ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕ ಧ್ರುವನು ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನದ ನಂತರ ಹೇಳಿದ ಸ್ತುತಿಯ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ ಇದು.
ಮಾತು ಬಾರದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಧ್ರುವನ ಒಳಗೆ ಭಗವಂತನೇ ಮಾತನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದನು ಎಂಬ ಭಾವ ಇಲ್ಲಿದೆ. ನಮ್ಮ ಮಾತು, ಕೈಕಾಲು, ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣ ಎಲ್ಲವೂ ಅವನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ನೆನೆದು ನಮಿಸುವ ಶ್ಲೋಕ ಇದು.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯೋಽಂತಃ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಮಮ ವಾಚಮಿಮಾಂ ಪ್ರಸುಪ್ತಾಂ
ಸಂಜೀವಯತ್ಯಖಿಲಶಕ್ತಿಧರಃ ಸ್ವಧಾಮ್ನಾ ।
ಅನ್ಯಾಂಶ್ಚ ಹಸ್ತಚರಣಶ್ರವಣತ್ವಗಾದೀನ್
ಪ್ರಾಣಾನ್ನಮೋ ಭಗವತೇ ಪುರುಷಾಯ ತುಭ್ಯಮ್ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
योऽंतः प्रविश्य मम वाचमिमां प्रसुप्तां
संजीवयत्यखिलशक्तिधरः स्वधाम्ना ।
अन्यांश्च हस्तचरणश्रवणत्वगादीन्
प्राणान्नमो भगवते पुरुषाय तुभ्यम् ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
yo’ṃtaḥ praviśya mama vācamimāṃ prasuptāṃ
saṃjīvayatyakhilaśaktidharaḥ svadhāmnā |
anyāṃśca hastacaraṇaśravaṇatvagādīn
prāṇānnamo bhagavate puruṣāya tubhyam ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯೋಽಂತಃ (योऽंतः, yo’ṃtaḥ) = ಯಾವನು ಒಳಗೆ (ಯಃ + ಅಂತಃ) (who, within)
- ಪ್ರವಿಶ್ಯ (प्रविश्य, praviśya) = ಪ್ರವೇಶಿಸಿ (having entered)
- ಮಮ (मम, mama) = ನನ್ನ (my)
- ವಾಚಮಿಮಾಂ (वाचमिमां, vācamimāṃ) = ಈ ಮಾತನ್ನು (ವಾಚಂ + ಇಮಾಂ) (this speech)
- ಪ್ರಸುಪ್ತಾಂ (प्रसुप्तां, prasuptāṃ) = ಮಲಗಿದ್ದ, ನಿದ್ರಿಸಿದ್ದ (asleep)
- ಸಂಜೀವಯತ್ಯಖಿಲಶಕ್ತಿಧರಃ (संजीवयत्यखिलशक्तिधरः, saṃjīvayatyakhilaśaktidharaḥ) = ಜೀವ ತುಂಬಿ ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಾನೆ, ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು (ಸಂಜೀವಯತಿ + ಅಖಿಲಶಕ್ತಿಧರಃ) (revives, he who holds all powers)
- ಸ್ವಧಾಮ್ನಾ (स्वधाम्ना, svadhāmnā) = ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ (by his own radiance)
- ಅನ್ಯಾಂಶ್ಚ (अन्यांश्च, anyāṃśca) = ಮತ್ತು ಇತರ (ಅನ್ಯಾನ್ + ಚ) (and the others)
- ಹಸ್ತಚರಣಶ್ರವಣತ್ವಗಾದೀನ್ (हस्तचरणश्रवणत्वगादीन्, hastacaraṇaśravaṇatvagādīn) = ಕೈ, ಕಾಲು, ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ ಮೊದಲಾದ ಅಂಗಗಳನ್ನು (hands, feet, ears, skin and the rest)
- ಪ್ರಾಣಾನ್ನಮೋ (प्राणान्नमो, prāṇānnamo) = ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು, ನಮಸ್ಕಾರ (ಪ್ರಾಣಾನ್ + ನಮಃ) (the life-breaths, salutation)
- ಭಗವತೇ (भगवते, bhagavate) = ಭಗವಂತನಿಗೆ (to the Lord)
- ಪುರುಷಾಯ (पुरुषाय, puruṣāya) = ಪರಮ ಪುರುಷನಿಗೆ (to the Supreme Person)
- ತುಭ್ಯಮ್ (तुभ्यम्, tubhyam) = ನಿನಗೆ (to you)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನೀನು ನನ್ನ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಮಲಗಿದ್ದ ನನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಬ್ಬಿಸಿದೆ. ನೀನು ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು. ಕೈ, ಕಾಲು, ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಅಂಗಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನೂ ನೀನೇ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿರುವೆ. ಪರಮ ಪುರುಷನಾದ ಭಗವಂತನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
You entered within me. By your own radiance you woke my speech, which was asleep. You hold all powers. You also keep the other organs alive, hands, feet, ears, skin and the rest, together with the life-breaths. Salutations to you, Lord, the Supreme Person.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಭಾಗವತದ ಕಥೆಯಂತೆ ಧ್ರುವನು ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಭಗವಂತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅವನಿಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲು ಮಾತು ಬರಲಿಲ್ಲ. ಭಗವಂತ ತನ್ನ ಶಂಖದಿಂದ ಅವನ ಕೆನ್ನೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಮಾತನಾಡಿದನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಕ್ಷಣದ ನೆನಪು.
In the Bhagavata story Dhruva, still a small child, performed austerities. When the Lord appeared he could not find words to praise him. The tradition says he spoke after the Lord touched his cheek with a conch. This verse recalls that moment.
ಇದು ಭಾಗವತದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಕಂಧದ ಒಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಆರನೇ ಶ್ಲೋಕ ಎಂದು ಎರಡು ಮುದ್ರಿತ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಪಾಠದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ.
We checked the canto, chapter and verse number in two printed sources. We found no variant in the text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮಾತು ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಒಂದು ಕೊಡುಗೆ. ಓದು ಅಥವಾ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೆನೆದರೆ, ನಮ್ಮ ಮಾತು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ ನಮ್ಮದೇ ಸಾಧನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿನಮ್ರತೆ ಬರಬಹುದು.
Speech is a gift we have been given. Recalling this verse before study or work can bring humility, a sense that our speech and mind are not only our own doing.
ಮಾತು ಬರದ ಕ್ಷಣಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬರುತ್ತವೆ. ಆಗ ಒತ್ತಡ ಬೇಡ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಿ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿ ಮುಂದುವರಿಯೋಣ. ಓದು ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ತಯಾರಿಗೆ ಶ್ರಮವೇ ಮುಖ್ಯ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಅದರ ಜೊತೆಗಿರಲಿ.
Everyone has moments when words will not come. There is no need for pressure then. We can breathe slowly, say a short prayer and go on. For study or exams, effort comes first, and prayer goes alongside it.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ