ಭಗವದ್ಗೀತೆ 9.29 ಅರ್ಥ: ಸಮೋಽಹಂ ಸರ್ವಭೂತೇಷು

ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ಸಂಶಯ ಏಳಬಹುದು: ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಗ್ರಹ ಎಂದರೆ ಭಗವಂತನಲ್ಲೂ ರಾಗದ್ವೇಷಗಳಿವೆಯೇ? ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಬೆಂಕಿಯ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವವರ ಚಳಿಯನ್ನು ಬೆಂಕಿ ಕಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಹತ್ತಿರ ಬಂದವರ ಚಳಿಯನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅದು ಬೆಂಕಿಯ ಸ್ವಭಾವ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲ. ಭಕ್ತರು ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಅವನಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವನೂ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಅವರಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಇತರರ ಮೇಲೆ ಅವನಿಗೆ ದ್ವೇಷವಿದೆ ಎಂದಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

A doubt may arise after the earlier verses: if grace is only for devotees, does the Lord too have likes and dislikes? Shankara gives the example of fire. Fire does not take away the cold of those who stay far off, it takes away the cold of those who come near. That is the nature of fire, and there is no partiality in it. Devotees dwell in him by their very nature, and he dwells in them by his. This does not mean he hates the others. Sridhara Swami adds the example of the wish-fulfilling tree.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಸಮ’ ಎಂದರೆ ಆಶ್ರಯ ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ. ದೇವತೆ, ಪ್ರಾಣಿ, ಮನುಷ್ಯ, ಗಿಡಮರ, ಹುಟ್ಟು, ಆಕಾರ, ಸ್ವಭಾವ, ಜ್ಞಾನ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಮೇಲುಕೀಳಿದ್ದರೂ ಕೀಳೆಂದು ಯಾರನ್ನೂ ಅವನು ದೂರ ತಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಮೇಲೆಂದು ಯಾರನ್ನೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹತ್ತಿರ ಸೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವನಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕಲಾರದ ಭಕ್ತರು, ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ, ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನರೋ ಎಂಬಂತೆ ಸುಖವಾಗಿ ಅವನಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಅವರು ತನಗಿಂತ ಹಿರಿಯರೋ ಎಂಬಂತೆ ಅವರಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ.

For Ramanuja ‘the same’ means sameness in giving refuge. Among gods, animals, humans and plants, however high or low they stand in birth, form, nature or knowledge, he pushes no one away as low and draws no one specially close as high. But devotees who cannot sustain themselves without him, whoever they are, dwell in him at ease as though they were his equals. And he dwells in them as though they were greater than himself.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅವರು, ಅವರಲ್ಲಿ ನಾನು’ ಎಂಬುದನ್ನು ‘ಅವರು ನನಗೆ ವಶ, ನಾನು ಅವರಿಗೆ ವಶ’ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿ ಪೈಂಗಿ ಖಿಲದ ಮಾತನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ವಶದಲ್ಲಿರುವುದರಲ್ಲೂ ತಿಳಿದು ಒಲಿದದ್ದು ಬೇರೆ, ತಿಳಿಯದೆ ಆದದ್ದು ಬೇರೆ: ಉದ್ಧವನಂಥವರದು ಒಂದು ಬಗೆ, ಶಿಶುಪಾಲನಂಥವರದು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆ.

Madhva explains ‘they in me, I in them’ as ‘they are under my sway and I under theirs’, and quotes the Paingi Khila. Even in being under his sway, a knowing and willing bond differs from an unknowing one: that of Uddhava is of one kind, that of Shishupala of another.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಬೆಂಕಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಮಗೂ ಒಂದು ಪಾಠವಿದೆ. ಅನುಗ್ರಹ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಲಭ್ಯ. ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುವ ಹೆಜ್ಜೆ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮದು.

There is a lesson for us in the example of fire. Grace is equally available to all. Only the step of drawing near is ours.

ಉತ್ತಮ ವೈದ್ಯರೂ ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಹೀಗೆಯೇ. ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದೇ ಕಾಳಜಿ, ಅಂತಸ್ತು ನೋಡಿ ಬದಲಾಗದ ಗಮನ. ಆದರೆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುವವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಆಳವಾದ ನಂಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅದು ಪಕ್ಷಪಾತವಲ್ಲ.

Good doctors and teachers are like this. The same care for everyone who comes to the door, attention that does not change with status. Yet a deeper bond naturally grows with those who follow the advice and keep coming back. That is not partiality.