ಸೂರ್ಯನ ಬಿಂಬದ ನಡುವೆ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಶ್ಲೋಕ ಇದು. ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ನಮಿಸುವಾಗ, ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನೇ ದೇವರ ನೆಲೆಯೆಂದು ನೋಡುವ ಈ ಕಲ್ಪನೆ ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಧ್ಯೇಯಃ ಸದಾ ಸವಿತೃಮಂಡಲಮಧ್ಯವರ್ತೀ
ನಾರಾಯಣಃ ಸರಸಿಜಾಸನಸನ್ನಿವಿಷ್ಟಃ ।
ಕೇಯೂರವಾನ್ ಮಕರಕುಂಡಲವಾನ್ ಕಿರೀಟೀ
ಹಾರೀ ಹಿರಣ್ಮಯವಪುರ್ಧೃತಶಂಖಚಕ್ರಃ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
ध्येयः सदा सवितृमण्डलमध्यवर्ती
नारायणः सरसिजासनसन्निविष्टः ।
केयूरवान् मकरकुण्डलवान् किरीटी
हारी हिरण्मयवपुर्धृतशङ्खचक्रः ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
dhyeyaḥ sadā savitṛmaṇḍalamadhyavartī
nārāyaṇaḥ sarasijāsanasanniviṣṭaḥ |
keyūravān makarakuṇḍalavān kirīṭī
hārī hiraṇmayavapurdhṛtaśaṅkhacakraḥ ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಧ್ಯೇಯಃ ಸದಾ (ध्येयः सदा, dhyeyaḥ sadā) = ಯಾವಾಗಲೂ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದವನು (to be meditated upon always)
- ಸವಿತೃಮಂಡಲಮಧ್ಯವರ್ತೀ (सवितृमण्डलमध्यवर्ती, savitṛmaṇḍalamadhyavartī) = ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದ ನಡುವೆ ಇರುವವನು (dwelling in the middle of the sun’s disc)
- ನಾರಾಯಣಃ (नारायणः, nārāyaṇaḥ) = ನಾರಾಯಣ (Narayana)
- ಸರಸಿಜಾಸನಸನ್ನಿವಿಷ್ಟಃ (सरसिजासनसन्निविष्टः, sarasijāsanasanniviṣṭaḥ) = ಕಮಲದ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನು (seated on a lotus seat)
- ಕೇಯೂರವಾನ್ (केयूरवान्, keyūravān) = ತೋಳುಬಂದಿ ತೊಟ್ಟವನು (wearing armlets)
- ಮಕರಕುಂಡಲವಾನ್ (मकरकुण्डलवान्, makarakuṇḍalavān) = ಮಕರದ ಆಕಾರದ ಕಿವಿಯೋಲೆ ಧರಿಸಿದವನು (wearing makara shaped earrings)
- ಕಿರೀಟೀ (किरीटी, kirīṭī) = ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದವನು (crowned)
- ಹಾರೀ (हारी, hārī) = ಹಾರ ಧರಿಸಿದವನು (wearing a necklace)
- ಹಿರಣ್ಮಯವಪುಃ (हिरण्मयवपुः, hiraṇmayavapuḥ) = ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ದೇಹದವನು (with a golden body)
- ಧೃತಶಂಖಚಕ್ರಃ (धृतशङ्खचक्रः, dhṛtaśaṅkhacakraḥ) = ಶಂಖ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದವನು (holding the conch and the discus)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದ ನಡುವೆ ಕಮಲಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಅವನು ತೋಳುಬಂದಿ, ಮಕರಕುಂಡಲ, ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಹಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ದೇಹ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ ಚಕ್ರಗಳಿವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Narayana, seated on a lotus in the middle of the sun’s disc, is to be meditated upon always. He wears armlets, makara shaped earrings, a crown and a necklace. His body shines like gold, and he holds the conch and the discus.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರದ ಸವಿತೃ ದೇವತೆಯನ್ನು ನಾರಾಯಣನೆಂದು ನೋಡುವ ವೈಷ್ಣವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ. ಅದಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳವರೂ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವಾಗ ಇದನ್ನು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಇದರ ಛಂದಸ್ಸು ವಸಂತತಿಲಕಾ.
The verse has a special place in the Vaishnava tradition, which sees Savitr, the deity of the Gayatri mantra, as Narayana. People of every tradition also say it when saluting the sun. The metre is vasantatilaka.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ನಂತರ ಓಂ ಮಿತ್ರಾಯ ನಮಃ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಸೂರ್ಯನ ಹನ್ನೆರಡು ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ರೂಢಿ ಇದೆ. ಆ ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಪುಟವಿದೆ.
Many follow it with salutations using the twelve names of the sun, beginning Om mitraya namah, which have their own page.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬೆಳಗಿನ ಎಳೆಬಿಸಿಲಿಗೆ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಮುಖ ಕೊಟ್ಟು ನಿಲ್ಲುವ ಹಳೆಯ ರೂಢಿ ದೇಹಕ್ಕೂ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಮಾತ್ರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಾನಿ, ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮುಖ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕು. ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದು, ದಿನವೂ ತಪ್ಪದೆ ಬರುವ ಬೆಳಕಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ.
The old habit of standing for a few minutes facing the gentle morning sun is good for body and mind. Staring straight at the sun harms the eyes, so turning the face to the light is enough. Saying this verse then is a way of thanking the light that returns every day without fail.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ