ಭಗವದ್ಗೀತೆ 2.64 ಅರ್ಥ: ರಾಗದ್ವೇಷವಿಯುಕ್ತೈಸ್ತು ವಿಷಯಾನಿಂದ್ರಿಯೈಶ್ಚರನ್

ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮುಖ್ಯ ಪದ ‘ಚರನ್’, ಅಂದರೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ. ಇವನು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಓಡಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಓಡಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬರಿಯ ಸಂನ್ಯಾಸದ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

The key word of this verse is charan, moving. Such a person does not run from objects; he walks among them. This is what separates the Gita from a book of pure renunciation.

ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನೇ ಅರ್ಜುನನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಅಂದರೆ ‘ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಪ್ರಸಾದ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ‘ಪ್ರಸನ್ನತೆ, ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ’ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೊಂದು ಅನುಗ್ರಹ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯ.

Sridhara Swami marks this as the answer to Arjuna’s fourth question, how does he move. Shankaracharya gives prasada the sense of serenity and health of mind. It is not only a grace received but a soundness.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ದಾರಿಗೇ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸರ್ವೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಕಲ್ಮಶ ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಮೇಲೆ, ರಾಗ ದ್ವೇಷಗಳಿಲ್ಲದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ವಿಷಯಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದೂ ಅವನು ನಿರ್ಮಲನಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

Ramanujacharya joins it to the road of the previous verse: with the mind set on the Lord of all and its stains burnt away, he moves among objects with senses free of attraction and aversion and remains unstained.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಸಂಯಮ ಎಂದರೆ ಗೋಡೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಬೇರೆ ಚಿತ್ರ ಕೊಡುತ್ತದೆ: ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಡುವೆ ನಡೆದೂ ಏನನ್ನೂ ಕೊಳ್ಳದೆ ಹೊರಬರುವುದು.

We think of restraint as building a wall. This verse gives another picture: walking through the market and coming out having bought nothing.

ಓಡಿಹೋಗುವುದರಿಂದ ಬರುವ ಶಾಂತಿ ಹೊರಗಿನ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ಸನ್ನಿವೇಶ ಬದಲಾದ ಕೂಡಲೇ ಅದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ವಿಷಯಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದೂ ಉಳಿಯುವ ಶಾಂತಿ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ.

Peace that comes from running away rests on the surroundings. It goes the moment the surroundings change. Only the peace that survives in the middle of things becomes our own.