ಭಗವದ್ಗೀತೆ 11.33 ಅರ್ಥ: ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಮುತ್ತಿಷ್ಠ ಯಶೋ ಲಭಸ್ವ

‘ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ರಂ ಭವ’, ಕೇವಲ ನಿಮಿತ್ತನಾಗು, ಇದು ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿರುವ ಇವರನ್ನು ನಾನೇ ಈಗಾಗಲೇ ವಧೆಗೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಆಯುಧದಂತಿರು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಲರೂಪಿಯಾದ ನನ್ನಿಂದ ಇವರು ಈಗಾಗಲೇ ಸತ್ತಂತೆಯೇ.

‘Nimittamatram bhava’, be merely the instrument, is one of the most famous words of this chapter. Ramanuja unfolds it like this: I have already marked these offenders for death, and in regard to those whom I am slaying, you be like a weapon in my hand. According to Sridhara Swami they are as good as dead already at the hands of me as Time.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಯಶಸ್ಸು’ ಪದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ: ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದ ಭೀಷ್ಮ ಮೊದಲಾದ ಅತಿರಥರನ್ನು ಅರ್ಜುನ ಗೆದ್ದ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುವಂಥದ್ದು. ‘ಸವ್ಯಸಾಚಿ’ ಎಂದರೆ ಎಡಗೈಯಿಂದಲೂ ಬಾಣ ಬಿಡಬಲ್ಲವನು ಎಂದು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರೂ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬಲ್ಲವನು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.

Shankara adds a nuance to ‘glory’: the fame of having conquered great chariot-warriors such as Bhishma, whom even the gods could not conquer, is something won only through merit. Shankara and Sridhara Swami say ‘Savyasachi’ means one who can shoot arrows with the left hand too, and Ramanuja says one who can fight with both hands. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

‘ನಿಮಿತ್ತ ಮಾತ್ರ’ ಎಂಬ ಭಾವ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತದೆ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಾಗ ಅನೇಕ ವೈದ್ಯರು ‘ನಾವು ನಿಮಿತ್ತ ಮಾತ್ರ’ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ. ಫಲಿತಾಂಶ ನಮ್ಮೊಬ್ಬರ ಕೈಯಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿನಯ ಅದು.

The sense of being ‘merely the instrument’ melts pride. When an operation succeeds, we often hear doctors say, ‘We were only the instrument.’ It is the humility of knowing that the outcome is not in our hands alone.

ಆದರೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ತಪ್ಪು ಕೆಲಸದ ಹೊಣೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನೆಪವಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದು. ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಧರ್ಮಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ. ಯಾರಿಗೋ ಹಾನಿ ಮಾಡಿ ‘ದೇವರು ಮಾಡಿಸಿದ’ ಎನ್ನುವುದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವಲ್ಲ.

But this word must not be used as an excuse to escape responsibility for wrongdoing. What Krishna speaks of here is a righteous war. To harm someone and say ‘God made me do it’ is not the meaning of this verse.