ಭಗವದ್ಗೀತೆ 4.28 ಅರ್ಥ: ದ್ರವ್ಯಯಜ್ಞಾಸ್ತಪೋಯಜ್ಞಾ

ಒಂದೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಐದು ಬಗೆಯ ಯಜ್ಞಗಳು. ‘ಸಂಶಿತವ್ರತ’ ಎಂದರೆ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಮಸೆದಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ವ್ರತಗಳುಳ್ಳವರು.

Five kinds of sacrifice in a single verse. ‘Samshita-vrata’ means those whose vows have been sharpened, as a sword is whetted.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ದ್ರವ್ಯಯಜ್ಞ ಎಂದರೆ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಹಣವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು. ಯೋಗಯಜ್ಞ ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಮೊದಲಾದವು. ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಎಂದರೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವೇದದ ಅಭ್ಯಾಸ, ಜ್ಞಾನ ಎಂದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ.

For Shankara the sacrifice of wealth means spending money at holy places in the spirit of sacrifice. The sacrifice of yoga means breath control, withdrawal of the senses and the like. Svadhyaya means recitation of the Veda according to rule, and knowledge means understanding the meaning of scripture.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ದ್ರವ್ಯಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಒಂದು ನೈತಿಕ ಷರತ್ತು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ: ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ದೇವಾರ್ಚನೆ, ದಾನ, ಯಾಗ, ಹೋಮ. ‘ಯೋಗ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಅರ್ಥ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ: ಇದು ಕರ್ಮನಿಷ್ಠೆಯ ಬಗೆಗಳ ಪ್ರಕರಣವಾದ್ದರಿಂದ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳ ಯಾತ್ರೆ. ಉಪವಾಸ, ಕೃಚ್ಛ್ರ, ಚಾಂದ್ರಾಯಣಗಳು ತಪೋಯಜ್ಞ.

Ramanuja adds an ethical condition to the sacrifice of wealth: worship of the gods, gifts, sacrifices and oblations made with wealth acquired justly. His sense of ‘yoga’ here is unexpected: since this passage is about the kinds of devotion to action, it means pilgrimage to holy places. Fasts and penances such as krichchhra and chandrayana are the sacrifice of austerity.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ಯಜ್ಞ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ‘ಈ ತಪಸ್ಸೇ ಹವಿಸ್ಸು, ಇದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂಬ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ’ ಎಂಬ ಅರ್ಪಣಬುದ್ಧಿಯೇ ಹೋಮ.

Madhva explains how the word ‘sacrifice’ applies to all of these. The attitude of offering, ‘this austerity is the oblation; I offer it into the fire of Brahman for his worship’, is itself the offering.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ‘ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ’ ಎಂಬ ಷರತ್ತು ಈಗಲೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ದಾನದ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಆ ಹಣ ಹೇಗೆ ಬಂತು ಎಂಬುದು ಅದರ ಯಜ್ಞತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

Ramanuja’s condition, ‘acquired justly’, matters as much now. More than the size of a gift, how the money came decides whether it is a sacrifice.

ಓದುವುದೂ ಯಜ್ಞ ಎಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಮಾತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ತಾಳ್ಮೆಯ ಓದು, ವೈದ್ಯನು ಹೊಸ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಓದುವುದು, ಇವೂ ಮಸೆದ ವ್ರತದಂತೆಯೇ. ನಿತ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದು ನಿಜವಾದ ಸಾಧನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

That study too is a sacrifice is worth noting. A student’s patient reading, a doctor’s careful reading of a new study: these too are like sharpened vows. Done a little every day, they become real practice.