ಭಗವದ್ಗೀತೆ 4.27 ಅರ್ಥ: ಸರ್ವಾಣೀಂದ್ರಿಯಕರ್ಮಾಣಿ

ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ತಡೆಯುವ ಮಾತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ, ಪ್ರಾಣದ ಚಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದೇ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ಮಾತು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನನಿಷ್ಠರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

The previous verse spoke of restraining the senses one by one. Here it is about stilling all of them together, along with the movements of the breath, in a single concentration of the mind. Sridhara Swami calls these people the devotees of meditation.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಜ್ಞಾನದೀಪಿತ’ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ದೀಪ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವಂತೆ, ವಿವೇಕದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಯಮದ ಅಗ್ನಿ ಉಜ್ವಲವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಜುಹ್ವತಿ’ ಎಂದರೆ ಆ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಳಿಸುವುದು.

Shankara gives an image for ‘kindled by knowledge’: as a lamp blazes up with oil, the fire of restraint grows bright with discriminating understanding. ‘They offer’ means they let those workings dissolve into it.

ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹತ್ತು ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ: ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರಾಣ, ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವ ಅಪಾನ, ಹರಡುವ ವ್ಯಾನ, ಉಂಡದ್ದನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಹಂಚುವ ಸಮಾನ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಉದಾನ, ಮತ್ತು ತೇಗು, ಕಣ್ಣುಮಿಟುಕಿಸುವುದು, ಸೀನು, ಆಕಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ನಾಗ, ಕೂರ್ಮ, ಕೃಕರ, ದೇವದತ್ತ, ಮತ್ತು ಸತ್ತ ಮೇಲೂ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಡದ ಧನಂಜಯ. ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದು ಅದರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಇವೆಲ್ಲ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತವೆ.

Sridhara Swami lists the ten pranas: prana that goes out, apana that goes down, vyana that spreads, samana that distributes what has been eaten, udana that rises, and naga, kurma, krikara and devadatta behind belching, blinking, sneezing and yawning, and dhananjaya, which does not leave the body even after death. When one rightly knows the object of meditation and settles the mind on it, all these grow still.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಗಳು ಕ್ರಿಯೆಯ ಕಡೆ ಜಾರುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದು ಓದುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಒಂದೇ ಪದದ್ದು: ‘ಆತ್ಮಸಂಯಮ’ ಎಂಬ ಉಪಾಯವೇ ಅಗ್ನಿ.

Ramanuja reads it as the effort, through the mind, to stop the senses and the breath from sliding into activity. Madhva’s note is a single phrase: the means called self-restraint is itself the fire.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಹೊರಗಿನ ಲೋಕವನ್ನು ಒಳಗೆ ತರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ, ಉಸಿರು ನಿರಂತರ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಶಾಂತವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವುದೂ ಈ ಯಜ್ಞದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರೂಪ.

The senses keep bringing the outer world in, and the breath goes on without pause. Watching all of it quietly for a few minutes is also a small form of this sacrifice.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ದೀಪದ ಹೋಲಿಕೆ ಮುಖ್ಯ. ಸಂಯಮ ಮಾತ್ರ ಒಣ ಬತ್ತಿಯಂತೆ, ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಎಣ್ಣೆ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆ ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ತಡೆ ಬೇಗ ಮುರಿಯುತ್ತದೆ.

Shankara’s lamp image matters. Restraint alone is like a dry wick; it burns only when there is the oil of understanding. Restraint whose purpose we do not know breaks quickly.