ಭಗವದ್ಗೀತೆ 9.23 ಅರ್ಥ: ಯೇಽಪ್ಯನ್ಯದೇವತಾ ಭಕ್ತಾ

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಎರಡು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಯಾವ ಪೂಜೆಯೂ ಕೊನೆಗೆ ಅವನನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ‘ಅವಿಧಿಪೂರ್ವಕ’. ಆ ಪದದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯರು ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.

This verse says two things at once. Any worship done with faith finally reaches him. But it is ‘avidhipurvaka’, and on the meaning of that word the acharyas differ.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಅವಿಧಿ’ ಎಂದರೆ ಅಜ್ಞಾನ: ಪೂಜಿಸುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರನ್ನು ಎಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೂಜಿಸುವುದು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ಭಗವಂತನ ಶರೀರ, ಅವರ ಹೆಸರುಗಳೂ ಕೊನೆಗೆ ಅವನನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಸ್ತುತಃ ಪೂಜೆ ಅವನಿಗೇ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವೇದಾಂತ ಹೇಳುವಂತೆ ಆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅವನ ಶರೀರವಾಗಿ ತಿಳಿದು ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದೇ ‘ಅವಿಧಿ’.

For Shankara ‘avidhi’ is ignorance: worshipping without knowing whom one is truly worshipping. Ramanuja expands this: Indra and the other deities are the Lord’s body, and their names too finally denote him. So the worship in fact reaches him. But they do not worship those deities knowing them as his body, as the Vedanta teaches, and that is the ‘avidhi’.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹಿಂದಿನ ‘ಅಹಂ ಕ್ರತುಃ’ (9.16) ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಬರುವ ಆಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ: ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞವೂ ಅವನೇ ಆದರೆ ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಯಜ್ಞದ ಗತಿ ಏನು? ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲೂ ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಇದೆ. ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ 7.20 ರಿಂದ 7.23 ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪುಟಗಳನ್ನು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಓದಬಹುದು.

Madhva reads this verse as an answer to an objection arising from ‘aham kratuh’ (9.16): if every sacrifice is he, what becomes of sacrifices made to other deities? The answer lies here and in the next verse. The pages for 7.20 to 7.23 of the seventh chapter can be read alongside this one.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲೇ ಒಬ್ಬರು ಶಿವನನ್ನು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ದೇವಿಯನ್ನು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಕುಲದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆ ವ್ಯರ್ಥವಲ್ಲ ಎಂಬ ಮಾತು ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಹತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನೇ ‘ರುದ್ರಾಣಾಂ ಶಂಕರಶ್ಚಾಸ್ಮಿ’ (10.23) ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.

In our own homes one person worships Shiva, another the Devi, another the family deity. That worship done with faith is not wasted is plain in this verse. In the tenth chapter the Lord himself says ‘rudranam shankarash chasmi’ (10.23).

ಆದರೆ ‘ಅವಿಧಿ’ ಎಂಬ ಪದವೂ ಗಮನಾರ್ಹ. ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಸರಿಯಾದ ತಿಳಿವೂ ಬೇಕು. ಸರಿಯಾದ ಔಷಧವನ್ನು ತಪ್ಪು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಪೂರ್ಣ ಫಲ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

Yet the word ‘avidhi’ deserves attention. Good intention is not enough, right understanding is also needed. The right medicine taken in the wrong dose does not give its full benefit.