ಭಗವದ್ಗೀತೆ 6.9 ಅರ್ಥ: ಸುಹೃನ್ಮಿತ್ರಾರ್ಯುದಾಸೀನ

ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಸಮತೆ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇಲ್ಲಿನದು ಜನರ ಬಗ್ಗೆ. ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತೆ ಕಷ್ಟ, ಜನರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕಷ್ಟ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಶ್ಲೋಕದ ಮೊದಲ ಅರ್ಧವನ್ನು ಒಂದೇ ಪದ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ವಿಶಿಷ್ಯತೇ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ‘ವಿಮುಚ್ಯತೇ’, ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ, ಎಂಬ ಪಾಠಾಂತರವನ್ನೂ ಅವರು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

The evenness of the last verse concerned things; this one concerns people. Evenness towards things is hard; towards people, harder still. Shankara notes that the first half of the verse is a single compound word. For ‘excels’ he also records the variant reading ‘is freed’.

ಪದಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಸುಹೃತ್ ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ ಬಯಸದೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವವನು, ಮಿತ್ರ ಸ್ನೇಹದಿಂದಿರುವವನು, ಉದಾಸೀನ ಯಾರ ಪಕ್ಷವನ್ನೂ ಹಿಡಿಯದವನು, ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಜಗಳವಾಡುವ ಇಬ್ಬರ ಹಿತವನ್ನೂ ಬಯಸುವವನು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇನ್ನೊಂದು ಅಳತೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಕೆಲವರು ಕಾರಣದಿಂದ ಹಿತೈಷಿಗಳು ಅಥವಾ ಶತ್ರುಗಳು, ಕೆಲವರು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಬಂಧುಗಳು ಅಥವಾ ದ್ವೇಷಿಗಳು.

The commentators carefully separate the shades of these words. For Shankara the well-wisher helps without expecting a return, the friend is bound by affection, the indifferent takes no side, the mediator wishes both quarrelling parties well. Ramanuja gives another measure: some are well-wishers or foes for a reason, some are kin or hostile from birth.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಬುದ್ಧಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಗಳ ಚಿತ್ಸ್ವರೂಪದ ಸಮತೆಯನ್ನು ಕಾಣುವುದು. ಭೇದ ಅಂತಃಕರಣದಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಆದರೆ ಇದರ ಅರ್ಥ ಸಜ್ಜನ ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಗೌರವದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಲ್ಲ. ಅದು ದೋಷ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮಪುರಾಣದ ವಚನವನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಳಗಿನ ನೋಟದ ಸಮತೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ವ್ಯವಹಾರದ ವಿವೇಕ ಎರಡೂ ಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವು.

Madhva adds an important caution. This even mind sees the sameness of all souls in their nature as consciousness; difference comes from the inner instrument. But it does not mean honouring the good and the wicked alike. That, he says quoting the Brahma Purana, is a fault. Evenness of inner vision and discernment in outer dealings are both needed; that is his position.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಸಮಬುದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲರ ಜೊತೆ ಒಂದೇ ರೀತಿ ವರ್ತಿಸುವುದಲ್ಲ. ಗೆಳೆಯನ ಜೊತೆ ಹರಟೆ, ಅಪರಿಚಿತನ ಜೊತೆ ಶಿಷ್ಟತೆ. ಆದರೆ ಯಾರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಒಳಗೆ ಕೆಡುಕು ಬಯಸದಿರುವುದು, ಯಾರ ಹಿತವೂ ನಮಗೆ ಬೇಡದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬ ಮನಸ್ಸು.

An even mind does not mean behaving the same way with everyone. Chatter with a friend, courtesy with a stranger. But it means wishing no one harm inside, a mind for which no one’s good is unwelcome.

ವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಬರುವವರಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದವರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಆ ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟಗಳಿಂದ ಬದಲಾಗಬಾರದು. ಇದು ವೃತ್ತಿಯ ನಿಯಮವೂ ಹೌದು, ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರೂಪವೂ ಹೌದು.

Among those who come to a doctor are friends, and sometimes people we do not like. The quality of care must not change with those likes and dislikes. This is a rule of the profession, and also a small form of this verse.