ಭಗವದ್ಗೀತೆ 4.13 ಅರ್ಥ: ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಂ ಮಯಾ

ಅಧ್ಯಾಯದ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ ಭಗವಂತನ ಅಕರ್ತೃತ್ವ. ಜನರಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಇದು ಉತ್ತರ ಎಂದು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವೈವಿಧ್ಯ ಗುಣ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಅವನು ಅದರ ಕರ್ತನಾದರೂ ಫಲದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಕರ್ತ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ.

In the flow of the chapter, the main subject of this verse is the Lord’s non-agency. Sridhara Swami says it answers the doubt whether one who created so much variety among people is not partial. The variety comes from qualities and work. Though he is its maker, from the point of view of the fruit he is not the doer, for he has no attachment to it.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಗುಣವಿಭಾಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಸತ್ತ್ವ ಪ್ರಧಾನನಿಗೆ ಶಮ, ದಮ, ತಪಸ್ಸು ಮೊದಲಾದ ಕರ್ಮ, ಸತ್ತ್ವ ಅಧೀನವಾಗಿ ರಜಸ್ಸು ಪ್ರಧಾನನಿಗೆ ಶೌರ್ಯ ತೇಜಸ್ಸು, ತಮಸ್ಸು ಅಧೀನವಾಗಿ ರಜಸ್ಸು ಪ್ರಧಾನನಿಗೆ ಕೃಷಿ ಮೊದಲಾದವು, ರಜಸ್ಸು ಅಧೀನವಾಗಿ ತಮಸ್ಸು ಪ್ರಧಾನನಿಗೆ ಸೇವೆ. ಇಂಥ ವಿಭಾಗ ಮನುಷ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ. ಮಾಯಾವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕರ್ತನಾದರೂ ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಕರ್ತ, ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವ್ಯಯ, ಸಂಸಾರಿಯಲ್ಲದವನು.

Shankara explains the division by gunas: to one in whom sattva predominates, the work of calm, restraint, austerity and the like; to one in whom rajas predominates with sattva subordinate, valour and vigour; to one in whom rajas predominates with tamas subordinate, farming and the like; to one in whom tamas predominates with rajas subordinate, service. Such a division belongs to the human world alone. Though he is its maker in the realm of maya, in the ultimate sense he is not the doer, and so he is changeless and not caught in samsara.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯ’ವನ್ನು ಇಡೀ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ: ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಯವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲವೂ ಗುಣ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ವಿಭಾಗಗೊಂಡು ಅವನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ, ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಲಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅದರ ಕರ್ತನಾದರೂ ಅಕರ್ತ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ಬಿಡಿಸುತ್ತದೆ.

Ramanuja reads ‘the four varnas’ as standing for the whole of creation: everything from Brahma down to a blade of grass, divided by qualities and work, is created, sustained and withdrawn by him. How he can be its maker and yet not the doer is unpacked in the next verse.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರೂ ಗುಣವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಕರ್ಮವಿಭಾಗವನ್ನು ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ನಲವತ್ತೆರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಕ್ರಿಯೆ ಬೇರೆಲ್ಲರ ಕ್ರಿಯೆಗಿಂತ ಬೇರೆ ಬಗೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ತನಾದರೂ ಅಕರ್ತ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಿವರಣೆ.

Madhva too sets out the division by gunas, and leaves the division of work to verse 18.42. His action is of a different kind from everyone else’s action, he explains, and so though he is the maker he is not the doer.

ವರ್ಣ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಸುತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ಲೋಕದ ಮಾತುಗಳು ‘ಗುಣ’ ಮತ್ತು ‘ಕರ್ಮ’. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಸಮಾಜವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆದರು. ಇಂದಿನ ಅನೇಕ ಓದುಗರು ಗುಣ ಕರ್ಮಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಒತ್ತು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Today the question whether varna comes by birth alone is much debated around this verse. The words of the verse are ‘quality’ and ‘work’. The classical commentators wrote with the society of their own time in mind. Many readers today place the weight on quality and work. We record both positions here.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಜನರ ಸ್ವಭಾವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ, ಅವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಕೆಲಸವೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಒಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ನಡೆಯುವುದು ವೈದ್ಯ, ದಾದಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞ, ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ. ಯಾರೊಬ್ಬರ ಕೆಲಸ ನಿಂತರೂ ರೋಗಿಗೆ ತೊಂದರೆ.

People differ in temperament, and the work they do well differs too. A hospital runs only when doctors, nurses, technicians and cleaning staff all do their work. If any one of them stops, the patient suffers.

ಕೆಲಸದ ವೈವಿಧ್ಯ ಮನುಷ್ಯರ ಬೆಲೆಯ ಅಳತೆಯಲ್ಲ. ವಿದ್ಯೆ ವಿನಯಗಳುಳ್ಳ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಹಸು, ಆನೆ, ನಾಯಿ, ಶ್ವಪಾಕ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತಿಳಿದವರು ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಗೀತೆಯೇ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ (5.18) ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Variety of work is not a measure of human worth. The Gita itself says, in the next chapter (5.18), that the wise look with an equal eye on a learned and humble Brahmin, a cow, an elephant, a dog and an outcaste.