ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಸರ್ವದ್ವಾರಾಣಿ ಸಂಯಮ್ಯ ಮನೋ ಹೃದಿ ನಿರುಧ್ಯ ಚ।
ಮೂರ್ಧ್ನ್ಯಾಧಾಯಾತ್ಮನಃ ಪ್ರಾಣಮಾಸ್ಥಿತೋ ಯೋಗಧಾರಣಾಮ್ ॥ 12 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च।
मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम् ॥ 12 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
sarvadvārāṇi saṃyamya mano hṛdi nirudhya ca|
mūrdhnyādhāyātmanaḥ prāṇamāsthito yogadhāraṇām || 12 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸರ್ವದ್ವಾರಾಣಿ ಸಂಯಮ್ಯ (सर्वद्वाराणि संयम्य, sarvadvārāṇi saṃyamya) = ಎಲ್ಲ ದ್ವಾರಗಳನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿ (closing all the gates)
- ಮನಃ ಹೃದಿ ನಿರುಧ್ಯ ಚ (मनः हृदि निरुध्य च, manaḥ hṛdi nirudhya ca) = ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ (and holding the mind in the heart)
- ಆತ್ಮನಃ ಪ್ರಾಣಂ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಆಧಾಯ (आत्मनः प्राणं मूर्ध्नि आधाय, ātmanaḥ prāṇaṃ mūrdhni ādhāya) = ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೆತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ (placing one’s life-breath in the head)
- ಯೋಗಧಾರಣಾಮ್ ಆಸ್ಥಿತಃ (योगधारणाम् आस्थितः, yogadhāraṇām āsthitaḥ) = ಯೋಗಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತು (established in yogic concentration)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೆತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ಯೋಗಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತು… (ಈ ವಾಕ್ಯ ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Closing all the gates of the senses, holding the mind in the heart, placing one’s life-breath in the head and established in yogic concentration… (the sentence is completed in the next verse).
ಶ್ಲೋಕ 8.12ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 8.12
ಹತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಯೋಗಕ್ರಮವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ‘ದ್ವಾರಗಳು’ ಎಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತು ಒಳಗೆ ಬರುವ ಬಾಗಿಲುಗಳು. ಐದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ದೇಹವನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲಿನ ಪುರ ಎಂದು ಕರೆದಿತ್ತು (5.13).
This verse describes the yogic procedure of the tenth verse in more detail. The ‘gates’ are the senses, the doors through which the outer world comes in. The fifth chapter called the body a city of nine gates (5.13).
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಕ್ರಮವನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಹೃದಯದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ನಾಡಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೆತ್ತಿಗೆ ಏರಿಸುವುದು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅಕ್ಷರನಾದ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಾಸನೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಯಸುವವರದು.
Shankara lays out the steps: withdrawing the senses from their objects, holding the mind motionless in the lotus of the heart, and raising the life-breath to the crown through the channel that rises from the heart. For Ramanuja the mind is held in the Lord, the Imperishable, who dwells in the lotus of the heart. In his view this worship belongs to those who seek the self freed from prakriti.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಎಲ್ಲ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಬ್ರಹ್ಮನಾಡಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಂದ ಜೀವ ಹೊರಹೋದರೆ ಮೋಕ್ಷವಲ್ಲದ ಬೇರೆ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ‘ಹೃದಿ’ ಎಂದರೆ ನಾರಾಯಣನಲ್ಲಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಾಣ ನೆತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮನಸ್ಸು ದೇಹದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಪ್ರಾಣ ಎಲ್ಲಿದೆಯೋ ಮನಸ್ಸೂ ಅಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
Madhva gives the reason for closing all the gates: if the jiva leaves by a way other than the channel of Brahman, it reaches some place other than liberation. For him ‘hridi’, in the heart, means in Narayana. For when the breath is in the head the mind cannot be in the bodily heart; where the breath is, there the mind is too.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚುವುದು ಎಂಬ ಮಾತು ಇಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅರ್ಥ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ದಿನವಿಡೀ ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆ, ಸುದ್ದಿ, ಸಂದೇಶಗಳ ಅಲೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣು ಕಿವಿಗಳ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
The idea of closing the doors of the senses gains new meaning in today’s life. All day long a wave of screens, news and messages keeps rushing in through our eyes and ears.
ಮಲಗುವ ಮುನ್ನ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಪರದೆಗಳಿಂದ ದೂರ ಇರುವುದು ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ನಿದ್ರಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಹೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಯೋಗಿಯ ‘ಸರ್ವದ್ವಾರ ಸಂಯಮ’ದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ, ದಿನನಿತ್ಯದ ರೂಪ ಇದು ಎನ್ನಬಹುದು.
Sleep medicine advises keeping away from screens for a while before going to bed, as it helps sleep. It could be called a small, everyday form of the yogi’s ‘closing of all the gates’.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ