ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ
ಕಾಲೋಽಸ್ಮಿ ಲೋಕಕ್ಷಯಕೃತ್ಪ್ರವೃದ್ಧೋ ಲೋಕಾನ್ಸಮಾಹರ್ತುಮಿಹ ಪ್ರವೃತ್ತಃ।
ಋತೇಽಪಿ ತ್ವಾಂ ನ ಭವಿಷ್ಯಂತಿ ಸರ್ವೇ ಯೇಽವಸ್ಥಿತಾಃ ಪ್ರತ್ಯನೀಕೇಷು ಯೋಧಾಃ ॥ 32 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
श्रीभगवानुवाच
कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः।
ऋतेऽपि त्वां न भविष्यन्ति सर्वे येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः ॥ 32 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
śrībhagavānuvāca
kālo’smi lokakṣayakṛtpravṛddho lokānsamāhartumiha pravṛttaḥ|
ṛte’pi tvāṃ na bhaviṣyanti sarve ye’vasthitāḥ pratyanīkeṣu yodhāḥ || 32 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಉವಾಚ (श्रीभगवान् उवाच, śrībhagavān uvāca) = ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು (the Blessed Lord said)
- ಲೋಕಕ್ಷಯಕೃತ್ ಪ್ರವೃದ್ಧಃ ಕಾಲಃ ಅಸ್ಮಿ (लोकक्षयकृत् प्रवृद्धः कालः अस्मि, lokakṣayakṛt pravṛddhaḥ kālaḥ asmi) = ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ, ಬೆಳೆದು ನಿಂತ ಕಾಲ ನಾನು (I am Time, grown mighty, the destroyer of the worlds)
- ಇಹ ಲೋಕಾನ್ ಸಮಾಹರ್ತುಂ ಪ್ರವೃತ್ತಃ (इह लोकान् समाहर्तुं प्रवृत्तः, iha lokān samāhartuṃ pravṛttaḥ) = ಇಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ತೊಡಗಿದ್ದೇನೆ (I am engaged here in withdrawing the worlds)
- ತ್ವಾಮ್ ಋತೇ ಅಪಿ (त्वाम् ऋते अपि, tvām ṛte api) = ನೀನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ (even without you)
- ಪ್ರತ್ಯನೀಕೇಷು ಯೇ ಯೋಧಾಃ ಅವಸ್ಥಿತಾಃ (प्रत्यनीकेषु ये योधाः अवस्थिताः, pratyanīkeṣu ye yodhāḥ avasthitāḥ) = ಎದುರಾಳಿ ಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಯೋಧರು (the warriors who stand in the opposing armies)
- ಸರ್ವೇ ನ ಭವಿಷ್ಯಂತಿ (सर्वे न भविष्यन्ति, sarve na bhaviṣyanti) = ಯಾರೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ (none of them will survive)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ, ಬೆಳೆದು ನಿಂತ ಕಾಲ ನಾನು. ಇಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ತೊಡಗಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಎದುರಾಳಿ ಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The Blessed Lord said: I am Time, grown mighty, the destroyer of the worlds, engaged here in withdrawing the worlds. Even without you, none of the warriors standing in the opposing armies will survive.
ಶ್ಲೋಕ 11.32ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 11.32
ಅರ್ಜುನನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಒಂದೇ ಪದ: ‘ಕಾಲೋಽಸ್ಮಿ’, ನಾನು ಕಾಲ. ಈ ಪದಕ್ಕೆ ಆಚಾರ್ಯರು ಮೂರು ಬಗೆಯ ಆಳ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇದು ಲೋಕಗಳ ಕ್ಷಯವನ್ನು ಮಾಡುವ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತ ಕಾಲ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಪದದ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ: ‘ಕಲಯತಿ’, ಎಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಲ. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳು ಮೊದಲಾದ ರಾಜರ ಆಯುಸ್ಸಿನ ಕೊನೆಯನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಿರುವವನು ನಾನು ಎಂಬುದು ಅವರ ಅರ್ಥ.
The answer to Arjuna’s question is a single word: ‘kalo ‘smi’, I am Time. The acharyas give this word three kinds of depth. For Shankara it is Time that brings about the waning of the worlds, grown mighty for that purpose. Ramanuja goes to the root of the word: ‘kalayati’, he counts, and so he is ‘kala’. His sense is: I am the one counting out the end of the lifespans of these kings, the sons of Dhritarashtra and the rest.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಕಾಲ’ ಪದ ಭಗವಂತನ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: ‘ಕಲ್’ ಧಾತುವಿಗೆ ಕಟ್ಟುವುದು, ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ತಿಳಿಯುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಅವನು ಜಗತ್ತನ್ನು ಬಂಧದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವವನು, ಆ ಬಂಧವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು. ‘ಪ್ರವೃದ್ಧ’ ಎಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಬೆಳೆದವನು ಅಲ್ಲ, ಪರಿಪೂರ್ಣನು ಅಥವಾ ಅನಾದಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಹುಟ್ಟುವುದೂ ಇಲ್ಲ ಬೆಳೆಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾಗವತ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ‘ನೀನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮಾತು: ನೀನು ಕೊಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕಾಲರೂಪಿಯಾದ ನನ್ನ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಇವರ ಸಾವು ಖಚಿತ.
For Madhva the word ‘kala’ points to all the Lord’s attributes: the root ‘kal’ carries the senses of binding, cutting and knowing. He is the one who binds the world in bondage, who cuts that bondage, and who knows all. For him ‘pravriddha’ does not mean one who has grown, but one who is complete or beginningless, for the Bhagavata says he is neither born nor does he grow. On ‘even without you’ Sridhara Swami says: even if you do not kill them, they are already in the grip of me as Time, and their death is certain.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಣುಬಾಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೆನೆಯುವಾಗ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಓಪನ್ಹೈಮರ್ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿ ಮನುಷ್ಯನ ಕೈಗೆ ಬಂದಾಗ ಅದರ ಹೊಣೆಯ ಭಾರವನ್ನೂ ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
It is well known that in the twentieth century the scientist Oppenheimer, recalling the first atomic bomb test, quoted an English translation of this verse. When immense power comes into human hands, this verse also brings to mind the weight of responsibility for it.
ಕಾಲ ಎಲ್ಲರ ಆಯುಸ್ಸನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥ ನಮಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ: ಎಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ದಿನಗಳನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ? ಕಾಲವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗದು, ಅದನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬಹುದು.
Ramanuja’s sense, that Time is counting everyone’s lifespan, asks us a question: how are we spending these days that are being counted? Time cannot be stopped, but it can be made meaningful.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ