) = ರಥದ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ (on the seat of the chariot)
- ಉಪಾವಿಶತ್ (उपाविशत्, upāviśat) = ಕುಳಿತನು (sat down)
- ವಿಸೃಜ್ಯ (विसृज्य, visṛjya) = ಕೆಳಗಿಟ್ಟು (casting aside)
- ಸಶರಮ್ (सशरम्, saśaram) = ಬಾಣಗಳ ಸಹಿತ (along with the arrows)
- ಚಾಪಮ್ (चापम्, cāpam) = ಬಿಲ್ಲನ್ನು (the bow)
- ಶೋಕಸಂವಿಗ್ನಮಾನಸಃ (शोकसंविग्नमानसः, śokasaṃvignamānasaḥ) = ದುಃಖದಿಂದ ಕಲಕಿದ ಮನಸ್ಸಿನವನಾಗಿ (his mind overwhelmed by sorrow)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಂಜಯ ಹೇಳಿದನು: ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಕಲಕಿದ ಮನಸ್ಸಿನ ಅರ್ಜುನ ಬಾಣಗಳ ಸಹಿತ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ರಥದ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕುಸಿದು ಕುಳಿತನು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Sanjaya said: Having spoken thus on the battlefield, Arjuna cast aside his bow and arrows and sank down on the seat of the chariot, his mind overwhelmed by sorrow.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಅವನು ಎದ್ದು ನಿಂತಿದ್ದ ಎಂದು ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿಗಳು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಕುಳಿತುಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ನಡೆಯನ್ನು ಆನಂದಗಿರಿಗಳು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಬಾಣಗಳ ಸಹಿತ ಗಾಂಡೀವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ‘ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ’ ಎನ್ನುತ್ತಾ, ಸಂನ್ಯಾಸವೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ ಎಂದುಕೊಂಡು ಅರ್ಜುನ ರಥದ ನಡುವೆ ಕುಳಿತ. ಶಂಕರರು ಎಳೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಶೋಕ ಮೋಹಗಳಿಗೆ ಸೋತ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಧರ್ಮದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ಪರಧರ್ಮದ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದ್ದಾನೆ. ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗುವ ಉಪದೇಶ ಇದಕ್ಕೇ.
He had been standing, Madhusudana Saraswati notes, to fight and to look. Now he sits. Anandagiri reads the gesture closely: Arjuna puts down the Gandiva and its arrows, says he will not fight, and sits in the middle of the chariot believing that renunciation is the better way. Shankara takes up the thread from here. A man overcome by grief and delusion has withdrawn from his own dharma and turned to another’s. The teaching that begins in the next chapter is addressed to that.
ಶ್ರೀ ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿಗಳ ಗೂಢಾರ್ಥದೀಪಿಕಾ; ಶ್ರೀ ಆನಂದಗಿರಿಗಳ ಭಾಷ್ಯಟೀಕೆ; ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ, 2.11ರ ಮೊದಲು
Sri Madhusudana Saraswati, Gudhartha Dipika; Sri Anandagiri, Tika on the Bhashya; Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya, before 2.11
ಶ್ಲೋಕ 1.47ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 1.47
ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂಜಯ ಮತ್ತೆ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ‘ಇವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ’, ‘ಅವರು ಕೊಂದರೆ ಒಳಿತು’ ಎಂಬ ಮಾತುಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದ್ದ ಬಿಲ್ಲು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿದೆ. ನಿಂತಿದ್ದ ಯೋಧ ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ.
In the last verse of the chapter Sanjaya takes up the narration again. Commentators note that this verse shows in action the resolve behind the words ‘I do not wish to kill them’ and ‘it would be better if they killed me’. The bow raised in the twentieth verse is now down. The warrior who was standing is now sitting.
ಅಧ್ಯಾಯದ ಹೆಸರು ‘ಅರ್ಜುನ ವಿಷಾದ ಯೋಗ’. ದುಃಖ ಹೇಗೆ ಯೋಗವಾದೀತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜ. ಅರ್ಜುನನ ಈ ಕುಸಿತವಿಲ್ಲದೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಹಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಉತ್ತರ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಹುಟ್ಟಿದಾಗಲೇ ಅರಿವಿನ ದಾರಿ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಶುರುವಾಗುವುದು ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಅರ್ಜುನನ ವರ್ಣನೆಯಿಂದ. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಕೃಷ್ಣ ಮಾತಾಡಲು ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ.
The chapter is called Arjuna Vishada Yoga, the yoga of Arjuna’s despair. It is natural to ask how sorrow can be yoga. Many commentators answer that without this collapse of Arjuna’s there would be no Bhagavad Gita. The way to understanding opens the moment a question is born. The second chapter opens with a description of Arjuna, his eyes full of tears, and from there Krishna begins to speak.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನಿಜವಾದ ಮಾತುಕತೆ ಶುರುವಾಗುವುದು ಯಾರಾದರೂ ‘ನನ್ನಿಂದ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಕುಳಿತಾಗಲೇ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನಟನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯರ ಕೋಣೆಯಲ್ಲೂ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲೂ ಇದು ಒಂದೇ.
Often a real conversation begins only when someone admits ‘I cannot do this’, and sits down. Until then, a pretence that everything is fine goes on. It is the same in a doctor’s room and in the kitchen at home.
ರಥ ನಿಂತಿದೆ. ಬಿಲ್ಲು ಕೆಳಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಸೈನ್ಯಗಳು ಕಾಯುತ್ತಿವೆ. ಕೃಷ್ಣ ಇನ್ನೂ ಮಾತಾಡಿಲ್ಲ.
The chariot has halted. The bow is down. Both armies are waiting. Krishna has not yet spoken.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ