ಭಗವದ್ಗೀತೆ 6.1 ಅರ್ಥ: ಅನಾಶ್ರಿತಃ ಕರ್ಮಫಲಂ

ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಐದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಧ್ಯಾನಯೋಗವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಅಧ್ಯಾಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಅದರ ಸಾರ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾದ ಮೇಲೂ ಧ್ಯಾನವಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಸಂನ್ಯಾಸದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕರ್ಮಯೋಗವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಯಾರೂ ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಬಿಡಬಾರದು ಎಂಬುದು ಉದ್ದೇಶ.

The sixth chapter expands the yoga of meditation outlined in the last two verses of the fifth. Sridhara Swami states its gist at the outset: even after the mind is purified, there is no liberation from renunciation alone without meditation. But before meditation Krishna praises the yoga of action once more. The purpose is that no one, hearing the last chapter, should give up action in haste.

‘ನಿರಗ್ನಿ’ ಎಂದರೆ ‘ಯಜ್ಞದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟವನು’, ‘ಅಕ್ರಿಯ’ ಎಂದರೆ ‘ತಪಸ್ಸು, ದಾನ ಮೊದಲಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟವನು’. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ: ಶ್ರುತಿ ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಎಂದರೆ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ ಬಿಟ್ಟವನೇ ಅಲ್ಲವೇ? ಅವರ ಉತ್ತರ, ಕರ್ಮಫಲದ ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟು ನಿತ್ಯಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ‘ಸಂನ್ಯಾಸಿ’, ‘ಯೋಗಿ’ ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಲ್ಲ, ಗೌಣ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಕರ್ಮಯೋಗದ ಹೊಗಳಿಕೆಯಾಗಿ. ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟವನೊಬ್ಬನೇ ಸಂನ್ಯಾಸಿ, ಯೋಗಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಶ್ಲೋಕದ ಒತ್ತು.

‘Niragni’ means ‘one who has given up the sacrificial fire’, ‘akriya’ ‘one who has given up other acts too’, such as austerity and charity. Shankara raises an objection: in scripture, is the renunciate not precisely the one who has given up fire and ritual? His answer: the one who does obligatory work without desire for its fruit is called a ‘renunciate’ and a ‘yogi’ here in a secondary sense, not the primary one, in praise of the yoga of action. The point of the verse, for him, is that one should not think the man without fire and rites the only renunciate and yogi.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಓದು ಆತ್ಮೀಯವಾದದ್ದು. ‘ನನ್ನ ಸುಹೃತ್ತಾದ ಪರಮಪುರುಷನ ಆರಾಧನೆಯಾಗಿ ಈ ಕರ್ಮವೇ ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಜನ, ಇದರಿಂದ ಸಿಗುವ ಬೇರೇನೂ ಅಲ್ಲ’ ಎಂದು ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಮನಿಷ್ಠೆ ಎರಡೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಕರ್ಮ ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತವನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಇರುತ್ತದೆ.

Ramanuja’s reading is warm. In one who acts thinking ‘this work itself, as worship of the Supreme Person who is my friend, is my purpose, and nothing gained by it’, both steadfastness in knowledge and steadfastness in action are present. In one who has left action and stands in knowledge alone, only one is.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆಶ್ರಮದವನಿಗೂ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ ಇದೆ, ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಅಗ್ನಿ, ಅದರ ಪೂಜೆಯೇ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬ ವಚನವನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಗ್ನಿಯೂ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಇಲ್ಲದವನು ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಯೋಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ.

Madhva goes further. Even one in the fourth ashrama has a fire and rites, and he quotes a saying that in the order of renunciation Brahman is the fire and its worship is the rite. So one with neither fire nor action is neither a renunciate nor a yogi.

ಗೃಹಸ್ಥನ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಅವನ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳಿಗಾಗಿ ಅವನು ಅದನ್ನು ಜೀವನವಿಡೀ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಅದನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಪಾಡಲು ಅವನಿಗೆ ಅಗ್ನಿಯೇ ಇಲ್ಲ.

The fire a householder keeps is kindled at his marriage and tended for the daily rites through his life. The renunciate lays even that down, and so has no fire to keep.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೊಂದು ಆಕರ್ಷಣೆ ಇದೆ. ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದವನ ಕಥೆ, ಎಲ್ಲ ತೊರೆದು ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತಿದವನ ಕಥೆ ಕೇಳಲು ಚೆನ್ನ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ನಿಜವಾದ ತ್ಯಾಗಿ ಯಾರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ.

We are drawn to the idea of giving things up. The story of someone who quit a job, or left everything and climbed a mountain, is pleasant to hear. This verse turns the question of who truly renounces in another direction.

ರಾತ್ರಿ ಪಾಳಿಯ ನರ್ಸ್, ಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕ, ಯಾರೂ ನೋಡದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಗುಮಾಸ್ತ. ಫಲದ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಮಾಡುವ ಇಂಥವರನ್ನು ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ.

The night-shift nurse, the teacher at a village school, the clerk who does work no one sees and does it well. The Bhagavad Gita calls such people, who do what must be done without counting the fruit, renunciates.