ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಹತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ: ವಿಭೂತಿ ಯೋಗ
ನಲವತ್ತೆರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳು. ಎಲ್ಲದರ ಮೂಲ ತಾನೇ ಎಂದು ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುವ ಚತುಃಶ್ಲೋಕೀ, ಅರ್ಜುನನ ಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಗದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕಾಣುವ ವಿಭೂತಿಗಳ ದೀರ್ಘ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿವೆ.
ಯಾವುದೇ ಶ್ಲೋಕದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಿದರೆ ಅದರ ಪದಶಃ ಅರ್ಥದ ಪುಟ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಎಲ್ಲ ಶ್ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಆ ಪುಟಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.
ಭೂಯ ಏವ ಮಹಾಬಾಹೋ ಶೃಣು ಮೇ ಪರಮಂ ವಚಃ।
ಯತ್ತೇಽಹಂ ಪ್ರೀಯಮಾಣಾಯ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ ॥ 1 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.1ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →2ನ ಮೇ ವಿದುಃ ಸುರಗಣಾಃ ಪ್ರಭವಂ ನ ಮಹರ್ಷಯಃ।
ಅಹಮಾದಿರ್ಹಿ ದೇವಾನಾಂ ಮಹರ್ಷೀಣಾಂ ಚ ಸರ್ವಶಃ ॥ 2 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.2ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →3ಯೋ ಮಾಮಜಮನಾದಿಂ ಚ ವೇತ್ತಿ ಲೋಕಮಹೇಶ್ವರಮ್।
ಅಸಮ್ಮೂಢಃ ಸ ಮರ್ತ್ಯೇಷು ಸರ್ವಪಾಪೈಃ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ ॥ 3 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.3ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →4ಬುದ್ಧಿರ್ಜ್ಞಾನಮಸಮ್ಮೋಹಃ ಕ್ಷಮಾ ಸತ್ಯಂ ದಮಃ ಶಮಃ।
ಸುಖಂ ದುಃಖಂ ಭವೋಽಭಾವೋ ಭಯಂ ಚಾಭಯಮೇವ ಚ ॥ 4 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.4ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →5ಅಹಿಂಸಾ ಸಮತಾ ತುಷ್ಟಿಸ್ತಪೋ ದಾನಂ ಯಶೋಽಯಶಃ।
ಭವಂತಿ ಭಾವಾ ಭೂತಾನಾಂ ಮತ್ತ ಏವ ಪೃಥಗ್ವಿಧಾಃ ॥ 5 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.5ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →6ಮಹರ್ಷಯಃ ಸಪ್ತ ಪೂರ್ವೇ ಚತ್ವಾರೋ ಮನವಸ್ತಥಾ।
ಮದ್ಭಾವಾ ಮಾನಸಾ ಜಾತಾ ಯೇಷಾಂ ಲೋಕ ಇಮಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ॥ 6 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.6ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →7ಏತಾಂ ವಿಭೂತಿಂ ಯೋಗಂ ಚ ಮಮ ಯೋ ವೇತ್ತಿ ತತ್ತ್ವತಃ।
ಸೋಽವಿಕಂಪೇನ ಯೋಗೇನ ಯುಜ್ಯತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥ 7 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.7ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →8ಅಹಂ ಸರ್ವಸ್ಯ ಪ್ರಭವೋ ಮತ್ತಃ ಸರ್ವಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ।
ಇತಿ ಮತ್ವಾ ಭಜಂತೇ ಮಾಂ ಬುಧಾ ಭಾವಸಮನ್ವಿತಾಃ ॥ 8 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.8ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →9ಮಚ್ಚಿತ್ತಾ ಮದ್ಗತಪ್ರಾಣಾ ಬೋಧಯಂತಃ ಪರಸ್ಪರಮ್।
ಕಥಯಂತಶ್ಚ ಮಾಂ ನಿತ್ಯಂ ತುಷ್ಯಂತಿ ಚ ರಮಂತಿ ಚ ॥ 9 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.9ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →10ತೇಷಾಂ ಸತತಯುಕ್ತಾನಾಂ ಭಜತಾಂ ಪ್ರೀತಿಪೂರ್ವಕಮ್।
ದದಾಮಿ ಬುದ್ಧಿಯೋಗಂ ತಂ ಯೇನ ಮಾಮುಪಯಾಂತಿ ತೇ ॥ 10 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.10ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →11ತೇಷಾಮೇವಾನುಕಂಪಾರ್ಥಮಹಮಜ್ಞಾನಜಂ ತಮಃ।
ನಾಶಯಾಮ್ಯಾತ್ಮಭಾವಸ್ಥೋ ಜ್ಞಾನದೀಪೇನ ಭಾಸ್ವತಾ ॥ 11 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.11ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →12ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ
ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಧಾಮ ಪವಿತ್ರಂ ಪರಮಂ ಭವಾನ್।
ಪುರುಷಂ ಶಾಶ್ವತಂ ದಿವ್ಯಮಾದಿದೇವಮಜಂ ವಿಭುಮ್ ॥ 12 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.12ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →13ಆಹುಸ್ತ್ವಾಮೃಷಯಃ ಸರ್ವೇ ದೇವರ್ಷಿರ್ನಾರದಸ್ತಥಾ।
ಅಸಿತೋ ದೇವಲೋ ವ್ಯಾಸಃ ಸ್ವಯಂ ಚೈವ ಬ್ರವೀಷಿ ಮೇ ॥ 13 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.13ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →14ಸರ್ವಮೇತದೃತಂ ಮನ್ಯೇ ಯನ್ಮಾಂ ವದಸಿ ಕೇಶವ।
ನ ಹಿ ತೇ ಭಗವನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಂ ವಿದುರ್ದೇವಾ ನ ದಾನವಾಃ ॥ 14 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.14ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →15ಸ್ವಯಮೇವಾತ್ಮನಾತ್ಮಾನಂ ವೇತ್ಥ ತ್ವಂ ಪುರುಷೋತ್ತಮ।
ಭೂತಭಾವನ ಭೂತೇಶ ದೇವದೇವ ಜಗತ್ಪತೇ ॥ 15 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.15ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →16ವಕ್ತುಮರ್ಹಸ್ಯಶೇಷೇಣ ದಿವ್ಯಾ ಹ್ಯಾತ್ಮವಿಭೂತಯಃ।
ಯಾಭಿರ್ವಿಭೂತಿಭಿರ್ಲೋಕಾನಿಮಾಂಸ್ತ್ವಂ ವ್ಯಾಪ್ಯ ತಿಷ್ಠಸಿ ॥ 16 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.16ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →17ಕಥಂ ವಿದ್ಯಾಮಹಂ ಯೋಗಿಂಸ್ತ್ವಾಂ ಸದಾ ಪರಿಚಿಂತಯನ್।
ಕೇಷು ಕೇಷು ಚ ಭಾವೇಷು ಚಿಂತ್ಯೋಽಸಿ ಭಗವನ್ಮಯಾ ॥ 17 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.17ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →18ವಿಸ್ತರೇಣಾತ್ಮನೋ ಯೋಗಂ ವಿಭೂತಿಂ ಚ ಜನಾರ್ದನ।
ಭೂಯಃ ಕಥಯ ತೃಪ್ತಿರ್ಹಿ ಶೃಣ್ವತೋ ನಾಸ್ತಿ ಮೇಽಮೃತಮ್ ॥ 18 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.18ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →19ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ
ಹಂತ ತೇ ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ದಿವ್ಯಾ ಹ್ಯಾತ್ಮವಿಭೂತಯಃ।
ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತಃ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಸ್ತ್ಯಂತೋ ವಿಸ್ತರಸ್ಯ ಮೇ ॥ 19 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.19ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →20ಅಹಮಾತ್ಮಾ ಗುಡಾಕೇಶ ಸರ್ವಭೂತಾಶಯಸ್ಥಿತಃ।
ಅಹಮಾದಿಶ್ಚ ಮಧ್ಯಂ ಚ ಭೂತಾನಾಮಂತ ಏವ ಚ ॥ 20 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.20ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →21ಆದಿತ್ಯಾನಾಮಹಂ ವಿಷ್ಣುರ್ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ರವಿರಂಶುಮಾನ್।
ಮರೀಚಿರ್ಮರುತಾಮಸ್ಮಿ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಾಮಹಂ ಶಶೀ ॥ 21 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.21ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →22ವೇದಾನಾಂ ಸಾಮವೇದೋಽಸ್ಮಿ ದೇವಾನಾಮಸ್ಮಿ ವಾಸವಃ।
ಇಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಮನಶ್ಚಾಸ್ಮಿ ಭೂತಾನಾಮಸ್ಮಿ ಚೇತನಾ ॥ 22 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.22ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →23ರುದ್ರಾಣಾಂ ಶಂಕರಶ್ಚಾಸ್ಮಿ ವಿತ್ತೇಶೋ ಯಕ್ಷರಕ್ಷಸಾಮ್।
ವಸೂನಾಂ ಪಾವಕಶ್ಚಾಸ್ಮಿ ಮೇರುಃ ಶಿಖರಿಣಾಮಹಮ್ ॥ 23 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.23ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →24ಪುರೋಧಸಾಂ ಚ ಮುಖ್ಯಂ ಮಾಂ ವಿದ್ಧಿ ಪಾರ್ಥ ಬೃಹಸ್ಪತಿಮ್।
ಸೇನಾನೀನಾಮಹಂ ಸ್ಕಂದಃ ಸರಸಾಮಸ್ಮಿ ಸಾಗರಃ ॥ 24 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.24ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →25ಮಹರ್ಷೀಣಾಂ ಭೃಗುರಹಂ ಗಿರಾಮಸ್ಮ್ಯೇಕಮಕ್ಷರಮ್।
ಯಜ್ಞಾನಾಂ ಜಪಯಜ್ಞೋಽಸ್ಮಿ ಸ್ಥಾವರಾಣಾಂ ಹಿಮಾಲಯಃ ॥ 25 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.25ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →26ಅಶ್ವತ್ಥಃ ಸರ್ವವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ದೇವರ್ಷೀಣಾಂ ಚ ನಾರದಃ।
ಗಂಧರ್ವಾಣಾಂ ಚಿತ್ರರಥಃ ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಕಪಿಲೋ ಮುನಿಃ ॥ 26 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.26ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →27ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸಮಶ್ವಾನಾಂ ವಿದ್ಧಿ ಮಾಮಮೃತೋದ್ಭವಮ್।
ಐರಾವತಂ ಗಜೇಂದ್ರಾಣಾಂ ನರಾಣಾಂ ಚ ನರಾಧಿಪಮ್ ॥ 27 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.27ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →28ಆಯುಧಾನಾಮಹಂ ವಜ್ರಂ ಧೇನೂನಾಮಸ್ಮಿ ಕಾಮಧುಕ್।
ಪ್ರಜನಶ್ಚಾಸ್ಮಿ ಕಂದರ್ಪಃ ಸರ್ಪಾಣಾಮಸ್ಮಿ ವಾಸುಕಿಃ ॥ 28 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.28ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →29ಅನಂತಶ್ಚಾಸ್ಮಿ ನಾಗಾನಾಂ ವರುಣೋ ಯಾದಸಾಮಹಮ್।
ಪಿತೄಣಾಮರ್ಯಮಾ ಚಾಸ್ಮಿ ಯಮಃ ಸಂಯಮತಾಮಹಮ್ ॥ 29 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.29ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →30ಪ್ರಹ್ಲಾದಶ್ಚಾಸ್ಮಿ ದೈತ್ಯಾನಾಂ ಕಾಲಃ ಕಲಯತಾಮಹಮ್।
ಮೃಗಾಣಾಂ ಚ ಮೃಗೇಂದ್ರೋಽಹಂ ವೈನತೇಯಶ್ಚ ಪಕ್ಷಿಣಾಮ್ ॥ 30 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.30ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →31ಪವನಃ ಪವತಾಮಸ್ಮಿ ರಾಮಃ ಶಸ್ತ್ರಭೃತಾಮಹಮ್।
ಝಷಾಣಾಂ ಮಕರಶ್ಚಾಸ್ಮಿ ಸ್ರೋತಸಾಮಸ್ಮಿ ಜಾಹ್ನವೀ ॥ 31 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.31ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →32ಸರ್ಗಾಣಾಮಾದಿರಂತಶ್ಚ ಮಧ್ಯಂ ಚೈವಾಹಮರ್ಜುನ।
ಅಧ್ಯಾತ್ಮವಿದ್ಯಾ ವಿದ್ಯಾನಾಂ ವಾದಃ ಪ್ರವದತಾಮಹಮ್ ॥ 32 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.32ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →33ಅಕ್ಷರಾಣಾಮಕಾರೋಽಸ್ಮಿ ದ್ವಂದ್ವಃ ಸಾಮಾಸಿಕಸ್ಯ ಚ।
ಅಹಮೇವಾಕ್ಷಯಃ ಕಾಲೋ ಧಾತಾಹಂ ವಿಶ್ವತೋಮುಖಃ ॥ 33 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.33ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →34ಮೃತ್ಯುಃ ಸರ್ವಹರಶ್ಚಾಹಮುದ್ಭವಶ್ಚ ಭವಿಷ್ಯತಾಮ್।
ಕೀರ್ತಿಃ ಶ್ರೀರ್ವಾಕ್ಚ ನಾರೀಣಾಂ ಸ್ಮೃತಿರ್ಮೇಧಾ ಧೃತಿಃ ಕ್ಷಮಾ ॥ 34 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.34ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →35ಬೃಹತ್ಸಾಮ ತಥಾ ಸಾಮ್ನಾಂ ಗಾಯತ್ರೀ ಛಂದಸಾಮಹಮ್।
ಮಾಸಾನಾಂ ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷೋಽಹಮೃತೂನಾಂ ಕುಸುಮಾಕರಃ ॥ 35 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.35ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →36ದ್ಯೂತಂ ಛಲಯತಾಮಸ್ಮಿ ತೇಜಸ್ತೇಜಸ್ವಿನಾಮಹಮ್।
ಜಯೋಽಸ್ಮಿ ವ್ಯವಸಾಯೋಽಸ್ಮಿ ಸತ್ತ್ವಂ ಸತ್ತ್ವವತಾಮಹಮ್ ॥ 36 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.36ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →37ವೃಷ್ಣೀನಾಂ ವಾಸುದೇವೋಽಸ್ಮಿ ಪಾಂಡವಾನಾಂ ಧನಂಜಯಃ।
ಮುನೀನಾಮಪ್ಯಹಂ ವ್ಯಾಸಃ ಕವೀನಾಮುಶನಾ ಕವಿಃ ॥ 37 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.37ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →38ದಂಡೋ ದಮಯತಾಮಸ್ಮಿ ನೀತಿರಸ್ಮಿ ಜಿಗೀಷತಾಮ್।
ಮೌನಂ ಚೈವಾಸ್ಮಿ ಗುಹ್ಯಾನಾಂ ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞಾನವತಾಮಹಮ್ ॥ 38 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.38ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →39ಯಚ್ಚಾಪಿ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಬೀಜಂ ತದಹಮರ್ಜುನ।
ನ ತದಸ್ತಿ ವಿನಾ ಯತ್ಸ್ಯಾನ್ಮಯಾ ಭೂತಂ ಚರಾಚರಮ್ ॥ 39 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.39ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →40ನಾಂತೋಽಸ್ತಿ ಮಮ ದಿವ್ಯಾನಾಂ ವಿಭೂತೀನಾಂ ಪರಂತಪ।
ಏಷ ತೂದ್ದೇಶತಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ವಿಭೂತೇರ್ವಿಸ್ತರೋ ಮಯಾ ॥ 40 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.40ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →41ಯದ್ಯದ್ವಿಭೂತಿಮತ್ಸತ್ತ್ವಂ ಶ್ರೀಮದೂರ್ಜಿತಮೇವ ವಾ।
ತತ್ತದೇವಾವಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ಮಮ ತೇಜೋಂಽಶಸಂಭವಮ್ ॥ 41 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.41ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →42ಅಥವಾ ಬಹುನೈತೇನ ಕಿಂ ಜ್ಞಾತೇನ ತವಾರ್ಜುನ।
ವಿಷ್ಟಭ್ಯಾಹಮಿದಂ ಕೃತ್ಸ್ನಮೇಕಾಂಶೇನ ಸ್ಥಿತೋ ಜಗತ್ ॥ 42 ॥ಶ್ಲೋಕ 10.42ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →
ॐ ತತ್ಸದಿತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಸೂಪನಿಷತ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಯಾಂ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನಸಂವಾದೇ ವಿಭೂತಿಯೋಗೋ ನಾಮ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥
ವಿಭೂತಿ ಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ
ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಿಂದ ಕೃಷ್ಣ ‘ನೀರಿನಲ್ಲಿ ರಸ ನಾನು’, ‘ನಾನೇ ಕ್ರತು’ ಎಂದು ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಹತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶ ಒಂದೇ: ಎಲ್ಲೆಡೆ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಕಾಣುವುದು.
ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ತಾನೇ ಎಲ್ಲದರ ಮೂಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಭಜಿಸುವವರಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಯೋಗ ಕೊಟ್ಟು ಅವರ ಹೃದಯದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಜ್ಞಾನದ ದೀಪದಿಂದ ಕಳೆಯುವ ಭರವಸೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅರ್ಜುನ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ‘ಯಾವ ಯಾವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಲಿ’ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯ ಭಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು ನಾನು.
ಅಧ್ಯಾಯದ ನಡೆ
- ಶ್ಲೋಕ 1 ರಿಂದ 3: ಮತ್ತೆ ಹೇಳುವ ಪರಮ ವಚನ. ದೇವತೆಗಳೂ ಋಷಿಗಳೂ ಅರಿಯದ ಅವನ ಮೂಲ, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದ, ಆದಿಯಿಲ್ಲದ ಲೋಕಮಹೇಶ್ವರ.
- ಶ್ಲೋಕ 4 ರಿಂದ 7: ಬುದ್ಧಿ, ಕ್ಷಮೆ, ಸತ್ಯ, ಸುಖ, ದುಃಖ ಮೊದಲಾದ ಜೀವಿಗಳ ಭಾವಗಳು, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಗಳು, ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಿಂದ.
- ಶ್ಲೋಕ 8 ರಿಂದ 11: ಚತುಃಶ್ಲೋಕೀ. ತಿಳಿದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಭಜಿಸುವವರ ಸತ್ಸಂಗ, ಅವರಿಗೆ ಅವನು ಕೊಡುವ ಬುದ್ಧಿಯೋಗ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ದೀಪ.
- ಶ್ಲೋಕ 12 ರಿಂದ 18: ಅರ್ಜುನನ ಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆ: ನಿನ್ನ ವಿಭೂತಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳು, ಕೇಳಿದಷ್ಟೂ ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲ.
- ಶ್ಲೋಕ 19 ರಿಂದ 39: ವಿಭೂತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ. ಹೃದಯದಲ್ಲಿನ ಆತ್ಮದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಆದಿತ್ಯ, ರುದ್ರ, ಋಷಿ, ನದಿ, ಪರ್ವತ, ಮರ, ಪ್ರಾಣಿ, ಅಕ್ಷರ, ಋತುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
- ಶ್ಲೋಕ 40 ರಿಂದ 42: ವಿಭೂತಿಗಳಿಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಕಂಡರೂ ಅದು ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅಂಶ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಅವನ ಒಂದು ಅಂಶ.
ವಿಭೂತಿ ಎಂದರೇನು: ಮೂರು ದೃಷ್ಟಿಗಳು
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ವಿಭೂತಿ ಅವನ ಮಹಿಮೆಯ ವಿಸ್ತಾರ, ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಆಲಂಬನ: ಒಳಗಿನ ಆತ್ಮವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಲಾರದವರು ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬಹುದು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ವಿಭೂತಿತ್ವ ಎಂದರೆ ಅವನ ನಿಯಮನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವುದು, ‘ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ’ ಎಂದರೆ ಉತ್ಕರ್ಷ. ರಾಮ ಮತ್ತು ವಾಸುದೇವ ಅವನೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ವಿಭೂತಿ ಎಂದರೆ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿತ್ವ, ವಸುದೇವನ ಮಗನಾಗಿರುವುದು ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮವನ್ನೂ ಅವರು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ನಲವತ್ತೊಂದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ವಿಷ್ಣು, ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ವ್ಯಾಸ, ಕಪಿಲರಂಥ ರೂಪಗಳು ಅವನ ಸ್ವರೂಪಗಳೇ, ಉಳಿದವು ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜೀವರು.
ಈ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥ ಸರಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯರ ದಾರಿ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ನಿಲುವನ್ನೂ ಅವರವರ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದೇವೆ.
ಪಟ್ಟಿಯ ಅಚ್ಚರಿಗಳು
ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳು ಓದುಗರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ: ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದ (10.30), ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮೃತ್ಯು (10.34), ವಂಚಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಜೂಜು (10.36), ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಅರ್ಜುನನೇ (10.37). ಪ್ರತಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದದ್ದು ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಚಾರ್ಯರು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ರುದ್ರಾಣಾಂ ಶಂಕರಶ್ಚಾಸ್ಮಿ’ (10.23) ಮೊದಲಾದ ಮಾತುಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಅವರವರ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದೇವೆ.
ಪಟ್ಟಿಯ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ‘ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆ’ ಭಾಗ ಒಂದೊಂದು ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ: ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗಮನ, ಗಾಳಿ ನೀರಿನ ಶುದ್ಧತೆ, ನೆನಪಿನ ಆರೈಕೆ, ಜೂಜಿನ ಚಟಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ. ಆರೋಗ್ಯದ ಮಾತುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯೇ ಸರಿ.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು.