ಭಗವದ್ಗೀತೆ 5.11 ಅರ್ಥ: ಕಾಯೇನ ಮನಸಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾ

‘ಕೇವಲೈಃ’ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿನ ಕೀಲಿ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯ ನಾಲ್ಕಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ, ‘ಈಶ್ವರನಿಗಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನನ್ನ ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮ. ಇಲ್ಲಿನ ‘ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿ’ ಎಂದರೆ ಸತ್ತ್ವಶುದ್ಧಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧಿ. ‘ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಅಲ್ಲೇ, ಕರ್ಮವನ್ನೇ ಮಾಡು’ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ.

The key word here is ‘kevalaih’, ‘alone’. For Shankara it applies to all four: body, mind, intellect and senses. It means action done without the sense of ‘mine’, with the thought ‘I do this for the Lord, not for my own fruit’. ‘Self-purification’ here means purity of mind. His conclusion: ‘So your right lies there alone; do action.’

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿ’ಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅಂಟಿರುವ ಹಳೆಯ ಕರ್ಮಬಂಧನದ ನಾಶ. ಯೋಗಿಗಳು ಸ್ವರ್ಗ ಮೊದಲಾದ ಫಲದ ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟು ಆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Ramanuja makes ‘self-purification’ more specific: the destruction of the old karmic bondage that clings to the self. Yogis give up the desire for fruits such as heaven and act for that purpose alone.

ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ದೇಹದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮೊದಲಾದವು, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ತತ್ತ್ವದ ನಿಶ್ಚಯ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಶ್ರವಣ ಕೀರ್ತನೆ. ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ಕರ್ಮ ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಿತ್ತು. ಇದು ಅದೇ ಕರ್ಮ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸತ್ಪುರುಷರ ಆಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರೂ ಇದನ್ನು ಯೋಗಿಗಳ ಆಚಾರದ ವರ್ಣನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

Sridhara Swami gives examples: with the body, bathing and the like; with the intellect, ascertaining the truth; with the senses, listening to and singing the Lord’s praise. The last verse said action does not bind; this one shows through the conduct of the good that the same action leads to freedom. Madhva too calls it a description of the yogis’ conduct.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಕೆಲಸ ಹೊರಗೆ ಏನನ್ನೋ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಒಳಗೆ ಏನನ್ನೋ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನ ಫಲ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಳಗೆ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ತಾಳ್ಮೆಯವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತೇ, ಸಿಡುಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತೇ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪಾಲು ದೊಡ್ಡದು.

Work produces something outside and shapes something inside. The outer fruit is not in our hands. But whether the work makes us more patient or more irritable is largely our share.

ದಿನವೂ ಮಾಡುವ ಒಂದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ‘ಇದು ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ’ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡಿ ನೋಡಿದರೆ ಅದರ ರುಚಿಯೇ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಹೆಸರು, ಹಣ, ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಬಂದರೆ ಬರಲಿ. ಅವು ಬರದ ದಿನವೂ ಕೆಲಸ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

If the same daily task is done with the intention ‘let this purify me a little’, its taste may change altogether. If name, money and praise come, let them. Even on days they do not come, the work is not wasted.