ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯಚ್ಚಾವಹಾಸಾರ್ಥಮಸತ್ಕೃತೋಽಸಿ ವಿಹಾರಶಯ್ಯಾಸನಭೋಜನೇಷು।
ಏಕೋಽಥವಾಪ್ಯಚ್ಯುತ ತತ್ಸಮಕ್ಷಂ ತತ್ಕ್ಷಾಮಯೇ ತ್ವಾಮಹಮಪ್ರಮೇಯಮ್ ॥ 42 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि विहारशय्यासनभोजनेषु।
एकोऽथवाप्यच्युत तत्समक्षं तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम् ॥ 42 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yaccāvahāsārthamasatkṛto’si vihāraśayyāsanabhojaneṣu|
eko’thavāpyacyuta tatsamakṣaṃ tatkṣāmaye tvāmahamaprameyam || 42 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಚ್ಯುತ (अच्युत, acyuta) = ಅಚ್ಯುತನೇ (O Achyuta)
- ಯತ್ ಚ ಅವಹಾಸಾರ್ಥಮ್ ಅಸತ್ಕೃತಃ ಅಸಿ (यत् च अवहासार्थम् असत्कृतः असि, yat ca avahāsārtham asatkṛtaḥ asi) = ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಅಗೌರವಿಸಿದ್ದರೆ (and if you were slighted in jest)
- ವಿಹಾರಶಯ್ಯಾಸನಭೋಜನೇಷು (विहारशय्यासनभोजनेषु, vihāraśayyāsanabhojaneṣu) = ಆಟ, ಮಲಗುವಿಕೆ, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಊಟದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ (while at play, resting, sitting or eating)
- ಏಕಃ ಅಥವಾ ಅಪಿ ತತ್ಸಮಕ್ಷಮ್ (एकः अथवा अपि तत्समक्षम्, ekaḥ athavā api tatsamakṣam) = ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದಾಗಲೋ ಇತರರ ಎದುರಿನಲ್ಲೋ (alone or in front of others)
- ತತ್ ಅಪ್ರಮೇಯಂ ತ್ವಾಮ್ ಅಹಂ ಕ್ಷಾಮಯೇ (तत् अप्रमेयं त्वाम् अहं क्षामये, tat aprameyaṃ tvām ahaṃ kṣāmaye) = ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಳತೆಗೆ ಸಿಗದ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಬೇಡುತ್ತೇನೆ (for that I ask forgiveness of you, the immeasurable)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅಚ್ಯುತ, ಆಟದಲ್ಲಿ, ಮಲಗಿದ್ದಾಗ, ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ, ಊಟದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದಾಗಲೋ ಇತರರ ಎದುರಿನಲ್ಲೋ ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಅಗೌರವಿಸಿದ್ದರೆ, ಅಳತೆಗೆ ಸಿಗದ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅದೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಕ್ಷಮೆ ಬೇಡುತ್ತೇನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
And if, O Achyuta, I slighted you in jest, while at play, resting, sitting or eating, when you were alone or in front of others, for all of that I ask forgiveness of you, the immeasurable.
ಶ್ಲೋಕ 11.42ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 11.42
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ನಾಲ್ಕು ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ‘ವಿಹಾರ’ ನಡಿಗೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಯಾಮ, ‘ಶಯ್ಯೆ’ ಮಲಗುವುದು, ‘ಆಸನ’ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ‘ಭೋಜನ’ ಊಟ. ‘ಏಕಃ’ ಪದಕ್ಕೆ ಅವರು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಂತೆ, ಹಿಂದಿನಿಂದ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ‘ಏಕ’ ಎಂದರೆ ಗೆಳೆಯರಿಲ್ಲದೆ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ‘ತತ್ಸಮಕ್ಷಂ’ ಎಂದರೆ ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗೆಳೆಯರ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ.
Shankara unfolds the four occasions: ‘vihara’ is walking or exercise, ‘shayya’ lying down, ‘asana’ sitting, ‘bhojana’ eating. He takes ‘ekah’ to mean out of sight, behind your back. For Sridhara Swami ‘eka’ means when alone, without the friends, and ‘tatsamaksham’ in front of the friends who were joking.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ಏಕಃ’ ಪದಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿಸುವವನು ನೀನೊಬ್ಬನೇ, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯವಾಗಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಯಾವಾಗಲೂ ಸತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾದ ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಅಗೌರವಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿರುವೆ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಕ್ಷಮಿಸು. ‘ಅಚ್ಯುತ’, ಎಂದೂ ಜಾರದವನು, ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆ ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಎಂದು ಹಲವರು ಓದುತ್ತಾರೆ: ಯಾವ ಅಗೌರವವೂ ಅವನನ್ನು ಕುಂದಿಸದು.
Madhva gives ‘ekah’ a distinctive sense: you alone are the one who causes all to act, there is no other. Ramanuja unfolds these two verses as a single sentence: you who always deserve honour have been slighted by me, forgive all of it. Many read the address ‘Achyuta’, the one who never slips, as meaningful here: no slight can diminish him.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಊಟದ ಮೇಜಿನ ತಮಾಷೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೋಯಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇಳಿದವರು ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಕೇಳಿದವರು ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
A joke at the dinner table sometimes hurts. The one who said it forgets, the one who heard it does not.
ಅರ್ಜುನ ‘ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದಾಗಲೋ ಇತರರ ಎದುರಿನಲ್ಲೋ’ ಎಂದು ಎರಡನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲರ ಎದುರು ಮಾಡಿದ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರ ಎದುರು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುವುದು ಪೂರ್ಣ ಕ್ಷಮಾಯಾಚನೆ.
Arjuna remembers both, ‘alone or in front of others’, as he asks forgiveness. Asking forgiveness in front of everyone for a slight given in front of everyone is a complete apology.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ