ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ನಿಂತಾಗ ಗಂಗೆಯ ಹನ್ನೆರಡು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಶ್ಲೋಕ ಇದು. ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೆನೆದವರು ಎಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಅಲ್ಲಿ ತಾನು ನೆಲೆಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗಂಗೆಯೇ ಹೇಳುವ ಮಾತಿನೊಂದಿಗೆ ಶ್ಲೋಕ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಮನೆಯ ಬಚ್ಚಲಿನ ನೀರನ್ನೂ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥವನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುವ ನೋಟ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ಗಂಗೇ ಚ ಯಮುನೇ ಚೈವ ಶ್ಲೋಕದ ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನೂ ಹೇಳುವವರಿದ್ದಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ನಂದಿನೀ ನಲಿನೀ ಸೀತಾ ಮಾಲಿನೀ ಚ ಮಹಾಪಗಾ ।
ವಿಷ್ಣುಪಾದಾಬ್ಜಸಂಭೂತಾ ಗಂಗಾ ತ್ರಿಪಥಗಾಮಿನೀ ॥
ಭಾಗೀರಥೀ ಭೋಗವತೀ ಜಾಹ್ನವೀ ತ್ರಿದಶೇಶ್ವರೀ ।
ದ್ವಾದಶೈತಾನಿ ನಾಮಾನಿ ಯತ್ರ ಯತ್ರ ಜಲಾಶಯೇ ॥
ಸ್ನಾನೋದ್ಯತಃ ಸ್ಮರೇನ್ನಿತ್ಯಂ ತತ್ರ ತತ್ರ ವಸಾಮ್ಯಹಮ್ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
नन्दिनी नलिनी सीता मालिनी च महापगा ।
विष्णुपादाब्जसम्भूता गङ्गा त्रिपथगामिनी ॥
भागीरथी भोगवती जाह्नवी त्रिदशेश्वरी ।
द्वादशैतानि नामानि यत्र यत्र जलाशये ॥
स्नानोद्यतः स्मरेन्नित्यं तत्र तत्र वसाम्यहम् ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
nandinī nalinī sītā mālinī ca mahāpagā |
viṣṇupādābjasambhūtā gaṅgā tripathagāminī ||
bhāgīrathī bhogavatī jāhnavī tridaśeśvarī |
dvādaśaitāni nāmāni yatra yatra jalāśaye ||
snānodyataḥ smarennityaṃ tatra tatra vasāmyaham ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನಂದಿನೀ (नन्दिनी, nandinī) = ಆನಂದ ಕೊಡುವವಳು (she who gives joy)
- ನಲಿನೀ (नलिनी, nalinī) = ಕಮಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದವಳು (she who is full of lotuses)
- ಸೀತಾ (सीता, sītā) = ಗಂಗೆಯ ಒಂದು ಧಾರೆಯ ಹೆಸರು (the name of one of Ganga’s streams)
- ಮಾಲಿನೀ (मालिनी, mālinī) = ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದವಳು (she who wears a garland)
- ಮಹಾಪಗಾ (महापगा, mahāpagā) = ಮಹಾನದಿ (the great river)
- ವಿಷ್ಣುಪಾದಾಬ್ಜಸಂಭೂತಾ (विष्णुपादाब्जसम्भूता, viṣṇupādābjasambhūtā) = ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಕಮಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವಳು (born from Vishnu’s lotus feet)
- ತ್ರಿಪಥಗಾಮಿನೀ (त्रिपथगामिनी, tripathagāminī) = ಸ್ವರ್ಗ, ಭೂಮಿ, ಪಾತಾಳ ಎಂಬ ಮೂರು ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವವಳು (she who flows along three paths, heaven, earth and the netherworld)
- ಭಾಗೀರಥೀ (भागीरथी, bhāgīrathī) = ಭಗೀರಥನು ಭೂಮಿಗೆ ತಂದವಳು (brought down to earth by Bhagiratha)
- ಭೋಗವತೀ (भोगवती, bhogavatī) = ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಗಂಗೆಯ ಹೆಸರು (her name in the netherworld)
- ಜಾಹ್ನವೀ (जाह्नवी, jāhnavī) = ಜಹ್ನು ಮುನಿಯ ಮಗಳು (daughter of the sage Jahnu)
- ತ್ರಿದಶೇಶ್ವರೀ (त्रिदशेश्वरी, tridaśeśvarī) = ದೇವತೆಗಳ ಒಡತಿ (queen of the gods)
- ದ್ವಾದಶ ಏತಾನಿ ನಾಮಾನಿ (द्वादश एतानि नामानि, dvādaśa etāni nāmāni) = ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು (these twelve names)
- ಯತ್ರ ಯತ್ರ ಜಲಾಶಯೇ (यत्र यत्र जलाशये, yatra yatra jalāśaye) = ಯಾವ ಯಾವ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ (at whatever body of water)
- ಸ್ನಾನೋದ್ಯತಃ (स्नानोद्यतः, snānodyataḥ) = ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದವನು (one about to bathe)
- ತತ್ರ ತತ್ರ ವಸಾಮಿ ಅಹಮ್ (तत्र तत्र वसामि अहम्, tatra tatra vasāmi aham) = ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಾನು ನೆಲೆಸುತ್ತೇನೆ (there I dwell)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನಂದಿನಿ, ನಲಿನಿ, ಸೀತಾ, ಮಾಲಿನಿ, ಮಹಾಪಗಾ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಕಮಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವಳು, ಗಂಗಾ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವವಳು, ಭಾಗೀರಥಿ, ಭೋಗವತಿ, ಜಾಹ್ನವಿ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಒಡತಿ, ಇವು ಗಂಗೆಯ ಹನ್ನೆರಡು ಹೆಸರುಗಳು. ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ನಿಂತವನು ಯಾವುದೇ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ದಿನವೂ ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ನೆಲೆಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗಂಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Nandini, Nalini, Sita, Malini, the great river, she who was born from Vishnu’s lotus feet, Ganga, she who flows through three worlds, Bhagirathi, Bhogavati, Jahnavi and the queen of the gods: these are Ganga’s twelve names. Whoever is about to bathe in any body of water and remembers these names every day, there I dwell, says Ganga.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಂದು ಮಾತನಾಡುವವಳು ಗಂಗೆಯೇ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದೊಂದು ನಾಮಾವಳಿಯೂ ಹೌದು, ಗಂಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಭರವಸೆಯೂ ಹೌದು. ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ, ಇದು ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ವಿಧಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.
The speaker of the last line is Ganga herself, so the verse is both a list of names and her promise. Its original source is hard to fix with certainty. It has come down through manuals of bathing and worship.
ಸೀತಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಪತ್ನಿಯದಲ್ಲ. ಮೇರು ಪರ್ವತದಿಂದ ಇಳಿದ ಗಂಗೆ ನಾಲ್ಕು ಧಾರೆಗಳಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಾಳೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆ ಹರಿಯುವ ಧಾರೆಯ ಹೆಸರು ಸೀತಾ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ.
Sita here is not Rama’s wife. The Puranas say that Ganga, descending from Mount Meru, divides into four streams, and the eastern stream is called Sita. In some versions the order of the names differs a little.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಲ್ಲಿಯ ನೀರು ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ಬಹಳ ದೂರದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು, ಆದರೂ ಅದನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪೋಲು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರತಿ ಚೊಂಬು ನೀರನ್ನೂ ಗಂಗೆ ಎಂದು ನೋಡುವ ಈ ಶ್ಲೋಕ, ನೀರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಬಳಸುವ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸುಂದರವಾದ ನೆನಪು.
We know that tap water comes from far away, and still we waste it so easily. This verse, which sees every mug of water as Ganga, is a gentle reminder to use water with respect.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ