ಭಗವದ್ಗೀತೆ 4.20 ಅರ್ಥ: ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಕರ್ಮಫಲಾಸಂಗಂ

‘ನಿರಾಶ್ರಯ’ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ನಿರಾಶ್ರಿತ’ ಎಂದರೆ ಆಸರೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡವನು. ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ ಬೇರೆ: ತನ್ನ ನೆಮ್ಮದಿಗಾಗಿ ಯಾವುದರ ಮೇಲೂ ಒರಗದವನು.

The word ‘nirashraya’ is important here. In everyday Kannada ‘nirashrita’ means one who has lost shelter, a refugee. Here the sense is different: one who leans on nothing for his peace.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ‘ಆಶ್ರಯ’ ಎಂದರೆ ಯಾವುದನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ ಅದು, ಈ ಲೋಕದ್ದಾಗಲಿ ಪರಲೋಕದ್ದಾಗಲಿ. ಅಂಥ ತಿಳಿದವನು ಕರ್ಮದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಲೋಕಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಿಷ್ಟರ ನಿಂದೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮೊದಲಿನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೂ ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

For Shankara, ‘ashraya’ is whatever a person holds on to in order to achieve his aims, whether of this world or the next. When such a knower cannot leave action, he carries on working as before, for the holding together of the world or to avoid the censure of the good. Yet because he has seen the actionless self, he does nothing at all.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ನಿತ್ಯತೃಪ್ತ’ ಎಂದರೆ ನಿತ್ಯವಾದ ತನ್ನ ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತ, ‘ನಿರಾಶ್ರಯ’ ಎಂದರೆ ಸ್ಥಿರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಆಸರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸದವನು. ಅವನು ‘ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂದು ಕಂಡರೂ ಕರ್ಮದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಾಭ್ಯಾಸವನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

For Ramanuja, ‘ever content’ means content in one’s own eternal self, and ‘depending on nothing’ means not taking unstable prakriti as a support. Though he is seen to be acting, under the name of action he is really practising knowledge.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ನಿತ್ಯತೃಪ್ತ’ ಮತ್ತು ‘ನಿರಾಶ್ರಯ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಈಶ್ವರನ ಗುಣಗಳಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂಥ ಈಶ್ವರನ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುವವನು ಇಲ್ಲಿನ ಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಅವರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಮ ಸಂಕಲ್ಪಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಾಲದು, ಆಸಂಗ ಅಂದರೆ ಅಂಟಿನ ಸ್ನೇಹವನ್ನೂ ಬಿಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಸೇರ್ಪಡೆ.

Madhva sees ‘ever content’ and ‘depending on nothing’ first as qualities of the Lord. The knower here, he suggests, is one who contemplates the likeness of such a Lord in his own nature. He adds that absence of desire and self-willed intent is not enough; attachment, the fond clinging, must also be given up.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ನಮ್ಮ ನೆಮ್ಮದಿ ಯಾವ ಆಸರೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ನೋಡಬಹುದು: ಹೊಗಳಿಕೆ, ಹುದ್ದೆ, ಫಲಿತಾಂಶ, ಇತರರ ಒಪ್ಪಿಗೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಲುಗಾಡಿದರೆ ಮನಸ್ಸೂ ಅಲುಗಾಡುತ್ತದೆ.

We might list, once, what our peace rests on: praise, position, results, the approval of others. If one of them wobbles, the mind wobbles too.

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಒರಗಬಾರದು ಎನ್ನುತ್ತಿದೆ. ಒಳಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಇದ್ದಾಗ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

The verse does not say we must give all these up. It says we should not lean on them. When there is contentment within, the outer work carries on, but it does not hold us captive.