ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಭವಾಪ್ಯಯೌ ಹಿ ಭೂತಾನಾಂ ಶ್ರುತೌ ವಿಸ್ತರಶೋ ಮಯಾ।
ತ್ವತ್ತಃ ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮಪಿ ಚಾವ್ಯಯಮ್ ॥ 2 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया।
त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम् ॥ 2 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā|
tvattaḥ kamalapatrākṣa māhātmyamapi cāvyayam || 2 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷ (कमलपत्राक्ष, kamalapatrākṣa) = ಕಮಲದಳದಂಥ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನೇ (O lotus-eyed one)
- ಭೂತಾನಾಂ ಭವಾಪ್ಯಯೌ (भूतानां भवाप्ययौ, bhūtānāṃ bhavāpyayau) = ಜೀವಿಗಳ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಲಯ (the origin and dissolution of beings)
- ತ್ವತ್ತಃ ವಿಸ್ತರಶಃ ಮಯಾ ಶ್ರುತೌ ಹಿ (त्वत्तः विस्तरशः मया श्रुतौ हि, tvattaḥ vistaraśaḥ mayā śrutau hi) = ನಿನ್ನಿಂದ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ (I have indeed heard from you in detail)
- ಅವ್ಯಯಂ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮ್ ಅಪಿ ಚ (अव्ययं माहात्म्यम् अपि च, avyayaṃ māhātmyam api ca) = ನಿನ್ನ ಅಕ್ಷಯವಾದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ (and your imperishable greatness too)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕಮಲದಳದಂಥ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನೇ, ಜೀವಿಗಳ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿನ್ನಿಂದ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನ ಅಕ್ಷಯವಾದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O lotus-eyed one, I have heard from you in detail of the origin and dissolution of beings, and of your imperishable greatness too.
ಶ್ಲೋಕ 11.2ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 11.2
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ವಿಸ್ತರಶಃ’ ಪದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ‘ಅಹಂ ಕೃತ್ಸ್ನಸ್ಯ ಜಗತಃ ಪ್ರಭವಃ ಪ್ರಲಯಸ್ತಥಾ’ (7.6) ಮೊದಲಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ‘ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ‘ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷ’ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ಅವರು ಪ್ರಸನ್ನವಾದ, ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
Shankara stresses the word ‘vistarashah’: I have heard it not in brief but in detail. Sridhara Swami recalls words such as ‘aham kritsnasya jagatah prabhavah pralayas tatha’ (7.6) here, and also gives the sense ‘I have heard it again and again’. For the address ‘kamalapatraksha’ he gives the sense of eyes that are serene and wide.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಏಳರಿಂದ ಹತ್ತರವರೆಗಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ‘ಅವ್ಯಯ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ’ ಎಂದರೆ ಚೇತನ ಅಚೇತನ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಅವನು ಒಡೆಯನಾಗಿರುವುದು, ಜ್ಞಾನ ಬಲ ಮೊದಲಾದ ಕಲ್ಯಾಣಗುಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಆಧಾರವಾಗಿರುವುದು, ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವಂಥ ಸಣ್ಣ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸುವವನು ಅವನೇ ಆಗಿರುವುದು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Ramanuja recalls chapters seven to ten together here. For him ‘imperishable greatness’ means that he is the master of all things sentient and insentient, that he surpasses all through auspicious qualities such as knowledge and strength, that he is the support of all, and that he alone sets going every activity, even one as small as the blink of an eye. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಅರ್ಜುನ ಇಲ್ಲಿ ‘ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ, ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಕಾಣಬೇಕು’ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಕಾಯಿಲೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂಬುದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಲಿತ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು.
Arjuna says ‘I have heard’ here, and in the next verse ‘I wish to see’. Everyone who has studied medicine knows that a disease read about in a book and a disease seen in a patient are two different things.
ಕೇಳುವುದು ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ. ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಹಂಬಲ ಅದರ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆ.
Hearing is the first step. The longing to see in life what one has heard is the step after it.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ