ಭಗವದ್ಗೀತೆ 4.18 ಅರ್ಥ: ಕರ್ಮಣ್ಯಕರ್ಮ ಯಃ

ಗೀತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಒಗಟಿನಂಥ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು, ಮತ್ತು ನಾಲ್ವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರೂ ಇದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ರೀತಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಓದನ್ನೂ ಅದರದೇ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

This is among the most riddling verses of the Gita, and the four commentators unpick it in four ways. We give each reading in its own terms.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇದು ತಪ್ಪು ನೋಟವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಮಾತು. ಕರ್ಮ ದೇಹ ಇಂದ್ರಿಯಗಳದ್ದು, ಆತ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದ್ದು. ಚಲಿಸುವ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನಿಗೆ ದಡದ ಮರಗಳು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಲೋಕ ದೇಹದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆತ್ಮದ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ನೋಡುವುದೇ ‘ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಕರ್ಮ’. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ‘ನಾನು ಏನೂ ಮಾಡದೆ ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಭಾವದಲ್ಲೂ ‘ನಾನು’ ಎಂಬ ಕರ್ತೃತ್ವ ಅಡಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದೇ ‘ಅಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ’.

For Shankara it corrects a mistaken view. Action belongs to the body and senses; the self is actionless. To one sitting in a moving boat, the trees on the bank seem to move backwards. In the same way the world lays the body’s action on the self. Seeing through this is ‘inaction in action’. On the other side, even in the thought ‘I am sitting at ease, doing nothing’, the ‘I’ as agent is hidden. Recognising that is ‘action in inaction’.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಅಕರ್ಮ’ ಎಂದರೆ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ. ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕರ್ಮದಲ್ಲೇ ಆತ್ಮದ ನಿಜಸ್ವರೂಪದ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಜ್ಞಾನದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದು, ಮತ್ತು ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕರ್ಮದೊಳಗೆ ಅಡಗಿದ್ದಾಗಿ ಕಾಣುವುದು. ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬೇರೆ ದಾರಿಗಳಲ್ಲ, ಒಂದರೊಳಗೊಂದು.

For Ramanuja ‘inaction’ means knowledge of the self. It is to see the very action one is doing as taking the form of knowledge, through contemplation of the self’s true nature, and to see that knowledge as contained within the action. Action and knowledge here are not two separate roads, but one within the other.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಓದು ಭಗವಂತನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ‘ಇದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕರ್ಮ, ಅವನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾದ ನಾನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಏನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಕಾಣುವುದು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಕರ್ಮ. ನಿದ್ರೆಯಂಥ, ನಾವು ಏನೂ ಮಾಡದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಪರಮೇಶ್ವರ ಸದಾ ಸೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಕಾಣುವುದು ಅಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ.

Madhva’s reading turns towards the Lord. While acting, to see ‘this is Vishnu’s action; I, his reflection, do nothing independently’ is inaction in action. In states such as sleep, where we do nothing, to see that the Supreme Lord is always at work in creation and the rest is action in inaction.

ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಮೊದಲು ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಓದು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಈಶ್ವರಾರಾಧನೆಯಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಕರ್ಮವಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ. ವಿಹಿತ ಕರ್ಮವನ್ನು ಬಿಡುವುದು ದೋಷ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದರಿಂದ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಕರ್ಮವೇ ಎಂಬಂತೆ. ಆನಂತರ ಅವರು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಓದಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

Sridhara Swami first gives a practical reading. Action done as worship of the Lord does not bind, since it leads to knowledge, and so it is as if not action. Omitting one’s enjoined duty produces fault and so binds, and so it is as if action. He then also offers a second sense, close to Shankara’s reading.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ‘ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಉದಾಹರಣೆ ನಮ್ಮನ್ನು ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದಿಂದ ಓಡಿಹೋಗುವುದೂ ಒಂದು ಕೆಲಸವೇ, ಅದರಲ್ಲೂ ‘ನಾನು’ ಪೂರ್ತಿ ಹಾಜರಿರುತ್ತದೆ.

Shankara’s example of ‘I am sitting at ease’ strikes home. Running away from work is also a kind of work, and in it the ‘I’ is fully present.

ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ಹೊರಗೆ ಬಹಳ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಒಳಗೆ ಶಾಂತವಾಗಿರುವ ಜನರನ್ನು ನಾವು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕೇವಲ ಒಗಟಲ್ಲ, ಸಾಧ್ಯವಾದ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

On the other side, we have met people who do a great deal outwardly and yet stay quiet inside. Seeing them, this verse seems not merely a riddle but a state that is possible.