ಭಗವದ್ಗೀತೆ 6.2 ಅರ್ಥ: ಯಂ ಸಂನ್ಯಾಸಮಿತಿ ಪ್ರಾಹುಃ

ಇಲ್ಲಿನ ಕೀಲಿ ಪದ ‘ಸಂಕಲ್ಪ’. ಇದು ಕೇವಲ ನಿರ್ಧಾರವಲ್ಲ. ‘ಇದರಿಂದ ನನಗೆ ಇದು ಸಿಗಬೇಕು’ ಎಂಬ ಫಲದ ಮೇಲಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಂಟು, ಅದರಿಂದಲೇ ಬಯಕೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೂ ಕರ್ಮಯೋಗಿಯೂ ಬಿಡುವುದು ಇದನ್ನೇ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕದ ತರ್ಕ.

The key word here is ‘sankalpa’. It is not merely a decision. It is the mind’s grip on the fruit, ‘I must get this from this’, from which desire is born. The renunciate and the yogi of action both give up exactly this, and so the verse argues they are one.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ‘ಕರ್ತೃದ್ವಾರಕ’, ಮಾಡುವವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಸಾದೃಶ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪರಮಾರ್ಥ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಫಲ ಎರಡರ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಮಯೋಗಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಫಲದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಫಲದ ಸಂಕಲ್ಪ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಚಂಚಲಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಅದಿರುವವನು ಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ ಯೋಗಿಯಾಗಲಾರ.

Shankara calls this likeness one ‘through the doer’, a similarity in the mind of the one who acts. The true renunciate gives up the intention behind both action and fruit. The yogi of action, while acting, gives up the intention about the fruit. Since intention about the fruit agitates the mind, one who holds it cannot be a yogi of settled mind.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಸಂನ್ಯಾಸ’ ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಯೋಗ, ಆತ್ಮದ ನಿಜಸ್ವರೂಪದ ಜ್ಞಾನ. ಅದನ್ನು ಕರ್ಮಯೋಗದಲ್ಲೇ ಕಾಣು ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಕೃಷ್ಣ. ‘ಸಂಕಲ್ಪ’ ಅವರಿಗೆ ಆತ್ಮವಲ್ಲದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಆತ್ಮ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ‘ಯಸ್ಯ ಸರ್ವೇ ಸಮಾರಂಭಾಃ ಕಾಮಸಂಕಲ್ಪವರ್ಜಿತಾಃ’ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

For Ramanuja ‘renunciation’ here is the yoga of knowledge, knowledge of the self as it is. Krishna says: see that within the yoga of action itself. ‘Sankalpa’ for him is taking prakriti, which is not the self, to be the self. He recalls the fourth chapter’s ‘he whose undertakings are all free of desire and intention’.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಸಂನ್ಯಾಸವೂ ಯೋಗದೊಳಗೇ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಓದುತ್ತಾರೆ: ಕಾಮಸಂಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ಬಿಡದವನು ಯೋಗದ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಬಲ್ಲ? ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಫಲಸಂಕಲ್ಪದ ತ್ಯಾಗ ಎಂಬ ಸಮಾನ ಅಂಶದಿಂದ ಕರ್ಮಯೋಗಿ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೂ, ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಯೋಗಿಯೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

Madhva reads it as saying that renunciation too is included within yoga: how could one who has not given up desire and intention possess the means of yoga? Sridhara Swami says that by the shared element of giving up intention about the fruit, the yogi of action is a renunciate, and because his mind is not scattered, he is a yogi.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ನಾವು ಕೆಲಸ ಶುರು ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ ಅದರ ಫಲದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಫಲ ಆ ಚಿತ್ರದಂತೆ ಬರದಿದ್ದರೆ ನಿರಾಸೆ, ಬಂದರೂ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರದ ಚಿಂತೆ.

Before we begin a task, we have already painted a picture of its result in our mind. If the result does not match the picture, disappointment; if it does, worry about the next picture.

ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಹಿಡಿಯುವುದು ಕಲಿತರೆ ಕೆಲಸದ ಮೇಲಿನ ಗಮನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಫಲದ ಚಿಂತೆಗಿಂತ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಮೇಲಿನ ಗಮನವೇ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತ ಎಂಬುದು ಅನುಭವಿಗಳ ಮಾತು.

If we learn to hold that picture a little loosely, attention to the work itself grows. People with long experience say that in the operating theatre, attention to the step in hand is more useful than worry about the outcome.