ಋಗ್ವೇದದ ಹತ್ತನೆಯ ಮಂಡಲದ ಮೂರು ಮಂತ್ರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಸೂಕ್ತ ಇದು. ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಘಮರ್ಷಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಋತ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಹುಟ್ಟಿ, ಅವುಗಳಿಂದ ರಾತ್ರಿ, ಸಮುದ್ರ, ವರ್ಷ, ಹಗಲುರಾತ್ರಿ, ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರು ಮತ್ತು ಲೋಕಗಳು ಬಂದವು ಎಂದು ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಪಾಪವನ್ನು ತೊಳೆಯುವ ಭಾವ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಋತಂ ಚ ಸತ್ಯಂ ಚಾಭೀದ್ಧಾತ್ತಪಸೋಽಧ್ಯಜಾಯತ ।
ತತೋ ರಾತ್ರ್ಯಜಾಯತ ತತಃ ಸಮುದ್ರೋ ಅರ್ಣವಃ ॥
ಸಮುದ್ರಾದರ್ಣವಾದಧಿ ಸಂವತ್ಸರೋ ಅಜಾಯತ ।
ಅಹೋರಾತ್ರಾಣಿ ವಿದಧದ್ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಮಿಷತೋ ವಶೀ ॥
ಸೂರ್ಯಾಚಂದ್ರಮಸೌ ಧಾತಾ ಯಥಾಪೂರ್ವಮಕಲ್ಪಯತ್ ।
ದಿವಂ ಚ ಪೃಥಿವೀಂ ಚಾಂತರಿಕ್ಷಮಥೋ ಸುವಃ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
ऋतं च सत्यं चाभीद्धात्तपसोऽध्यजायत ।
ततो रात्र्यजायत ततः समुद्रो अर्णवः ॥
समुद्रादर्णवादधि संवत्सरो अजायत ।
अहोरात्राणि विदधद्विश्वस्य मिषतो वशी ॥
सूर्याचंद्रमसौ धाता यथापूर्वमकल्पयत् ।
दिवं च पृथिवीं चांतरिक्षमथो सुवः ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
ṛtaṃ ca satyaṃ cābhīddhāttapaso’dhyajāyata |
tato rātryajāyata tataḥ samudro arṇavaḥ ||
samudrādarṇavādadhi saṃvatsaro ajāyata |
ahorātrāṇi vidadhadviśvasya miṣato vaśī ||
sūryācaṃdramasau dhātā yathāpūrvamakalpayat |
divaṃ ca pṛthivīṃ cāṃtarikṣamatho suvaḥ ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಋತಂ (ऋतं, ṛtaṃ) = ಋತ, ವಿಶ್ವದ ಕ್ರಮ (Rita, the cosmic order)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಸತ್ಯಂ (सत्यं, satyaṃ) = ಸತ್ಯ (Satya, truth)
- ಚಾಭೀದ್ಧಾತ್ (चाभीद्धात्, cābhīddhāt) = ಮತ್ತು ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರಿಂದ (ಚ + ಅಭೀದ್ಧಾತ್) (and from the blazing)
- ತಪಸೋಽಧ್ಯಜಾಯತ (तपसोऽध्यजायत, tapaso’dhyajāyata) = ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು (ತಪಸಃ + ಅಧ್ಯಜಾಯತ) (was born of tapas)
- ತತೋ (ततो, tato) = ಅನಂತರ (ತತಃ) (then)
- ರಾತ್ರ್ಯಜಾಯತ (रात्र्यजायत, rātryajāyata) = ರಾತ್ರಿ ಹುಟ್ಟಿತು (ರಾತ್ರೀ + ಅಜಾಯತ) (night was born)
- ತತಃ (ततः, tataḥ) = ಅದರಿಂದ (from that)
- ಸಮುದ್ರೋ (समुद्रो, samudro) = ಸಮುದ್ರ (ಸಮುದ್ರಃ) (the ocean)
- ಅರ್ಣವಃ (अर्णवः, arṇavaḥ) = ಅಲೆಗಳ ಕಡಲು (the surging sea)
- ಸಮುದ್ರಾದರ್ಣವಾದಧಿ (समुद्रादर्णवादधि, samudrādarṇavādadhi) = ಅಲೆಗಳ ಸಮುದ್ರದಿಂದ (ಸಮುದ್ರಾತ್ + ಅರ್ಣವಾತ್ + ಅಧಿ) (from the surging ocean)
- ಸಂವತ್ಸರೋ (संवत्सरो, saṃvatsaro) = ವರ್ಷ (ಸಂವತ್ಸರಃ) (the year)
- ಅಜಾಯತ (अजायत, ajāyata) = ಹುಟ್ಟಿತು (was born)
- ಅಹೋರಾತ್ರಾಣಿ (अहोरात्राणि, ahorātrāṇi) = ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು (days and nights)
- ವಿದಧದ್ವಿಶ್ವಸ್ಯ (विदधद्विश्वस्य, vidadhadviśvasya) = ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾ, ವಿಶ್ವದ (ವಿದಧತ್ + ವಿಶ್ವಸ್ಯ) (ordaining, of the world)
- ಮಿಷತೋ (मिषतो, miṣato) = ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವ ಜೀವಜಗತ್ತಿನ (ಮಿಷತಃ) (of all that opens its eyes)
- ವಶೀ (वशी, vaśī) = ಒಡೆಯ (the master)
- ಸೂರ್ಯಾಚಂದ್ರಮಸೌ (सूर्याचंद्रमसौ, sūryācaṃdramasau) = ಸೂರ್ಯನನ್ನೂ ಚಂದ್ರನನ್ನೂ (the sun and the moon)
- ಧಾತಾ (धाता, dhātā) = ಧಾತೃ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ (Dhata, the Ordainer)
- ಯಥಾಪೂರ್ವಮಕಲ್ಪಯತ್ (यथापूर्वमकल्पयत्, yathāpūrvamakalpayat) = ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ರೂಪಿಸಿದನು (ಯಥಾಪೂರ್ವಂ + ಅಕಲ್ಪಯತ್) (fashioned as before)
- ದಿವಂ (दिवं, divaṃ) = ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು (the heaven)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಪೃಥಿವೀಂ (पृथिवीं, pṛthivīṃ) = ಭೂಮಿಯನ್ನು (the earth)
- ಚಾಂತರಿಕ್ಷಮಥೋ (चांतरिक्षमथो, cāṃtarikṣamatho) = ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ (ಚ + ಅಂತರಿಕ್ಷಂ + ಅಥೋ) (and the sky-space, and also)
- ಸುವಃ (सुवः, suvaḥ) = ಸ್ವರ್ಲೋಕವನ್ನು (the world of light)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ತಪಸ್ಸಿನ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಋತ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಹುಟ್ಟಿದವು. ಅನಂತರ ರಾತ್ರಿ ಹುಟ್ಟಿತು, ಅದರಿಂದ ಅಲೆಗಳ ಸಮುದ್ರ ಬಂದಿತು.
ಆ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ವರ್ಷ ಹುಟ್ಟಿತು. ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು ಹಗಲುರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದನು.
ಧಾತನು ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ರೂಪಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವರ್ಗ, ಭೂಮಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಲೋಕವನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿದನು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
From blazing tapas, Rita and Satya were born. Then night was born, and from it the surging ocean.
From the ocean the year was born. The master of all that opens its eyes ordained days and nights.
Dhata fashioned the sun and the moon as before. He fashioned heaven, earth, the sky-space and the world of light as well.
ಈ ಮಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this mantra
ಇದು ಋಗ್ವೇದದ ಹತ್ತನೆಯ ಮಂಡಲದ ೧೯೦ನೆಯ ಸೂಕ್ತ. ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿರುವ ಮೂರೂ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಘಮರ್ಷಣವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
This is Rigveda 10.190. In sandhyavandana all three verses are said as the aghamarshana.
ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಚಾಭೀದ್ಧಾತ್ ಎಂಬ ಪದ ಕೆಲವು ಮುದ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಭೀದ್ಧಾಸ್ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮುದ್ರಿತವಾದ ಪಾಠವನ್ನು ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಕೊನೆಯ ಪದ ಸುವಃ ಅನ್ನು ಕೆಲವರು ಸ್ವಃ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
In the first line some prints show abhiddhas instead of abhiddhat. We keep the more widely printed reading. The last word suvah is said as svah by some.
ಸಂಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ನೀರನ್ನು ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಪಾಪಪುರುಷನನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಭಾವನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆ ವಿಧಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಿಂದ ಕಲಿಯಬೇಕು.
In the sandhya rite, the water is held in the palm with the thought of casting away sin. That procedure is best learnt from one’s own teacher.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಸೂಕ್ತ ಪಾಪದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಶಾಲತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
This hymn speaks less of sin and more of the vastness of creation. In that awareness our own faults look smaller.
ಹಗಲು, ರಾತ್ರಿ, ವರ್ಷಗಳ ಲಯವೇ ನಮ್ಮ ದಿನಚರಿಯ ಆಧಾರ. ಅದನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ನಡೆದರೆ ಬದುಕು ಹಗುರವಾಗುತ್ತದೆ.
The rhythm of day, night and year underlies our routine. Living with respect for it can make life lighter.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ