ದರಿದ್ರನಿಂದಾ: ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ನೋವು, ಸುಭಾಷಿತಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣದ ದರಿದ್ರನಿಂದಾ ವಿಭಾಗ (ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ನೋವು): ಎಲ್ಲ ಸುಭಾಷಿತಗಳು ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ.

ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು › ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ

ದರಿದ್ರನಿಂದಾ

ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ನೋವು. ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣದ ಈ ವಿಭಾಗದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ. ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲೂ ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರದ ಪ್ರಕಾರ

50 ಸುಭಾಷಿತಗಳು

2ಹೇ ದಾರಿದ್ರ್ಯ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂಹೇ ದಾರಿದ್ರ್ಯ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ಸಿದ್ಧೋಽಹಂ ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದತಃಯಾರೂ ಕಾಣದ ಬಡತನ3ಇಹ ಲೋಕೇಽಪಿ ಧನಿನಾಂಇಹ ಲೋಕೇಽಪಿ ಧನಿನಾಂ ಪರೋಽಪಿ ಸ್ವಜನಾಯತೇಹಣ ಮತ್ತು ಬಂಧುತ್ವ4ಪರೀಕ್ಷ್ಯ ಸತ್ಕುಲಂ ವಿದ್ಯಾಂಪರೀಕ್ಷ್ಯ ಸತ್ಕುಲಂ ವಿದ್ಯಾಂ ಶೀಲಂ ಶೌರ್ಯಂ ಸುರೂಪತಾಮ್ಒಳ್ಳೆಯವರಿಗೇ ಬಡತನ5ಯೇನೈವಾಂಬರಖಂಡೇನಯೇನೈವಾಂಬರಖಂಡೇನ ಸಂವೀತೋ ನಿಶಿ ಚಂದ್ರಮಾಃಚಂದ್ರ ಸೂರ್ಯರ ಬಡತನ7ಅರ್ಥೇನ ತು ವಿಹೀನಸ್ಯಅರ್ಥೇನ ತು ವಿಹೀನಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯಾಲ್ಪಮೇಧಸಃಬಲವಿಲ್ಲದ ಯೋಜನೆಗಳು8ದ್ವಾವಿಮಾವಂಭಸಿ ಕ್ಷೇಪ್ಯೌದ್ವಾವಿಮಾವಂಭಸಿ ಕ್ಷೇಪ್ಯೌ ಗಾಢಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ಗಲೇ ಶಿಲಾಮ್ಬಳಸದ ಸಂಪತ್ತು, ಬಳಸದ ಬಡತನ9ಅತ್ಯಂತವಿಮುಖೇ ದೈವೇಅತ್ಯಂತವಿಮುಖೇ ದೈವೇ ವ್ಯರ್ಥೇ ಯತ್ನೇ ಚ ಪೌರುಷೇಹತಾಶ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ10ದೂಯೇ ಕಾಂತಾಕರಂ ವೀಕ್ಷ್ಯದೂಯೇ ಕಾಂತಾಕರಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಮಣಿಕಂಕಣವರ್ಜಿತಮ್ಬಳೆ ಮತ್ತು ಮಡಕೆ11ರಾತ್ರೌ ಜಾನುರ್ದಿವಾ ಭಾನುಃರಾತ್ರೌ ಜಾನುರ್ದಿವಾ ಭಾನುಃ ಕೃಶಾನುಃ ಸಂಧ್ಯಯೋರ್ದ್ವಯೋಃಚಳಿ ಕಳೆದ ಬಡವ12ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ಕ್ವ ಗಚ್ಛಾಮಿಕಿಂ ಕರೋಮಿ ಕ್ವ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಕಮುಪೈಮಿ ದುರಾತ್ಮನಾಹಸಿವಿನ ಅಸಹಾಯಕತೆ13ದುಃಖಂ ದುಃಖಮಿತಿ ಬ್ರೂಯಾತ್ದುಃಖಂ ದುಃಖಮಿತಿ ಬ್ರೂಯಾನ್ಮಾನವೋ ನರಕಂ ಪ್ರತಿನರಕಕ್ಕಿಂತ ಕಠಿಣ ಬಡತನ14ಕಿಂ ಚಾನ್ಯೈಃ ಸುಕುಲಾಚಾರೈಃಕಿಂ ಚಾನ್ಯೈಃ ಸುಕುಲಾಚಾರೈಃ ಸೇವ್ಯತಾಮೇತಿ ಪೂರುಷಃಹಣ ಹೋದಾಗ ಒಂಟಿತನ15ಕಿಂ ವಾಚ್ಯಂ ಸೂರ್ಯಶಶಿನೋಃಕಿಂ ವಾಚ್ಯಂ ಸೂರ್ಯಶಶಿನೋರ್ದಾರಿದ್ರ್ಯಂ ಮಹತಾಂ ಪುರಃಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರರ ಬಡತನ17ಯದಿ ನಾಮ ಕುಲೇ ಜನ್ಮಯದಿ ನಾಮ ಕುಲೇ ಜನ್ಮ ತತ್ಕಿಮರ್ಥಂ ದರಿದ್ರತಾಬಡತನ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆ18ಕಃ ಸ್ವಭಾವಗಭೀರಾಣಾಂಕಃ ಸ್ವಭಾವಗಭೀರಾಣಾಂ ಜಾನೀಯಾದ್ಬಹಿರಾಪದಮ್ಹೇಳದೆ ಉಳಿದ ಕಷ್ಟ19ಸಂತೋಽಪಿ ನ ವಿರಾಜಂತೇಸಂತೋಽಪಿ ನ ವಿರಾಜಂತೇ ಹೀನಾರ್ಥಸ್ಯೇತರೇ ಗುಣಾಃಬಡತನ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ಬೆಳಕು20ವರಂ ಹಿ ನರಕೇ ವಾಸೋವರಂ ಹಿ ನರಕೇ ವಾಸೋ ನ ತು ದುಶ್ಚರಿತೇ ಗೃಹೇಕೆಟ್ಟ ಮನೆಯ ವಾಸ21ನಾತಃ ಪಾಪೀಯಸೀಂನಾತಃ ಪಾಪೀಯಸೀಂ ಕಶ್ಚಿದವಸ್ಥಾಂ ಶಂಬರೋಽಬ್ರವೀತ್ಊಟಕ್ಕೂ ದಾರಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ22ನ ತಥಾ ಬಾಧ್ಯತೇನ ತಥಾ ಬಾಧ್ಯತೇ ರಾಜನ್ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ನಿರ್ಧನೋ ಜನಃಇದ್ದು ಕಳೆದುಕೊಂಡವನ ನೋವು23ಕುಬ್ಜಸ್ಯ ಕೀಟಖಾತಸ್ಯಕುಬ್ಜಸ್ಯ ಕೀಟಖಾತಸ್ಯ ದಾವನಿಷ್ಕುಷಿತತ್ವಚಃಬೇಡುವ ಬದುಕಿನ ಅವಮಾನ24ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಹೀನಸ್ಯಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಹೀನಸ್ಯ ಪರಕೀಯಾನ್ನಭೋಜಿನಃಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ದೀರ್ಘ ಆಯುಷ್ಯ26ಸುಹೃದಾಂ ಹಿ ಧನಂಸುಹೃದಾಂ ಹಿ ಧನಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಣಯಮೀಪ್ಸಿತಮ್ತೀರಿಸಲಾಗದ ಸ್ನೇಹದ ಋಣ27ಲಜ್ಜಾವತಃ ಕುಲೀನಸ್ಯಲಜ್ಜಾವತಃ ಕುಲೀನಸ್ಯ ಯಾಚಿತುಂ ಧನಮಿಚ್ಛತಃಬೇಡಲು ಹೊರಟವನ ಮಾತಿನ ತಡೆ28ಕಂಠೇ ಗದ್ಗದತಾಕಂಠೇ ಗದ್ಗದತಾ ಸ್ವೇದೋ ಮುಖೇ ವೈವರ್ಣ್ಯವೇಪಥೂಬೇಡುವ ಕ್ಷಣದ ದೇಹಭಾಷೆ29ಧನ್ಯಾಸ್ತೇ ಯೇ ನ ಪಶ್ಯಂತಿಧನ್ಯಾಸ್ತೇ ಯೇ ನ ಪಶ್ಯಂತಿ ದೇಶಭಂಗಂ ಕುಲಕ್ಷಯಮ್ಕಾಣಬಾರದ ನೋಟಗಳು30ಶೇಷಭಾಷ್ಯಂ ತು ಕಾವ್ಯೇನಶೇಷಭಾಷ್ಯಂ ತು ಕಾವ್ಯೇನ ಕಾವ್ಯಂ ಗೀತೇನ ಹನ್ಯತೇಹಸಿವಿನ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸೋಲುತ್ತದೆ31ಜೀವಂತ್ಯರ್ಥಕ್ಷಯೇ ನೀಚಾಜೀವಂತ್ಯರ್ಥಕ್ಷಯೇ ನೀಚಾ ಯಾಚ್ಞೋಪದ್ರವವಂಚನೈಃಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಯ ಸಂಕಟ32ಶೂನ್ಯಮಪುತ್ರಸ್ಯ ಗೃಹಂಶೂನ್ಯಮಪುತ್ರಸ್ಯ ಗೃಹಂ ಚಿರಶೂನ್ಯಂ ನಾಸ್ತಿ ಯಸ್ಯ ಸನ್ಮಿತ್ರಮ್ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಬರಿದುತನ33ಪಕ್ಷವಿಕಲಶ್ಚ ಪಕ್ಷೀಪಕ್ಷವಿಕಲಶ್ಚ ಪಕ್ಷೀ ಶುಷ್ಕಶ್ಚ ತರುಃ ಸರಶ್ಚ ಜಲಹೀನಮ್ಬಲ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರ ಹೋಲಿಕೆ34ಅಂಬಾ ತುಷ್ಯತಿ ನ ಮಯಾಅಂಬಾ ತುಷ್ಯತಿ ನ ಮಯಾ ನ ಸ್ನುಷಯಾ ಸಾಪಿ ನಾಂಬಯಾ ನ ಮಯಾಮನೆಯ ಅಸಮಾಧಾನ36ದಾರಿದ್ರ್ಯಾನ್ಮರಣಾದ್ವಾ ಮರಣಂದಾರಿದ್ರ್ಯಾನ್ಮರಣಾದ್ವಾ ಮರಣಂ ಸಂರೋಚತೇ ನ ದಾರಿದ್ರ್ಯಮ್ಬಡತನದ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ನೋವು37ತಾವತ್ಸಂತಿ ಸಹಾಯಾತಾವತ್ಸಂತಿ ಸಹಾಯಾ ಯಾವಜ್ಜಂತುರ್ನ ಕೃಚ್ಛ್ರಮಾಪ್ನೋತಿಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಸಹಾಯ38ವಿಕಸಾಮಿ ರವಾವುದಿತೇವಿಕಸಾಮಿ ರವಾವುದಿತೇ ಸಂಕೋಚಮುಪೈಮಿ ಚಾಸ್ತಮುಪಯಾತೇಬಡವನ ಕಮಲಲೀಲೆ39ಘೃತಲವಣತೈಲತಂಡುಲಘೃತಲವಣತೈಲತಂಡುಲಶಾಕೇಂಧನಚಿಂತಯಾನುದಿನಮ್ದಿನದ ಚಿಂತೆ, ಮಂಕಾದ ಬುದ್ಧಿ40ವೀಣಾ ವಂಶಶ್ಚಂದನಂವೀಣಾ ವಂಶಶ್ಚಂದನಂ ಚಂದ್ರಭಾಸಃ ಶಯ್ಯಾ ಯಾನಂ ಯೌವನಸ್ಥಾಸ್ತರುಣ್ಯಃಹಸಿವಿನ ಮುಂದೆ ಸುಖ41ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಭೋಸ್ತ್ವಂ ಪರಮಂದಾರಿದ್ರ್ಯ ಭೋಸ್ತ್ವಂ ಪರಮಂ ವಿವೇಕಿ ಗುಣಾಧಿಕೇ ಪುಂಸಿ ಸದಾನುರಕ್ತಮ್ಬಡತನಕ್ಕೆ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಹೊಗಳಿಕೆ42ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಶೋಚಾಮಿದಾರಿದ್ರ್ಯ ಶೋಚಾಮಿ ಭವಂತಮೇವಮಸ್ಮಚ್ಛರೀರೇ ಸುಹೃದಿತ್ಯುಷಿತ್ವಾಬಡತನದ ಮೇಲೆ ಕನಿಕರ43ಏಕೋ ಹಿ ದೋಷೋಏಕೋ ಹಿ ದೋಷೋ ಗುಣಸನ್ನಿಪಾತೇ ನಿಮಜ್ಜತೀಂದೋರಿತಿ ಯೋ ಬಭಾಷೇಕೋಟಿ ಗುಣ ನುಂಗುವ ದೋಷ44ಧನೈರ್ವಿಮುಕ್ತಸ್ಯ ನರಸ್ಯಧನೈರ್ವಿಮುಕ್ತಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ಲೋಕೇ ಕಿಂ ಜೀವಿತೇನಾದಿತ ಏವ ತಾವತ್ಪ್ರಭಾವವಿಲ್ಲದ ಬಡವ45ಅಹೋ ನು ಕಷ್ಟಂ ಸತತಂಅಹೋ ನು ಕಷ್ಟಂ ಸತತಂ ಪ್ರವಾಸಸ್ತತೋಽತಿಕಷ್ಟಃ ಪರಗೇಹವಾಸಃಕಷ್ಟಗಳ ಏರುಮೆಟ್ಟಿಲು46ವರಂ ವನಂ ವ್ಯಾಘ್ರವರಂ ವನಂ ವ್ಯಾಘ್ರಗಜೇಂದ್ರಸೇವಿತಂ ದ್ರುಮಾಲಯಃ ಪತ್ರಫಲಾಂಬುಭೋಜನಮ್ಬಂಧುಗಳ ಮುಂದೆ ಬಡತನ47ಯದಾ ತು ಭಾಗ್ಯಕ್ಷಯಯದಾ ತು ಭಾಗ್ಯಕ್ಷಯಪೀಡಿತಾಂ ದಶಾಂ ನರಃ ಕೃತಾಂತೋಪಹಿತಾಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರ ಬದಲಾವಣೆ48ದಾನಂ ನ ದತ್ತಂದಾನಂ ನ ದತ್ತಂ ನ ತಪಶ್ಚ ತಪ್ತಂ ನಾರಾಧಿತೌ ಶಂಕರವಾಸುದೇವೌದೇಹಕ್ಕೆ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ49ಫಲಾಶಿನೋ ಮೂಲತೃಣಾಂಬುಭಕ್ಷಾಫಲಾಶಿನೋ ಮೂಲತೃಣಾಂಬುಭಕ್ಷಾ ವಿವಾಸಸೋ ನಿಸ್ತರಶಾಯಿನಶ್ಚಬಡವನ ಫಲವಿಲ್ಲದ ತಪಸ್ಸು50ಅರ್ಥಾ ನ ಸಂತಿಅರ್ಥಾ ನ ಸಂತಿ ನ ಚ ಮುಂಚತಿ ಮಾಂ ದುರಾಶಾ ದಾನಾನ್ನ ಸಂಕುಚತಿ ದುರ್ಲಲಿತಂ ಮನೋ ಮೇಬಡತನದ ಹತಾಶೆ56ಅಯೇ ಲಾಜಾನುಚ್ಚೈಃಅಯೇ ಲಾಜಾನುಚ್ಚೈಃ ಪಥಿ ವಚನಮಾಕರ್ಣ್ಯ ಗೃಹಿಣೀ ಶಿಶೋಃ ಕರ್ಣೌ ಯತ್ನಾತ್ಸುಪಿಹಿತವತೀ ದೀನವದನಾತಾಯಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಮುಳ್ಳು63ವಾಸಃಖಂಡಮಿದಂ ಪ್ರಯಚ್ಛವಾಸಃಖಂಡಮಿದಂ ಪ್ರಯಚ್ಛ ಯದಿ ವಾ ಸ್ವಾಂಕೇ ಗೃಹಾಣಾರ್ಭಕಂ ರಿಕ್ತಂ ಭೂತಲಮತ್ರ ನಾಥ ಭವತಃ ಪೃಷ್ಠೇ ಪಲಾಲೋಚ್ಚಯಃಕಳ್ಳನನ್ನೂ ಕರಗಿಸಿದ ಬಡತನ67ದಗ್ಧಂ ಖಾಂಡವಮರ್ಜುನೇನದಗ್ಧಂ ಖಾಂಡವಮರ್ಜುನೇನ ಬಲಿನಾ ದಿವ್ಯೈರ್ದ್ರುಮೈಃ ಸೇವಿತಂ ದಗ್ಧಾ ವಾಯುಸುತೇನ ರಾವಣಪುರೀ ಲಂಕಾ ಪುನಃ ಸ್ವರ್ಣಭೂಃಯಾರೂ ಸುಡದ ಬಡತನ68ಉತ್ತಿಷ್ಠ ಕ್ಷಣಮೇಕಮುದ್ವಹಉತ್ತಿಷ್ಠ ಕ್ಷಣಮೇಕಮುದ್ವಹ ಸಖೇ ದಾರಿದ್ರ್ಯಭಾರಂ ಮಮ ಶ್ರಾಂತಸ್ತಾವದಹಂ ಚಿರಾನ್ಮರಣಜಂ ಸೇವೇ ತ್ವದೀಯಂ ಸುಖಮ್ಶವವೂ ಒಲ್ಲದ ಬಡತನದ ಭಾರ71ದಾರಿದ್ರ್ಯಾದ್ಧ್ರಿಯಮೇತಿದಾರಿದ್ರ್ಯಾದ್ಧ್ರಿಯಮೇತಿ ಹ್ರೀಪರಿಗತಃ ಸತ್ತ್ವಾತ್ಪರಿಭ್ರಶ್ಯತೇ ನಿಃಸತ್ತ್ವಃ ಪರಿಭೂಯತೇ ಪರಿಭವಾನ್ನಿರ್ವೇದಮಾಪದ್ಯತೇಬಡತನದ ಕೊಂಡಿಸರಪಳಿ

ಪಾಠ ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯಿಂದ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

ಮೇಲಕ್ಕೆ