ಭಗವದ್ಗೀತೆ 7.11 ಅರ್ಥ: ಬಲಂ ಬಲವತಾಂ ಚಾಹಂ

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ವಿಶೇಷಣಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲ ಬಲವೂ ಭಗವಂತನಲ್ಲ, ಕಾಮ ರಾಗಗಳಿಲ್ಲದ ಬಲ ಮಾತ್ರ. ಎಲ್ಲ ಕಾಮವೂ ಅಲ್ಲ, ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲದ ಕಾಮ ಮಾತ್ರ. ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೈತಿಕ ಅಂಚು ಸೇರುತ್ತದೆ.

This verse carries two careful qualifiers. Not all strength is the Lord, only strength free of craving and attachment. Not all desire, only desire not contrary to dharma. Here the list of the earlier verses gains a moral edge.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಕಾಮ ಮತ್ತು ರಾಗದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಕೈಗೆ ಸಿಗದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗೆಗಿನ ತೃಷ್ಣೆ ಕಾಮ, ಸಿಕ್ಕಿದ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಂಟು ರಾಗ. ಇವೆರಡೂ ಇಲ್ಲದ, ದೇಹವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಮಾತ್ರ ಬೇಕಾದ ಬಲ ಭಗವಂತ. ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲದ ಕಾಮಕ್ಕೆ ಅವರು ಕೊಡುವ ಉದಾಹರಣೆ, ದೇಹಧಾರಣೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಊಟ ನೀರಿನ ಬಯಕೆ.

Shankara draws the difference between kama and raga exactly: kama is thirst for objects not yet at hand, raga is clinging to objects already gained. The strength free of both, needed only to sustain the body, is the Lord. His example of desire not contrary to dharma is the wish for the food and drink needed to keep the body alive.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಈ ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಉಪಾಸನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮಾನುಕೂಲವಾದ ಕಾಮ ಬಯಸುವವನು ಭಗವಂತನನ್ನು ಆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು, ಬಲ ಬಯಸುವವನು ಕಾಮರಾಗರಹಿತ ಬಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ. ಏನನ್ನೂ ಬಯಸದೆ ಧ್ಯಾನಿಸುವವರಿಗೆ ಅವನು ಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಗೀತಾಕಲ್ಪದ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Madhva reads these qualifiers in terms of meditation. One who wants a desire in keeping with dharma should meditate on the Lord in that form, and one who wants strength, in the form of strength free of craving. He quotes the Gitakalpa: to those who meditate on him wanting nothing, he gives knowledge itself.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲದ ಕಾಮವನ್ನು ‘ನಾನು’ ಎಂದು ಭಗವಂತ ಹೇಳುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಹಸಿವು, ನಿದ್ರೆ, ಪ್ರೀತಿ, ಸಂತಾನದ ಬಯಕೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಪಾಪವೆಂದು ನೋಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಬಯಕೆ ಯಾವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು.

It is striking that the Lord calls desire not contrary to dharma ‘I’. The verse suggests that hunger, sleep, love and the wish for children need not be seen as sin. What needs watching is the path the desire takes.

ಊಟದ ಆಸೆ ಆರೋಗ್ಯದ ಲಕ್ಷಣ. ಅದೇ ಆಸೆ ಹಿಡಿತ ತಪ್ಪಿದಾಗ ಮಧುಮೇಹ, ಬೊಜ್ಜು, ಹೃದ್ರೋಗಗಳಿಗೆ ದಾರಿಯಾಗಬಲ್ಲದು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ‘ದೇಹಧಾರಣೆಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು’ ಎಂಬ ಅಳತೆ ಇಂದಿನ ಆಹಾರ ಸಲಹೆಗೂ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ.

Appetite is a sign of health. The same appetite, out of control, can lead towards diabetes, obesity and heart disease. Shankara’s measure, ‘as much as the body needs’, is close to present-day dietary advice as well.