ಭಗವದ್ಗೀತೆ 10.4 ಅರ್ಥ: ಬುದ್ಧಿರ್ಜ್ಞಾನಮಸಮ್ಮೋಹಃ

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನದು ಸೇರಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಭಾವಗಳ ಪಟ್ಟಿ. ಅವೆಲ್ಲ ‘ನನ್ನಿಂದಲೇ’ ಎಂದು ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ಮುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ‘ಲೋಕಮಹೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಪದದ ವಿವರಣೆಯಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯವೂ ಇವೆ, ಅಹಿತವಾದವೂ ಇವೆ: ಸುಖದೊಂದಿಗೆ ದುಃಖ, ನಿರ್ಭಯದೊಂದಿಗೆ ಭಯ.

This verse and the next together list twenty states. The next verse closes by saying they all come ‘from me alone’. Sridhara Swami reads this as the explanation of the word ‘lokamaheshvara’ in the previous verse. The list holds pleasant states and unpleasant ones alike: sorrow beside joy, fear beside fearlessness.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗಳು ಸ್ಮರಣೀಯ. ‘ಬುದ್ಧಿ’ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಅಂತಃಕರಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ‘ಅಸಮ್ಮೋಹ’ ಎದುರಾದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕದಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು. ‘ಕ್ಷಮೆ’ ಬೈದಾಗಲೂ ಹೊಡೆದಾಗಲೂ ಮನಸ್ಸು ಕದಲದಿರುವುದು. ‘ಸತ್ಯ’ ಕಂಡದ್ದನ್ನೂ ಕೇಳಿದ್ದನ್ನೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ತಲುಪಿಸುವ ಮಾತು. ‘ದಮ’ ಹೊರಗಿನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಶಮನ, ‘ಶಮ’ ಒಳಗಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಮನ.

Some of Shankara’s definitions are memorable. ‘Buddhi’ is the mind’s power to grasp subtle matters. ‘Asammoha’ is acting with discernment in whatever comes up. ‘Kshama’ is the mind staying unmoved even when abused or struck. ‘Satya’ is speech that carries what one has seen and heard to another’s understanding just as it is. ‘Dama’ is the calming of the outer senses, ‘shama’ the calming of the inner mind.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಸತ್ಯ’ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಾತು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಹೇಳುವ, ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಿತವಾದ ಮಾತು. ‘ಅಸಮ್ಮೋಹ’ಕ್ಕೆ ಅವರ ಉದಾಹರಣೆ, ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ಭ್ರಮೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವುದು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಬುದ್ಧಿ’ ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು ಮಾಡಬಾರದ್ದರ ನಿಶ್ಚಯ, ‘ಶಮ’ ಭಾಗವತ ಹೇಳುವಂತೆ ಬುದ್ಧಿ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದು.

Ramanuja adds a word to ‘satya’: speech that tells what was seen and is for the good of beings. His example for ‘asammoha’ is the ending of the illusion that takes mother-of-pearl for silver. For Madhva ‘buddhi’ is deciding what should and should not be done, and ‘shama’, as the Bhagavata says, is the understanding settled in the Lord.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಳುತ್ತದೆ: ದುಃಖ, ಭಯಗಳೂ ಅವನಿಂದಲೇ? ಗೀತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಯಾವ ಭಾಗವೂ ಅವನ ಹೊರಗಿಲ್ಲ.

Looking at this list, a question arises: do sorrow and fear also come from him? In the Gita’s view no part of life lies outside him.

ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಭಯವನ್ನು ಶತ್ರುವೆಂದು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸರಿಯಾದ ಅಳತೆಯ ಭಯ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಪಾಯದಿಂದ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ, ಅತಿಯಾದ ಆತಂಕ ಮಾತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬೇಡುತ್ತದೆ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವಷ್ಟು ಆತಂಕವಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಸೂಕ್ತ.

Medicine does not see fear as an enemy. Fear in the right measure protects us from danger, and only excessive anxiety calls for treatment. If anxiety is great enough to get in the way of daily life, it is wise to see a doctor.