ಭಗವದ್ಗೀತೆ 11.37 ಅರ್ಥ: ಕಸ್ಮಾಚ್ಚ ತೇ ನ ನಮೇರನ್ಮಹಾತ್ಮನ್

ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು, ‘ತ್ವಮಕ್ಷರಂ ಸದಸತ್ತತ್ಪರಂ ಯತ್’, ಆಚಾರ್ಯರನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಸತ್’ ಎಂದರೆ ಇರುವುದು, ‘ಅಸತ್’ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿಗೆ ವಿಷಯವಾದದ್ದು. ಇವು ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಉಪಾಧಿಗಳು ಮಾತ್ರ. ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಮೀರಿದ, ವೇದವಿದರು ಹೇಳುವ ಅಕ್ಷರವೇ ನೀನು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಸತ್ ವ್ಯಕ್ತ, ಅಸತ್ ಅವ್ಯಕ್ತ. ‘ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಿಂತ ಹಿರಿಯ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಕಾರಣ: ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನಿಗೂ ಅವನೇ ಕಾರಣ.

The last line of the verse, ‘tvam aksharam sad asat tat param yat’, takes the acharyas down different paths. For Shankara ‘sat’ is what exists and ‘asat’ what is the object of the notion ‘it is not’. These are only adjuncts of the imperishable. In truth you are the imperishable, beyond both, of which the knowers of the Veda speak. For Sridhara Swami sat is the manifest and asat the unmanifest. For ‘greater than Brahma’ Shankara’s reason is that he is the cause even of Hiranyagarbha.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥ ವಿಶಿಷ್ಟ. ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ‘ಅಕ್ಷರ’ ಎಂದರೆ ಜೀವಾತ್ಮ ತತ್ತ್ವ, ‘ನ ಜಾಯತೇ ಮ್ರಿಯತೇ ವಾ ವಿಪಶ್ಚಿತ್’ ಎಂದು ಕಠೋಪನಿಷತ್ತು ಹೇಳುವ ನಾಶವಿಲ್ಲದ ಜೀವ. ‘ಸತ್’ ಮತ್ತು ‘ಅಸತ್’ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳು. ‘ತತ್ಪರಂ’ ಬಂಧದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಆತ್ಮ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವನ ಶರೀರವಾದ್ದರಿಂದ ಇವೆಲ್ಲವೂ ‘ನೀನೇ’. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಮೂವತ್ತೇಳರಿಂದ ನಲವತ್ತರವರೆಗಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ‘ಸ್ಥಾನೇ’ ಏಕೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ‘ಮಹಾತ್ಮ’ ಎಂದರೆ ಪೂರ್ಣನಾದ ಆತ್ಮ, ‘ತತ್ಪರಂ’ ಎಂದರೆ ಸತ್ ಅಸತ್ತುಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಮೇಲಿರುವವನು.

Ramanuja’s reading is distinctive. For him ‘akshara’ here means the principle of the individual self, the imperishable self of which the Katha Upanishad says ‘na jayate mriyate va vipashchit’. ‘Sat’ and ‘asat’ are the effect and cause states of prakriti. ‘Tat param’ is the self freed from bondage. Since all these are his body, all of them are ‘you’. Madhva takes verses thirty-seven to forty together as the answer to why it is ‘fitting’. For him ‘mahatma’ means the complete Self, and ‘tat param’ the one above both sat and asat.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

‘ಏಕೆ ತಾನೇ ನಮಸ್ಕರಿಸರು?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲೇ ಉತ್ತರವಿದೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ ಮೂಲಕ್ಕೆ ತಲೆಬಾಗುವುದು ಸಹಜ ಕೃತಜ್ಞತೆ.

The question ‘why should they not bow?’ holds its own answer. Bowing to the source that raised us is natural gratitude.

ತಂದೆ ತಾಯಿ, ಗುರುಗಳು, ನಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಹಿರಿಯರು, ಇವರೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ‘ಆದಿಕರ್ತರು’. ಅವರನ್ನು ನೆನೆಯುವ ದಿನ ನಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ.

Parents, teachers and the elders who built our field of work are the ‘first makers’ of our lives. On the day we remember them, our work gains new meaning.