ಭಗವದ್ಗೀತೆ 2.68 ಅರ್ಥ: ತಸ್ಮಾದ್ಯಸ್ಯ ಮಹಾಬಾಹೋ

ಐವತ್ತೆಂಟನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಶುರುವಾದ ಇಂದ್ರಿಯಸಂಯಮದ ಭಾಗ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಾಲು ಮತ್ತೆ ಬರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು: ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ. ಐವತ್ತೇಳು, ಐವತ್ತೆಂಟು, ಅರವತ್ತೊಂದು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ.

The section on restraint of the senses, which began in verse 58, ends here. Notice how the same line returns: his wisdom is established. In verses 57, 58, 61 and here, four times.

ಮಹಾಬಾಹು ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಚನೆ ಇದೆ ಎಂದು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ: ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲ ನಿನಗೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇರಬೇಕು.

Sridhara Swami notices a hint in the address mighty-armed: you who can subdue enemies should have that capacity here as well.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಒಂದು ಷರತ್ತನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ: ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುಭಾಶ್ರಯನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ನಿಗ್ರಹ ಸಾಧ್ಯ. ಬರಿಯ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಲ್ಲ.

Ramanujacharya recalls a condition: this restraint is possible only for one who, in the manner described, has set his mind on the auspicious refuge. It does not come by one’s own effort alone.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಮಗಿರುವ ಶಿಸ್ತು ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ಬಲ್ಲೆವು. ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿರುವವರು ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಡಿಲವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

We all know the discipline we have in one area and lack in another. People who are exact at work are loose about their health.

ಮಹಾಬಾಹು ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆ ಅದನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈಗಾಗಲೇ ಇದೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಬಳಸಿದ್ದೇವೆ. ಹೊಸ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಬದಲು ಇರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸುವುದೇ ಕೆಲಸ.

The address mighty-armed points at exactly that. The capacity is already there; we have been spending it elsewhere. The work is not to find new strength but to turn the strength we have.