ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಪ್ರಹ್ಲಾದಶ್ಚಾಸ್ಮಿ ದೈತ್ಯಾನಾಂ ಕಾಲಃ ಕಲಯತಾಮಹಮ್।
ಮೃಗಾಣಾಂ ಚ ಮೃಗೇಂದ್ರೋಽಹಂ ವೈನತೇಯಶ್ಚ ಪಕ್ಷಿಣಾಮ್ ॥ 30 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम्।
मृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम् ॥ 30 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
prahlādaścāsmi daityānāṃ kālaḥ kalayatāmaham|
mṛgāṇāṃ ca mṛgendro’haṃ vainateyaśca pakṣiṇām || 30 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದೈತ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರಹ್ಲಾದಃ ಚ ಅಸ್ಮಿ (दैत्यानां प्रह्लादः च अस्मि, daityānāṃ prahlādaḥ ca asmi) = ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ನಾನು ಪ್ರಹ್ಲಾದ (among the daityas I am Prahlada)
- ಕಲಯತಾಮ್ ಅಹಂ ಕಾಲಃ (कलयताम् अहं कालः, kalayatām ahaṃ kālaḥ) = ಎಣಿಸುವವರಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಾಲ (among reckoners I am Time)
- ಮೃಗಾಣಾಂ ಚ ಮೃಗೇಂದ್ರಃ ಅಹಮ್ (मृगाणां च मृगेन्द्रः अहम्, mṛgāṇāṃ ca mṛgendraḥ aham) = ಮೃಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ (among beasts the lion)
- ಪಕ್ಷಿಣಾಂ ಚ ವೈನತೇಯಃ (पक्षिणां च वैनतेयः, pakṣiṇāṃ ca vainateyaḥ) = ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರುಡ (among birds Garuda)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ನಾನು ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ಎಣಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಕಾಲ. ಮೃಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಿಂಹ, ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರುಡ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Among the daityas I am Prahlada, among reckoners Time. Among beasts I am the lion, and among birds Garuda.
ಶ್ಲೋಕ 10.30ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 10.30
ದಿತಿಯ ವಂಶದ ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ನಾನು. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಅತ್ಯಂತ ಮನ ಮುಟ್ಟುವ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು: ದೈತ್ಯ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಬಾಲಭಕ್ತನೇ ಅವನ ವಿಭೂತಿ. ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ‘ಸಮೋಽಹಂ ಸರ್ವಭೂತೇಷು’ (9.29) ಭಾವಕ್ಕೆ ಇದು ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ವೈನತೇಯ ಎಂದರೆ ವಿನತೆಯ ಮಗ ಗರುಡ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಮೃಗೇಂದ್ರ’ ಸಿಂಹ ಅಥವಾ ಹುಲಿ.
Among the daityas, of the line of Diti, I am Prahlada. This is among the most touching words of the chapter: the child devotee born in a daitya family is himself his glory. One may call it a living example of the ninth chapter’s ‘samo ‘ham sarvabhuteshu’ (9.29). Vainateya means Garuda, the son of Vinata. For Shankara ‘mrigendra’ is the lion or the tiger.
‘ಕಾಲಃ ಕಲಯತಾಮಹಂ’. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಕಲಯತಾಂ’ ಎಂದರೆ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡುವವರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕಾಲ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರಲ್ಲಿ ಕಾಲ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥ ಗಂಭೀರ: ಹಾನಿ ಮಾಡಲೆಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವವರಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯುರೂಪದ ಕಾಲ. ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ‘ಕಾಲೋಽಸ್ಮಿ ಲೋಕಕ್ಷಯಕೃತ್’ (11.32) ಮಾತಿಗೆ ಇದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
‘Kalah kalayatam aham’. For Shankara ‘kalayatam’ means those who count, and among them he is Time. Sridhara Swami gives another sense too: among those who subdue, Time. Ramanuja’s sense is grave: among those who calculate to bring harm, Time in the form of death. It foreshadows the eleventh chapter’s ‘kalo ‘smi lokakshayakrit’ (11.32). Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಕಥೆ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪರಿಚಿತ. ಕಷ್ಟದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವೂ ಒಳ್ಳೆಯತನದ ದಾರಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅವನು ಸಂಕೇತ.
Our children know the story of Prahlada. He is a sign that a child born into a harsh home can still take the path of goodness.
ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಗುವಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಕಾಳಜಿಯ ಶಿಕ್ಷಕ, ನೆರೆಯವರು ಅಥವಾ ಬಂಧು ಸಿಕ್ಕರೆ ಅದೇ ದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಮಕ್ಕಳ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ನಾರದರು ಹಾಗಿದ್ದರು. ನಾವೂ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಅಂಥವರಾಗಬಹುದು.
Child psychology tells us that for a child growing up in hard surroundings, one caring teacher, neighbour or relative can be a great protection. Narada was that for Prahlada. We too can be that for someone.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ