ಭಗವದ್ಗೀತೆ 8.4 ಅರ್ಥ: ಅಧಿಭೂತಂ ಕ್ಷರೋ ಭಾವಃ

ಮುದ್ರಿಸಿ PDF

ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಎಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಎಲ್ಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: ಅಕ್ಷರ ಬ್ರಹ್ಮ ಯೋಗ.

All verses of Chapter 8 in Kannada, Sanskrit or English IAST.

ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)

ಅಧಿಭೂತಂ ಕ್ಷರೋ ಭಾವಃ ಪುರುಷಶ್ಚಾಧಿದೈವತಮ್।
ಅಧಿಯಜ್ಞೋಽಹಮೇವಾತ್ರ ದೇಹೇ ದೇಹಭೃತಾಂ ವರ ॥ 4 ॥

ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)

अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम्।
अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर ॥ 4 ॥

ಶ್ಲೋಕ (English IAST)

adhibhūtaṃ kṣaro bhāvaḥ puruṣaścādhidaivatam|
adhiyajño’hamevātra dehe dehabhṛtāṃ vara || 4 ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅಧಿಭೂತಂ ಕ್ಷರಃ ಭಾವಃ (अधिभूतं क्षरः भावः, adhibhūtaṃ kṣaraḥ bhāvaḥ) = ಅಧಿಭೂತ ನಾಶವಾಗುವ ವಸ್ತು (adhibhuta is the perishable existence)
ಪುರುಷಃ ಚ ಅಧಿದೈವತಮ್ (पुरुषः च अधिदैवतम्, puruṣaḥ ca adhidaivatam) = ಪುರುಷನು ಅಧಿದೈವ (and the Purusha is the adhidaiva)
ದೇಹಭೃತಾಂ ವರ (देहभृतां वर, dehabhṛtāṃ vara) = ದೇಹಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ (O best of the embodied)
ಅತ್ರ ದೇಹೇ ಅಧಿಯಜ್ಞಃ ಅಹಮ್ ಏವ (अत्र देहे अधियज्ञः अहम् एव, atra dehe adhiyajñaḥ aham eva) = ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಧಿಯಜ್ಞ ನಾನೇ (I alone am the adhiyajna here in the body)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದೇಹಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾಶವಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳೇ ಅಧಿಭೂತ, ಪುರುಷನೇ ಅಧಿದೈವ. ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಯಜ್ಞ ನಾನೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

O best of the embodied, the perishable is the adhibhuta, and the Purusha is the adhidaiva. I myself am the adhiyajna here in this body.

ಶ್ಲೋಕ 8.4ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 8.4

ಉಳಿದ ಮೂರು ಪದಗಳ ಉತ್ತರ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಆಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥಗಳು ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಧಿದೈವದ ‘ಪುರುಷ’ ಯಾರು ಎಂಬಲ್ಲಿ.

The answer to the other three words. Here too the acharyas differ, especially over who the ‘Purusha’ of the adhidaiva is.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅಧಿಭೂತ ಎಂದರೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇರುವ, ಹುಟ್ಟಿದ ಯಾವುದೇ ನಾಶವಾಗುವ ವಸ್ತು. ಅಧಿದೈವದ ಪುರುಷ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುವವನು. ಅಧಿಯಜ್ಞ ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳ ದೇವತೆಯಾದ ವಿಷ್ಣು, ‘ಯಜ್ಞೋ ವೈ ವಿಷ್ಣುಃ’ ಎಂಬ ಶ್ರುತಿಯಂತೆ. ಯಜ್ಞ ದೇಹದಿಂದಲೇ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ ಅವನು ದೇಹದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ.

For Shankara the adhibhuta is whatever is born and perishable, existing in relation to beings. The Purusha of the adhidaiva is Hiranyagarbha within the orb of the sun, who favours the senses of all beings. The adhiyajna is Vishnu, the deity of all sacrifices, as the scripture says, ‘yajno vai vishnuh’. Since sacrifice is performed by the body, he is in the body.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅಧಿಭೂತ ಎಂದರೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಬಯಸುವವರು ಪಡೆಯಬಯಸುವ, ನಾಶವಾಗುವ ಶಬ್ದ ಸ್ಪರ್ಶ ಮೊದಲಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೋಗಗಳು. ಅಧಿದೈವದ ಪುರುಷ ಇಂದ್ರ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಿನ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಅಧಿಯಜ್ಞ ಯಜ್ಞಗಳ ಮೂಲಕ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆಯುವ ಭಗವಂತನೇ, ತನ್ನ ಶರೀರವಾದ ಇಂದ್ರಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಾಗಿ ನಿಂತವನು.

For Ramanuja the adhibhuta is the special, perishable enjoyments such as sound and touch that seekers of prosperity want to gain. The Purusha of the adhidaiva is the state of enjoying pleasures above those of Indra, Prajapati and the other gods. The adhiyajna is the Lord himself, worshipped through sacrifices, standing as the self within Indra and the others, who are his body.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅಧಿಭೂತ ದೇಹಧಾರಿ ಜೀವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾಶವಾಗುವ ಕಾರ್ಯವಸ್ತುಗಳು. ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕೂ ರೂಪಾಂತರ ಎಂಬ ನಾಶವಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಧಿದೈವದ ಪುರುಷ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಜೀವ, ಸಂಕರ್ಷಣ ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮ. ಅಧಿಯಜ್ಞ ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳ ಭೋಕ್ತನಾದ ಭಗವಂತ.

For Madhva the adhibhuta is the perishable products related to embodied jivas. He adds that even the unmanifest undergoes a kind of destruction, as change of state. The Purusha of the adhidaiva is the jiva who is lord of all the gods, Sankarshana or Brahma. The adhiyajna is the Lord, the enjoyer of all sacrifices.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

‘ಈ ದೇಹದಲ್ಲೇ ಅಧಿಯಜ್ಞ ನಾನು’ ಎಂಬ ಮಾತು ದೇಹವನ್ನು ಒಂದು ಯಜ್ಞಶಾಲೆಯಂತೆ ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಊಟ, ಉಸಿರು, ಕೆಲಸ, ಇವೆಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿನ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

‘I am the adhiyajna here in this body’ offers a way of seeing the body as a hall of sacrifice. The verse can be understood to mean that eating, breathing and working are all offerings made there.

ಆ ದೃಷ್ಟಿ ದೇಹದ ಆರೈಕೆಗೂ ಒಂದು ಗೌರವವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ನಿದ್ರೆ, ಆಹಾರ, ವ್ಯಾಯಾಮ, ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ತಪಾಸಣೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಆ ಯಜ್ಞಶಾಲೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳಾಗಿಯೂ ನೋಡಬಹುದು.

That view lends a certain dignity to caring for the body too. Sleep, food, exercise and timely check-ups can also be seen as the work of keeping that hall of sacrifice in good repair.