ಭಗವದ್ಗೀತೆ 2.40 ಅರ್ಥ: ನೇಹಾಭಿಕ್ರಮನಾಶೋಽಸ್ತಿ

ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಒಂದು ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಮೊದಲು ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷಿಯಂತೆ ಕರ್ಮಗಳಿಗೂ ವಿಘ್ನ ಬರಬಹುದು, ಯಜ್ಞದ ಒಂದು ಅಂಗ ಕುಂದಿದರೆ ಪ್ರತ್ಯವಾಯ ಎಂಬ ದೋಷವೂ ಬರಬಹುದು. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಕರ್ಮಯೋಗ ಬಂಧವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಳಚುತ್ತದೆ? ಉತ್ತರ: ಇಲ್ಲಿ ಆರಂಭವೇ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Sridhara Swami first raises an objection here. Like farming, work can be obstructed; and if one limb of a rite is defective, a harm called pratyavaya follows. How then does karma yoga undo bondage? The answer is that here the very beginning is not wasted.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಎರಡು ಹೋಲಿಕೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷಿಯಂತೆ ಇದರ ಫಲ ಅನಿಶ್ಚಿತವಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಂತೆ ಇದರಿಂದ ಹಾನಿಯೂ ಆಗದು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ: ಆರಂಭಿಸಿ ಮುಗಿಸದೆ ನಿಂತುಹೋದ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ನಿಷ್ಫಲವಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ದೋಷವೂ ಇಲ್ಲ. ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ನಲವತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ ಗೀತೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದಿಲ್ಲ.

Shankaracharya gives two comparisons. Unlike farming, the fruit here is not uncertain; and unlike medical treatment, no harm can come of it. Ramanujacharya goes a step further: an effort begun and left unfinished is not fruitless either, and there is no fault in having stopped midway. He recalls that the Gita expands on this in verse 6.40. Madhvacharya does not comment on this verse.

‘ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ’ ಎಂಬ ಪದ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಜೀವ. ಪೂರ್ಣವಾಗದ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೂ ಬೆಲೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ, ಮತ್ತು ಅದು ಇಲ್ಲಿದೆ.

The words even a little are the life of this verse. A statement that an incomplete effort still counts is rare in the Gita, and it is here.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಶುರುಮಾಡಿ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಅಪರಾಧ ಭಾವ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಭ್ಯಾಸ ಶುರುಮಾಡಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ಬರೆಯಲು ಹೊರಟು ಬಿಟ್ಟದ್ದು, ಕಲಿಯಲು ಶುರುಮಾಡಿ ಮಧ್ಯೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದು.

We carry guilt about the things we began and left half done: the exercise started and dropped, the writing set aside, the learning abandoned partway.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದು ಬೇರೆ ಮಾತು. ಆ ದಿನಗಳು ಸುಮ್ಮನೆ ಕಳೆದುಹೋಗಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಶುರುಮಾಡಿದಾಗ ನಾವು ಮೊದಲಿನ ಜಾಗದಿಂದ ಹೊರಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹಿಂದೆ ನಿಂತಲ್ಲಿಂದಲೇ ಹೊರಡುತ್ತೇವೆ.

This verse says something else. Those days were not simply lost. When we begin again we do not start from where we first stood, but from where we stopped.