ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯಂ ಯಂ ವಾಪಿ ಸ್ಮರನ್ಭಾವಂ ತ್ಯಜತ್ಯಂತೇ ಕಲೇವರಮ್।
ತಂ ತಮೇವೈತಿ ಕೌಂತೇಯ ಸದಾ ತದ್ಭಾವಭಾವಿತಃ ॥ 6 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम्।
तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः ॥ 6 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yaṃ yaṃ vāpi smaranbhāvaṃ tyajatyante kalevaram|
taṃ tamevaiti kaunteya sadā tadbhāvabhāvitaḥ || 6 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕೌಂತೇಯ (कौन्तेय, kaunteya) = ಕೌಂತೇಯನೇ (O son of Kunti)
- ಯಂ ಯಂ ವಾ ಅಪಿ ಭಾವಂ ಸ್ಮರನ್ (यं यं वा अपि भावं स्मरन्, yaṃ yaṃ vā api bhāvaṃ smaran) = ಯಾವ ಯಾವ ಭಾವವನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತ (remembering whatever state of being)
- ಅಂತೇ ಕಲೇವರಂ ತ್ಯಜತಿ (अन्ते कलेवरं त्यजति, ante kalevaraṃ tyajati) = ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೋ (one leaves the body at the end)
- ಸದಾ ತದ್ಭಾವಭಾವಿತಃ (सदा तद्भावभावितः, sadā tadbhāvabhāvitaḥ) = ಸದಾ ಅದೇ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದವನಾಗಿ (having always been absorbed in that state)
- ತಂ ತಮ್ ಏವ ಏತಿ (तं तम् एव एति, taṃ tam eva eti) = ಅದನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತಾನೆ (to that alone he goes)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕೌಂತೇಯ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭಾವವನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತ ಒಬ್ಬನು ದೇಹವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೋ, ಸದಾ ಅದೇ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಅವನು ಅದನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Whatever state of being one remembers when leaving the body at the end, O son of Kunti, to that alone one goes, having always been absorbed in it.
ಶ್ಲೋಕ 8.6ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 8.6
ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ನಿಯಮ ಭಗವಂತನ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ, ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮ ಎಂದು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯ ಭಾವನೆ ಮುಂದಿನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.
Shankara introduces this verse by saying that the rule of the previous verse is not limited to the Lord; it is a general rule. The final thought is the cause of the next body.
ಶ್ಲೋಕದ ಮುಖ್ಯ ಪದ ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿದೆ: ‘ಸದಾ ತದ್ಭಾವಭಾವಿತಃ’. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಕೊನೆಯ ಯೋಚನೆ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
The key phrase of the verse comes at the end of the second line: ‘sada tadbhavabhavitah’. Ramanuja says it plainly: the final thought arises only about what has been practised again and again before.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಒಂದು ಆತಂಕವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ: ಸಾವಿನ ನೋವಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಅವರ ಉತ್ತರ ಇದೇ ಪದದಲ್ಲಿದೆ: ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಮನಸ್ಸು ಆ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ತೊಯ್ದಿರುವುದೇ ಕೊನೆಯ ನೆನಪಿಗೆ ಉಪಾಯ. ‘ಭಾವನೆ’ ಎಂದರೆ ‘ಅತಿವಾಸನೆ’, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹತ್ತಿದ ಗಾಢವಾದ ಪರಿಮಳ ಎಂದು ಅವರು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
Madhva takes up a worry directly: is it possible to remember amid the pain of death? His answer lies in this same phrase: the means to remembrance at the end is a mind deeply steeped in that state throughout life. ‘Bhavana’, he explains, means ‘ativasana’, a strong fragrance that has soaked into the mind.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಇಡೀ ಬದುಕಿನ ಫಲಿತಾಂಶದಂತೆ ನೋಡುತ್ತದೆ. ನಾವು ದಿನದಿನವೂ ಯಾವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಯೋಚಿಸುತ್ತೇವೋ ಅದೇ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಾಯಿ ಬಣ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.
This verse sees the final moment as the outcome of a whole life. Whatever we think about most, day after day, becomes the lasting colour of our minds.
ಮರೆವಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವ ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ನೆನಪುಗಳು ಮೊದಲು ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಹಾಡುಗಳು, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದ್ದು ಮನಸ್ಸಿನ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ದಿನನಿತ್ಯದ ಸೂಚನೆ.
In elders with dementia, recent memories are lost first. But old songs and prayers often remain for a long time. It is an everyday sign that what is repeated from childhood sinks deep into the mind.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ