ಅರಿಪಲಾಯನಂ
ಶತ್ರುಗಳ ಪಲಾಯನ. ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ರಾಜ ಪ್ರಕರಣದ ಈ ವಿಭಾಗದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ. ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲೂ ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.
ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರದ ಪ್ರಕಾರ
24 ಸುಭಾಷಿತಗಳು
6ವೀರ ತ್ವದ್ರಿಪುರಮಣೀವೀರ ತ್ವದ್ರಿಪುರಮಣೀ ಪರಿಧಾತುಂ ಪಲ್ಲವಾನಿ ಸಂಸ್ಪೃಶ್ಯಉಗುರಿನ ಹೊಳಪಿನ ಭ್ರಮೆ7ತ್ವದ್ವೈರಿಣೋ ವೀರತ್ವದ್ವೈರಿಣೋ ವೀರ ಪಲಾಯಿತಸ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಯನ್ನಕ್ತಮರಣ್ಯಮಾರ್ಗಾನ್ಶತ್ರುವಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಬೆಂಕಿಯ ಬೆಳಕು8ರಾಜನ್ದ್ವಿಷಸ್ತೇ ಭಯವಿದ್ರುತಸ್ಯರಾಜಂದ್ವಿಷಸ್ತೇ ಭಯವಿದ್ರುತಸ್ಯ ಭಾಲಸ್ಥಲಂ ಕಂಟಕಿನೋ ವನಾಂತಾಃಹಣೆಬರಹ ಓದುವ ಮುಳ್ಳುಗಳು10ಸಮಸ್ತಾವನೀನಾಥಮೌಲೇ ಭವತ್ತಃಸಮಸ್ತಾವನೀನಾಥಮೌಲೇ ಭವತ್ತಃ ಪರಾಸ್ತಾದ್ವಿಷಃ ಪದ್ಮವಿಸ್ತಾರಿನೇತ್ರಾಸೋತವರ ಮನೆಯ ಎದೆಬಡಿತ12ತ್ವದರಿನೃಪತಿಮಾಶಾವಾಸಸಂತ್ವದರಿನೃಪತಿಮಾಶಾವಾಸಸಂ ಧೂಲಿಧಾರಾಧವಲಮಹಹ ಭಿಕ್ಷುಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಭರ್ಗಭ್ರಮೇಣಶಿವನೆಂಬ ಭ್ರಮೆ14ವರ್ಷಾಸು ಭೀತಮವಶಾಙ್ಘ್ರಿಭುಜಂವರ್ಷಾಸು ಭೀತಮವಶಾಂಘ್ರಿಭುಜಂ ಭುಜಗಮೇಕಂ ನಿಗೃಹ್ಯ ಶಿರಸಿ ಸ್ಥಿತಮಂಜನಾಭಮ್ಹಾವನ್ನು ಖಡ್ಗವೆಂದು ತಿಳಿದ ಭ್ರಮೆ16ಯೇ ಕನ್ದರಾಸು ನಿವಸನ್ತಿಯೇ ಕಂದರಾಸು ನಿವಸಂತಿ ಸದಾ ಹಿಮಾದ್ರೇಸ್ತ್ವತ್ಪಾತಶಂಕಿತಧಿಯೋ ವಿವಶಾ ದ್ವಿಷಸ್ತೇಚಳಿ ಮತ್ತು ಭಯದ ನಡುಕ19ಇತಶ್ಚೇತಶ್ಚಾದ್ಭಿರ್ವಿಘಟಿತತಟಃಇತಶ್ಚೇತಶ್ಚಾದ್ಭಿರ್ವಿಘಟಿತತಟಃ ಸೇತುರುದರೇ ಧರಿತ್ರೀ ದುರ್ಲಂಘ್ಯಾ ಬಹುಲಹಿಮಪಂಕೋ ಗಿರಿರಯಮ್ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಮುಚ್ಚಿದ ದಾರಿ21ಅಯೇ ಮಾತಸ್ತಾತಃ ಕ್ವ ಗತಃಅಯೇ ಮಾತಸ್ತಾತಃ ಕ್ವ ಗತ ಇತಿ ಯದ್ವೈರಿಶಿಶುನಾ ದರೀಗೇಹೇ ಲೀನಾ ನಿಭೃತಮಿಹ ಪೃಷ್ಟಾ ಸ್ವಜನನೀಮಗುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ, ತಾಯಿಯ ಮೌನ23ಪಶ್ಯೇತ್ಕಶ್ಚಿಚ್ಚಲಚಪಲ ರೇಪಶ್ಯೇತ್ಕಶ್ಚಿಚ್ಚಲಚಪಲ ರೇ ಕಾ ತ್ವರಾಹಂ ಕುಮಾರೀ ಹಸ್ತಾಲಂಬಂ ವಿತರ ಹಹಹಾ ವ್ಯುತ್ಕ್ರಮಃ ಕ್ವಾಸಿ ಯಾಸಿಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೆದರಿದ ಕನ್ಯೆ24ಸ್ವಲ್ಪಂ ಬ್ರೂಮಃ ಕಿಮಪಿ ಚರಿತಂಸ್ವಲ್ಪಂ ಬ್ರೂಮಃ ಕಿಮಪಿ ಚರಿತಂ ವೀರವರ್ಯ ತ್ವದೀಯಂ ಮಿಥ್ಯಾವಾದಾಃ ಕವಯ ಇತಿ ನೋ ದುಃಪ್ರವಾದೋ ರುಣದ್ಧಿಮುತ್ತನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆ ಎಂದ ಹಾವು26ವಿಮುಂಚತಿ ಪದೇ ಪದೇವಿಮುಂಚತಿ ಪದೇ ಪದೇ ರುಚಿರಚೀರಹಾರಾದಿಕಂ ಶುಕಂ ಗೃಹಸಮುತ್ಸುಕಂ ತ್ಯಜತಿ ಚೈವ ಜೀವಾಧಿಕಮ್ಓಟದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋದವು27ಧರಾಧರ ತವ ದ್ವಿಷಾಂಧರಾಧರ ತವ ದ್ವಿಷಾಂ ವನಜುಷಾಂ ವಿಹೀನತ್ವಿಷಾಂ ದಧೇ ಗುಣನಿಧೇ ಧನುರ್ವಿಗುಣಮಪ್ಯನೇಕಂ ಗುಣಮ್ಶ್ಲೇಷೆ: ಗುಣ ಎಂದರೆ ಹೆದೆ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗ28ರಾಜನ್ರಾಜಸುತಾ ನ ಪಾಠಯತಿರಾಜನ್ರಾಜಸುತಾ ನ ಪಾಠಯತಿ ಮಾಂ ದೇವ್ಯೋಽಪಿ ತೂಷ್ಣೀಂ ಸ್ಥಿತಾಃ ಕುಬ್ಜೇ ಭೋಜಯ ಮಾಂ ಕುಮಾರಸಚಿವೈರ್ನಾದ್ಯಾಪಿ ಕಿಂ ಭುಜ್ಯತೇಬರಿದಾದ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಿಳಿ29ಕ್ರಾಮಂತ್ಯಃ ಕ್ಷತಕೋಮಲಾಂಗುಲಿಕ್ರಾಮಂತ್ಯಃ ಕ್ಷತಕೋಮಲಾಂಗುಲಿಗಲದ್ರಕ್ತೈಃ ಸದರ್ಭಾಃ ಸ್ಥಲೀಃ ಪಾದೈಃ ಪಾತಿತಯಾವಕೈರಿವ ಗಲದ್ಬಾಷ್ಪಾಂಬುಧೌತಾನನಾಃಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನ ಸುತ್ತ ಶತ್ರುಪತ್ನಿಯರು31ಭೂಸಂಪರ್ಕರಜೋನಿಪಾತಮಲಿನಾಃಭೂಸಂಪರ್ಕರಜೋನಿಪಾತಮಲಿನಾಃ ಸ್ವಸ್ಮಾದ್ಗೃಹಾತ್ಪ್ರಚ್ಯುತಾಃ ಸಾಮಾನ್ಯೈರಪಿ ಜಂತುಭಿಃ ಕರತಲೈರ್ನಿಃಶಂಕಮಾಲಿಂಗಿತಾಃಅಲೆಯುವ ಶತ್ರುಪತ್ನಿಯರು ಆಟದ ಕಾಯಿಗಳಂತೆ34ಮೌಲಿಂ ಮಾನವಿಧಿಂ ವಿನಾಮೌಲಿಂ ಮಾನವಿಧಿಂ ವಿನಾ ನಮಯಿತುಂ ಹಾರಂ ಸ್ವಯಂ ಗುಂಫಿತುಂ ನಿರ್ಯಾತುಂ ದಯಿತಸ್ಯ ಪಾಣಿಕಮಲಚ್ಛಾಯಾಂ ವಿನಾ ವರ್ತ್ಮನಿಆಸರೆ ಹೋದ ಮೇಲಿನ ಪಾಠಗಳು37ಏತಸ್ಮಿನ್ ವಿಜನೇ ವನೇಏತಸ್ಮಿನ್ವಿಜನೇ ವನೇಽತನುತರುಚ್ಛನ್ನಾವಕಾಶೇ ಸುಖಂ ತಿಷ್ಠಾಮೀತಿ ತವ ದ್ವಿಷಾಮಧಿಪತಿರ್ಯಾವದ್ವಿಧತ್ತೇ ಮತಿಮ್ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಸಿಗದ ನೆರಳು38ಕಾ ತ್ವಂ ಪುತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರಕಾ ತ್ವಂ ಪುತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಲುಬ್ಧಕವಧೂರ್ಹಸ್ತೇ ಕಿಮೇತತ್ಪಲಂ ಕ್ಷಾಮಂ ಕಿಂ ಸಹಜಂ ಬ್ರವೀಮಿ ನೃಪತೇ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ತೇ ಕೌತುಕಮ್ಜಿಂಕೆ ಮೇಯದ ಕಾರಣ43ಆತ್ತೇ ಸೀಮಂತರತ್ನೇಆತ್ತೇ ಸೀಮಂತರತ್ನೇ ಮರಕತಿನಿ ಹೃತೇ ಹೇಮತಾಟಂಕಪತ್ತ್ರೇ ಲುಪ್ತಾಯಾಂ ಮೇಖಲಾಯಾಂ ಕನಕಮಣಿತುಲಾಕೋಟಿಯುಗ್ಮೇ ಗೃಹೀತೇತಪ್ಪು ಅಂದಾಜಿನಿಂದ ಉಳಿದ ಹಾರ44ಪ್ರಾಪ್ತಾಸ್ತ್ರಾಸಾತ್ ಪಿಪಾಸಾಪ್ರಾಪ್ತಾಸ್ತ್ರಾಸಾತ್ಪಿಪಾಸಾತಿಶಯಮುಪಗತಾಃ ಪಾತುಮಾರಣ್ಯಮಂಭೋ ಯುಷ್ಮದ್ವಿದ್ವೇಷಿಯೋಷಾಃ ಶ್ವಸಿತಸಮುದಯೈಸ್ತತ್ತದೀಯೈರಶೋಷಿಬತ್ತಿದ ಕೊಳ, ಅತ್ತು ತುಂಬಿದ ಕೊಳ45ವೀರ ತ್ವದ್ವೈರಿದಾರಾವೀರ ತ್ವದ್ವೈರಿದಾರಾ ಗಹನಗಿರಿಗುಹಾಗಹ್ವರಾಂತಸ್ತಮಿಸ್ರಂ ತ್ವತ್ತ್ರಾಸಾದ್ಗುಹ್ಯವಾಸಾ ದರಕಲಿತಹೃದೋ ಯದ್ಯದೇವ ಪ್ರಪನ್ನಾಃಕೀರ್ತಿಯ ಬೆಳದಿಂಗಳಿಂದ ಗುಹೆಯೂ ಬೆಳಗಿತು46ಏತದ್ಭೀತಾರಿನಾರೀಏತದ್ಭೀತಾರಿನಾರೀ ಗಿರಿಬಿಲವಿಗಲದ್ವಾಸರಾ ನಿಃಸರಂತೀ ಸ್ವಕ್ರೀಡಾಹಂಸಮೋಹಗ್ರಹಿಲಶಿಶುಭೃಶಪ್ರಾರ್ಥಿತೋನ್ನಿದ್ರಚಂದ್ರಾತಾಯಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ47ಧೂಲೀಧಾರಾಭಿರಂಧಾಃಧೂಲೀಧಾರಾಭಿರಂಧಾಸ್ತದನು ಬಧಿರತಾಮಾಗತಾಃ ಸ್ಫಾರಭೇರೀಭೂಯೋಝಾಂಕಾರರಾವೈರಮೃತಕರಕುಲಾಪೀಡ ಯತ್ಸೈನ್ಯಯಾನೇಧೂಳು, ಭೇರಿ, ಓಡುವ ಶತ್ರು
ಈ ಸೋಸುವಿಕೆಗೆ ಯಾವ ಸುಭಾಷಿತವೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಸುಭಾಷಿತಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ
ಪಾಠ ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯಿಂದ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.